EuroCham 'hiến kế' để Việt Nam tăng thu hút FDI

Khảo sát mới nhất của Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) cho thấy có tới 76% doanh nghiệp hội viên sẵn sàng giới thiệu Việt Nam như một điểm đến đầu tư, tăng 4 điểm phần trăm so với quý II/2025 liền trước.

Đáng chú ý, tỷ lệ phản hồi “Rất có khả năng” gia tăng cho thấy niềm tin của nhà đầu tư vào triển vọng thị trường Việt Nam đang được củng cố sâu sắc hơn, theo kết quả khảo sát Chỉ số Niềm tin Kinh doanh (BCI) quý III/2025 EuroCham vừa công bố.

Phát triển hạ tầng cốt lõi (đường bộ, cảng biển, cầu…) tiếp tục là ưu tiên hàng đầu nhằm nâng cao sức hấp dẫn của Việt Nam đối với dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI).

Bên cạnh đó, các nhà đầu tư nước ngoài cho rằng việc đơn giản hóa thủ tục hành chính, tăng cường thực thi pháp luật, làm rõ khung pháp lý và kiểm soát môi trường hiệu quả hơn là những yếu tố then chốt có thể nâng cao năng lực cạnh tranh của Việt Nam trong thu hút FDI.

Về trở ngại trong kinh doanh, doanh nghiệp châu Âu cho rằng gánh nặng hành chính vẫn là thách thức lớn nhất của họ tại Việt Nam, với 65% doanh nghiệp cho rằng các thủ tục phức tạp đang cản trở hoạt động kinh doanh.

Các quy trình liên quan đến thuế, đặc biệt là hoàn thuế giá trị gia tăng (VAT), vẫn gây nhiều khó khăn, trong khi cách hiểu và áp dụng quy định về giấy phép lao động không thống nhất giữa các địa phương tiếp tục tạo ra những rào cản trong vận hành.

Những vấn đề mang tính cơ cấu rộng hơn, từ việc thực thi thiếu nhất quán đến sự bất ổn trong quy định và thủ tục hải quan, tiếp tục cản trở công tác hoạch định dài hạn. Bên cạnh đó, áp lực về nhân lực và hạ tầng cũng góp phần gia tăng độ phức tạp trong hoạt động kinh doanh.

Cộng đồng doanh nghiệp châu Âu ghi nhận một bước tiến lớn trong tháng 8/2025 khi Chính phủ ban hành 3 nghị định (219, 221 và 229) mới nhằm hiện đại hóa quy định về thị thực và giấy phép lao động, hướng tới một quy trình minh bạch, nhất quán và dễ dự đoán hơn.

Gần một nửa (48%) doanh nghiệp cho biết những cải cách này đã mang lại tác động tích cực trong hoạt động của họ, trong khi 42% cho rằng ảnh hưởng vẫn chưa rõ nét, chủ yếu do vấn đề chuyển tiếp trong giai đoạn đầu thực thi.

Các doanh nghiệp nhấn mạnh rằng năng lực cạnh tranh dài hạn của Việt Nam phụ thuộc vào tính nhất quán và minh bạch của khung pháp lý giữa các địa phương, cũng như hiệu quả của bộ máy hành chính.

Bất chấp thuế quan Mỹ, niềm tin tăng mạnh về triển vọng kinh tế Việt Nam

Kết quả khảo sát cho thấy, chỉ số BCI đã tăng lên 66,5 điểm trong quý III/2025, vượt mức ghi nhận trước giai đoạn Mỹ áp thuế đối ứng hồi tháng 4 và đạt đỉnh cao nhất trong ba năm qua.

Đây là minh chứng cho sự kiên cường và khả năng thích ứng của doanh nghiệp châu Âu giữa bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều biến động, thông cáo của EuroCham nêu.

Báo cáo BCI quý III phản ánh bức tranh kinh tế vĩ mô, đồng thời ghi nhận những chuyển dịch mang tính cấu trúc đang âm thầm định hình lại môi trường kinh doanh tại Việt Nam: từ cải cách chính sách thị thực và giấy phép lao động, luồng đầu tư xanh, cho đến nỗ lực số hóa các thủ tục hành chính.

Tất cả những chuyển động này đang phác họa rõ nét cách nhìn của các nhà đầu tư châu Âu về tương lai Việt Nam: một nền kinh tế đầy tiềm năng, song vẫn cần tiếp tục tháo gỡ những nút thắt thể chế để duy trì đà tăng trưởng bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh dài hạn.

Về chính sách thuế quan của chính quyền Trump và căng thẳng thương mại toàn cầu, 31% doanh nghiệp thành viên tham gia khảo sát cho biết họ đang chịu tác động tiêu cực đến kết quả tài chính – mức tăng đáng kể so với 15% trong quý II/2025.

Tuy nhiên, tỷ lệ doanh nghiệp ghi nhận tác động tích cực ròng cũng tăng tương tự, từ 5% lên 9%, phản ánh những cơ hội mới đang mở ra cho các doanh nghiệp biết linh hoạt thích ứng giữa làn sóng tái định hình thương mại toàn cầu.

Dù chịu ảnh hưởng từ những biến động này, xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng khỏi Việt Nam vẫn ở mức rất thấp: chỉ 3% doanh nghiệp đang cân nhắc điều chỉnh hoạt động ra ngoài Việt Nam, trong khi 3% khác lại xem xét mở rộng hoặc điều chỉnh hoạt động ngay trong nước.

Điều này một lần nữa khẳng định Việt Nam như một điểm đến sản xuất và đầu tư đáng tin cậy, bền vững trong chuỗi giá trị khu vực, báo cáo nêu.

Bên cạnh đó, tuy vẫn còn nhiều câu hỏi xoay quanh quy định về “hàng trung chuyển” từ phía Mỹ và các thỏa thuận thương mại đối ứng vẫn đang trong quá trình đàm phán, phần lớn doanh nghiệp không có kế hoạch điều chỉnh đáng kể trong chiến lược đầu tư hoặc vận hành. Các yếu tố như tuân thủ pháp lý, biến động thị trường và chiến lược tìm nguồn cung có phần "phức tạp hơn", nhưng chưa đủ mạnh để làm thay đổi cam kết dài hạn của doanh nghiệp châu Âu đối với Việt Nam.

Chủ tịch EuroCham Bruno Jaspaert phân tích: "Áp lực đang dần hiện rõ, song vẫn nằm trong phạm vi mà chúng tôi quan sát được từ các kỳ khảo sát trước. Điều đáng chú ý nhất là sự cải thiện mạnh mẽ trong tâm lý doanh nghiệp: 80% người tham gia khảo sát bày tỏ lạc quan về triển vọng trong 5 năm tới, và 76% cho biết họ sẽ giới thiệu Việt Nam như một điểm đến đầu tư. Điều đó cho thấy sức hút của Việt Nam vẫn giữ vững bất chấp các yếu tố ngoại cảnh.

"Đặc biệt, việc FTSE Russell nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam từ cận biên lên nhóm mới nổi thứ cấp càng củng cố kết quả BCI kỳ này, thể hiện niềm tin ngày càng tăng của nhà đầu tư quốc tế và vị thế ngày càng cao của Việt Nam trên bản đồ đầu tư toàn cầu", ông Jaspaert nói.

Khát sát cũng cho thấy chính phủ đang tích cực theo đuổi mục tiêu tăng trưởng GDP trên 8% thông qua việc đẩy mạnh đầu tư công, cải cách hành chính và triển khai các sáng kiến xanh, qua đó tiếp tục củng cố tâm lý lạc quan trên thị trường.

Gần một nửa (42%) doanh nghiệp tham gia khảo sát tin tưởng rằng Việt Nam sẽ đạt được mục tiêu tăng trưởng GDP 8,3–8,5% trong năm 2025, trong khi 23% giữ quan điểm trung lập và 35% bày tỏ sự thận trọng.

Theo Cục Thống kê, GDP quý III/2025 tăng 8,23% so với cùng kỳ năm ngoái, minh chứng cho sức bật mạnh mẽ của nền kinh tế Việt Nam giữa nhiều biến động toàn cầu.

Ông Thue Quist Thomsen, CEO Decision Lab, nhận xét: "Dù tâm lý thận trọng vẫn áp đảo trong đánh giá ngắn hạn, nhưng khi bàn về tương lai, sự lạc quan đã trở nên rõ rệt hơn. 68% doanh nghiệp kỳ vọng nền kinh tế sẽ ổn định và cải thiện trong quý tới, tăng 18 điểm phần trăm so với quý 2/2025. Đây là một tín hiệu cho thấy cộng đồng doanh nghiệp châu Âu đang hướng tới một giai đoạn cuối năm tăng trưởng mạnh mẽ".