5 năm tới – giai đoạn quyết định quỹ đạo phát triển của Việt Nam

Nhìn lại giai đoạn 2021–2025, có thể khẳng định Việt Nam đã đi qua một chu kỳ đặc biệt thử thách của kinh tế toàn cầu với một bản lĩnh đáng ghi nhận. Trong bối cảnh thế giới đối mặt với những cú sốc liên tiếp – từ đại dịch COVID-19, căng thẳng địa chính trị cho tới sự phân mảnh và tái cấu trúc sâu rộng của chuỗi cung ứng – Việt Nam không chỉ duy trì được ổn định vĩ mô, mà còn từng bước khôi phục đà tăng trưởng và củng cố vị thế của mình trong khu vực. Khả năng chống chịu, tinh thần cải cách và sự linh hoạt trong điều hành đã trở thành những điểm tựa quan trọng, tạo dựng niềm tin cho cộng đồng doanh nghiệp trong và ngoài nước.

Niềm tin kinh doanh phục hồi: Nền tảng cho một chu kỳ tăng trưởng mới

Từ góc nhìn của EuroCham, niềm tin đó được phản ánh rõ nét qua Chỉ số Niềm tin Kinh doanh (BCI) quý IV/2025, khi chỉ số này tăng 13,5 điểm so với quý trước, đạt 80 điểm – mức cao nhất trong 7 năm. Đây không chỉ là một con số ấn tượng, mà là dấu hiệu cho thấy niềm tin của doanh nghiệp châu Âu đã chuyển từ trạng thái thận trọng sang tin tưởng mang tính chiến lược. Quan trọng hơn, niềm tin này được xây dựng trên những kết quả thực chất: hoạt động sản xuất duy trì ổn định, đơn hàng phục hồi và các kế hoạch đầu tư đang dần được hiện thực hóa.

Đà phục hồi của niềm tin kinh doanh song hành với bức tranh vĩ mô tích cực. Tăng trưởng GDP quý IV/2025 đạt 8,46% – mức cao nhất theo quý kể từ năm 2007, vượt nhiều dự báo quốc tế và khép lại năm 2025 với một nền tảng tăng trưởng vững chắc. Trong suốt giai đoạn 2021–2025, khu vực đầu tư nước ngoài tiếp tục đóng vai trò then chốt, không chỉ bổ sung nguồn vốn, mà còn mang theo công nghệ, chuẩn mực quản trị và các kết nối toàn cầu. Riêng các nhà đầu tư châu Âu hiện đã rót hơn 28 tỷ USD vào Việt Nam – một minh chứng cho niềm tin dài hạn vào tiềm năng phát triển của nền kinh tế.

Quan trọng hơn, Việt Nam đang dần dịch chuyển vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Từ một điểm đến sản xuất chi phí cạnh tranh, Việt Nam ngày càng được nhìn nhận như một đối tác chiến lược trong chuỗi giá trị, nhờ vị trí địa chính trị thuận lợi, lực lượng lao động trẻ và năng động, cùng mạng lưới các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới. Đây là nền tảng quan trọng để Việt Nam không chỉ thu hút FDI về lượng, mà còn nâng cao chất lượng dòng vốn trong giai đoạn tới.

BCI cũng cho thấy kỳ vọng rất rõ ràng của doanh nghiệp châu Âu đối với tương lai Việt Nam: 88% lạc quan về triển vọng trong 5–7 năm tới, trong đó 31% bày tỏ mức "rất lạc quan". Điều này phản ánh niềm tin rằng Việt Nam đang bước vào một giai đoạn chuyển đổi mang tính cấu trúc – nơi tăng trưởng không chỉ dựa vào quy mô, mà ngày càng gắn với năng suất, bền vững và hội nhập sâu hơn vào kinh tế toàn cầu.

Cải cách thể chế – điều kiện tiên quyết trong cuộc đua thu hút FDI chất lượng cao

Tuy nhiên, EuroCham cũng nhìn nhận thẳng thắn rằng để hiện thực hóa tiềm năng đó, những cải cách nền tảng cần tiếp tục được thúc đẩy mạnh mẽ. Thủ tục hành chính và khung pháp lý vẫn là những điểm nghẽn lớn nhất đối với doanh nghiệp, dù đã có tín hiệu cải thiện. Có 53% doanh nghiệp trong BCI quý IV/2025 vẫn coi gánh nặng hành chính là mối quan ngại chính, song con số này đã giảm 12 điểm phần trăm so với quý trước – một tín hiệu tích cực cho thấy cải cách đang đi đúng hướng.

Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút FDI chất lượng cao ngày càng gay gắt, tính minh bạch, khả năng dự báo chính sách, mức độ sẵn sàng về số hóa và năng lực thích ứng với biến đổi khí hậu sẽ là những yếu tố quyết định.

Nhìn về 5 năm tới, Việt Nam sẽ tiếp tục vươn lên như một trung tâm sản xuất – đầu tư năng động của khu vực. Với tốc độ tăng trưởng hiện tại, Việt Nam dự kiến sẽ tiến vào Top 3 nền kinh tế lớn nhất ASEAN trong năm 2026. Để làm được điều đó, cần một chiến lược phát triển dựa trên ba trụ cột: cải cách thể chế nhất quán, nâng cấp hạ tầng và nguồn nhân lực, cùng với chuyển đổi kép làm nền tảng dài hạn. Với định hướng đúng đắn và sự đồng hành chặt chẽ giữa khu vực công và khu vực doanh nghiệp, Việt Nam có đầy đủ điều kiện để không chỉ duy trì tăng trưởng, mà còn nâng tầm chất lượng tăng trưởng trong giai đoạn phát triển tiếp theo.

“Nếu giai đoạn vừa qua là phép thử về sức bền và khả năng thích ứng, thì 5 năm tới sẽ là bài toán về chất lượng tăng trưởng. Một khung khổ pháp lý minh bạch, ổn định và nhất quán chính là nền móng để nhà đầu tư yên tâm đặt những ‘viên gạch’ dài hạn tại Việt Nam".

Nhìn về phía trước, tôi cho rằng 5 năm tới sẽ là giai đoạn mang tính quyết định đối với quỹ đạo phát triển của Việt Nam. Nếu giai đoạn vừa qua là phép thử về sức bền và khả năng thích ứng, thì chặng đường sắp tới sẽ là bài toán về chất lượng tăng trưởng. Muốn xây dựng một nền kinh tế có thể đi xa và đi vững, điều quan trọng nhất vẫn là nền móng. Một khung khổ pháp lý minh bạch, ổn định và nhất quán chính là nền móng đó – đủ chắc để nhà đầu tư yên tâm đặt những "viên gạch" dài hạn, đủ rõ ràng để doanh nghiệp dám mở rộng, đổi mới và chấp nhận rủi ro có tính toán.

Điều này cho thấy, những tiêu chuẩn nói trên không còn là lợi thế cộng thêm, mà đã trở thành điều kiện tiên quyết trong cuộc đua thu hút FDI chất lượng cao. Nếu làm tốt, Việt Nam hoàn toàn có thể thu hút mạnh mẽ hơn các dòng vốn châu Âu vào những lĩnh vực có giá trị gia tăng cao như công nghệ, năng lượng tái tạo, sản xuất xanh và dịch vụ hiện đại.

Tôi cũng đặt nhiều kỳ vọng vào sự trưởng thành của cộng đồng doanh nghiệp tại Việt Nam trong 5 năm tới. Khi chuỗi cung ứng toàn cầu tiếp tục tái cấu trúc, cơ hội sẽ đến nhiều hơn cho những doanh nghiệp đủ năng lực và đủ tầm nhìn. Nhưng để bước vào chuỗi giá trị với vai trò chủ động, doanh nghiệp cần được "tiếp sức" bằng một hệ sinh thái thuận lợi – từ chính sách, hạ tầng, đến nguồn nhân lực và khả năng kết nối với các đối tác quốc tế.

Khi doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp Việt Nam thực sự song hành, không chỉ trong sản xuất mà cả trong đổi mới và chuyển đổi kép, Việt Nam sẽ không đơn thuần là nơi đặt nhà máy, mà là nơi tạo ra giá trị. Đó là lúc tăng trưởng không chỉ được đo bằng con số GDP, mà bằng sức bật dài hạn của nền kinh tế và vị thế ngày càng vững chắc của Việt Nam trên bản đồ kinh tế khu vực và toàn cầu.