Thủ tướng: Huy động đa dạng nguồn lực cho Trung tâm Lọc hóa dầu và năng lượng quốc gia tại Dung Quất

Ngày 3/4, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính chủ trì cuộc họp liên quan đến các đề xuất cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển Trung tâm Lọc hóa dầu và năng lượng quốc gia tại Khu kinh tế Dung Quất (tỉnh Quảng Ngãi).

Hình thành chuỗi năng lượng từ dầu khí đến năng lượng xanh

Theo các báo cáo và ý kiến tại cuộc họp, trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu tăng trưởng cao, bền vững gắn với chuyển dịch năng lượng, việc hình thành các trung tâm công nghiệp năng lượng quy mô lớn, tích hợp và có sức cạnh tranh quốc tế trở thành yêu cầu cấp thiết.  

Các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước thời gian qua đã định hình rõ định hướng phát triển các cực tăng trưởng mới, trong đó có các trung tâm năng lượng quốc gia gắn với lợi thế vùng và xu thế toàn cầu.

Đáng chú ý, nhiều Nghị quyết, Kết luận của Bộ Chính trị đã xác định cụ thể nhiệm vụ xây dựng Trung tâm lọc hóa dầu và năng lượng quốc gia tại Khu kinh tế Dung Quất, nhằm bảo đảm an ninh năng lượng, thúc đẩy kinh tế biển và công nghiệp hóa đất nước.

Song song đó, chiến lược phát triển năng lượng quốc gia và các quy hoạch ngành cũng nhấn mạnh vai trò của việc phát triển chuỗi giá trị dầu khí - năng lượng tích hợp, bao gồm khí, LNG, điện, lọc hóa dầu và năng lượng tái tạo, qua đó nâng cao tính tự chủ của nền kinh tế và đáp ứng nhu cầu năng lượng ngày càng gia tăng.

Trong bối cảnh quốc tế, xu hướng chuyển dịch năng lượng, yêu cầu giảm phát thải khí nhà kính và cạnh tranh thu hút đầu tư đang đặt ra những yêu cầu mới đối với mô hình phát triển công nghiệp năng lượng. Việt Nam đã cam kết đạt phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050, do đó việc phát triển các trung tâm năng lượng theo hướng xanh, sạch, tích hợp và tuần hoàn là xu thế tất yếu.

Và Khu kinh tế Dung Quất (tỉnh Quảng Ngãi), với vị trí địa lý chiến lược, hệ thống cảng nước sâu, nền tảng công nghiệp hiện hữu và đặc biệt là Nhà máy lọc dầu Dung Quất - nhà máy lọc dầu đầu tiên của Việt Nam - hội tụ đầy đủ điều kiện để phát triển thành trung tâm lọc hóa dầu và năng lượng quốc gia.

Việc hình thành trung tâm này không chỉ tạo động lực tăng trưởng cho Quảng Ngãi mà còn lan tỏa tới toàn vùng duyên hải miền Trung và nền kinh tế quốc gia.

Đề án Trung tâm Lọc hóa dầu và năng lượng quốc gia tại Khu kinh tế Dung Quất hướng tới mục tiêu xây dựng một trung tâm công nghiệp năng lượng tích hợp, bao gồm các lĩnh vực lọc hóa dầu, khí tự nhiên, LNG, điện và năng lượng tái tạo, gắn với mô hình kinh tế tuần hoàn và kinh tế carbon thấp.

Theo định hướng, trung tâm sẽ phát triển chuỗi giá trị hoàn chỉnh từ nhập khẩu, tồn trữ, chế biến dầu khí đến sản xuất năng lượng và các sản phẩm công nghiệp liên quan, phục vụ cả thị trường trong nước và xuất khẩu.

Đồng thời, việc tích hợp các công nghệ mới như hydro xanh, amoniac xanh, thu giữ carbon và các giải pháp năng lượng sạch sẽ là nền tảng để đáp ứng yêu cầu chuyển dịch năng lượng.

Việc hình thành Trung tâm không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn là bước đi chiến lược trong bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia; không chỉ nâng cao năng lực sản xuất trong nước mà còn tăng cường khả năng cạnh tranh quốc tế, thu hút đầu tư nước ngoài, phát triển công nghiệp hỗ trợ và tạo việc làm, qua đó góp phần thực hiện mục tiêu phát triển bền vững và giảm phát thải khí nhà kính.

Trên cơ sở nghiên cứu, tham khảo kinh nghiệm quốc tế, UBND tỉnh Quảng Ngãi đã đề xuất hệ thống cơ chế, chính sách gồm hai nhóm chính: nhóm thuộc thẩm quyền Chính phủ và nhóm thuộc thẩm quyền Quốc hội, làm nền tảng để hiện thực hóa đề án này

Thống nhất đề xuất cơ chế, chính sách đặc thù cho dự án

Thủ tướng Phạm Minh Chính hoan nghênh Bộ Công Thương, tỉnh Quảng Ngãi, các bộ ngành, cơ quan liên quan đã khẩn trương xây dựng Đề án Trung tâm lọc hóa dầu và năng lượng quốc gia tại Dung Quất.

Thủ tướng nhấn mạnh, việc rà soát, đề xuất cơ chế, chính sách phát triển Trung tâm có đầy đủ cơ sở chính trị và thực tiễn; phù hợp với các quy hoạch, chiến lược lớn, trong đó có quy hoạch tổng thể năng lượng quốc gia và chiến lược phát triển năng lượng.

Đồng thời, nội dung này bám sát Kết luận Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026 - 2030 và chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm về phát triển năng lượng phục vụ tăng trưởng 2 con số; góp phần khai thác hiệu quả dự án phát triển mỏ khí Cá Voi Xanh.

Do đó, Thủ tướng giao Bộ Công Thương chủ trì, tiếp thu các ý kiến tại cuộc họp để hoàn thiện hồ sơ, tài liệu; các bộ, cơ quan liên quan tham gia về các nội dung trong phạm vi quản lý.

Với các cơ chế, chính sách đã có, các bộ ngành, địa phương, cơ quan chủ động thực hiện theo thẩm quyền, những nội dung thuộc thẩm quyền của Chính phủ thì Chính phủ thực hiện.

Phiên họp thống nhất chủ trương xây dựng, đề xuất các cơ chế, chính sách đặc thù, Thủ tướng yêu cầu tiếp tục rà soát lại, làm rõ những nội dung đã có, chưa có và thẩm quyền; với các nội dung thuộc thẩm quyền của Quốc hội thì đề xuất thí điểm, Bộ Công Thương chủ trì rà soát, hoàn thiện hồ sơ xây dựng dự thảo Nghị quyết của Quốc hội.

Thủ tướng cũng yêu cầu UBND tỉnh Quảng Ngãi chủ động phối hợp với Bộ Công Thương và các bộ liên quan để hoàn thiện hồ sơ, tài liệu, đánh giá tác động cụ thể đối với từng chính sách, đồng thời làm việc với các nhà đầu tư.

Thủ tướng cho rằng, đây là trung tâm lớn, cần huy động đa dạng hóa nguồn lực, gồm nguồn lực của Nhà nước và tư nhân, Trung ương và địa phương, trong nước và ngoài nước, đầu tư trực tiếp và gián tiếp.

Thủ tướng giao Phó Thủ tướng phụ trách lĩnh vực trực tiếp chỉ đạo hoàn thiện các hồ sơ liên quan. Đồng thời nhấn mạnh tinh thần là chỉ bàn làm, không bàn lùi, thực hiện có lộ trình nhưng tập trung nguồn lực để làm nhanh, hiệu quả.