Dung Quất trên hành trình trở thành trung tâm năng lượng quốc gia

Sự nhập cuộc của những "ông lớn"

Khu kinh tế (KKT) Dung Quất (tỉnh Quảng Ngãi) từ lâu đã được biết đến là trung tâm công nghiệp nặng lớn của miền Trung với hạt nhân là Nhà máy Lọc dầu Dung Quất và Tổ hợp sản xuất gang thép Hòa Phát. Đáng chú ý, gần đây khu vực này đang trở thành điểm đến hấp dẫn của các dự án năng lượng sạch, năng lượng tái tạo và năng lượng khí hóa lỏng quy mô lớn.

Một trong những tín hiệu rõ nét nhất cho thấy sức hút của Dung Quất trong lĩnh vực năng lượng là kế hoạch đầu tư hàng loạt dự án điện mặt trời của Tập đoàn Hòa Phát. Doanh nghiệp này dự kiến triển khai bốn dự án điện mặt trời với tổng công suất lên đến gần 500 MW, tập trung tại các khu vực trọng điểm trong Khu kinh tế Dung Quất.

Việc xây dựng Trung tâm Lọc hóa dầu và Năng lượng Quốc gia tại KKT Dung Quất là chủ trương đúng đắn, không chỉ giúp Việt Nam tự chủ hơn về năng lượng mà còn tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội cho tỉnh và toàn khu vực miền Trung.

Lớn nhất là dự án Tổ hợp điện mặt trời Vạn Tường, đặt tại xã Vạn Tường - trung tâm của KKT Dung Quất. Dự án có quy mô khoảng 184 ha, công suất 150 MW, kết hợp giữa điện mặt trời mặt đất và điện mặt trời nổi trên mặt nước tại hồ Gò Lang và hồ Hóc Mua. Đây là mô hình phát triển năng lượng hiện đại, tận dụng hiệu quả quỹ đất và mặt nước, đồng thời góp phần giảm thiểu tác động môi trường.

Bên cạnh đó, Hòa Phát còn lên kế hoạch đầu tư dự án điện mặt trời nổi tại hồ Tân Hòa, nằm đối diện Khu liên hợp gang thép Hòa Phát Dung Quất giai đoạn 2. Dự án có diện tích 12 ha, công suất 10 MW, nhằm phục vụ trực tiếp một phần nhu cầu điện cho tổ hợp sản xuất thép.

Hai dự án khác dự kiến đặt tại khu đất thuộc dự án Khu đô thị công nghiệp Dung Quất và khu đất lâm nghiệp tại xã Bình Sơn (trước đây là xã Bình Nguyên), với diện tích lần lượt 149 ha và 224 ha, tổng công suất 340 MW. Khi hoàn thành, chuỗi dự án này sẽ hình thành hệ sinh thái năng lượng sạch quy mô lớn gắn liền với hoạt động sản xuất công nghiệp của Hòa Phát tại Dung Quất.

Không chỉ thu hút các dự án năng lượng tái tạo, Dung Quất còn đang trở thành trung tâm phát triển năng lượng khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) tại miền Trung.

Từ tháng 8/2025, Công ty TNHH Hải Linh đã tiến hành khảo sát và đề xuất đầu tư dự án Cảng, Trạm và Kho LNG Dung Quất với tổng vốn đầu tư gần 3.769 tỷ đồng. Để thuận lợi trong quá trình triển khai, doanh nghiệp đã thành lập CTCP Năng lượng Vạn Tường tại Quảng Ngãi làm pháp nhân thực hiện dự án.

Dự án được quy hoạch tại Khu công nghiệp phía Đông, thuộc xã Vạn Tường, với quy mô công suất giai đoạn đầu đạt 0,5 triệu tấn LNG/năm; giai đoạn 1 bổ sung thêm khoảng 0,7 triệu tấn LNG/năm. Thời gian hoạt động dự kiến 50 năm kể từ ngày được giao đất.

Mục tiêu của dự án là kinh doanh khí thiên nhiên và khí thiên nhiên hóa lỏng, sản xuất điện thương mại và hơi nước từ hệ thống đồng phát. Trong đó, hạ tầng trọng tâm bao gồm cầu cảng tiếp nhận LNG, hệ thống kho chứa, tuyến ống dẫn khí từ cảng vào kho và từ kho đến các hộ tiêu thụ trong KKT Dung Quất.

Việc hình thành trung tâm LNG tại Dung Quất mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây sẽ là nguồn cung nhiên liệu sạch, ổn định cho các dự án công nghiệp lớn trong khu kinh tế cũng như các khu công nghiệp lân cận của tỉnh Quảng Ngãi. 

Đề xuất chính sách đặc thù cho trung tâm năng lượng

Tại cuộc họp cho ý kiến về đề xuất cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển Trung tâm Lọc hóa dầu và Năng lượng Quốc gia tại KKT Dung Quất mới đây, CTCP Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR) -đơn vị vận hành Nhà máy Lọc dầu Dung Quất đề xuất, Trung tâm này sẽ phát triển theo định hướng hiện đại, tích hợp, xanh và bền vững.

Định hướng ưu tiên thu hút đầu tư tập trung vào các lĩnh vực công nghiệp chủ lực của Khu kinh tế Dung Quất như lọc hóa dầu, hóa chất, năng lượng và logistics gắn với cảng biển; đồng thời khuyến khích triển khai các dự án theo hướng xanh, sạch, áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn, phù hợp với định hướng chuyển dịch năng lượng và phát triển bền vững

BSR kiến nghị cần có các chính sách ưu đãi vượt trội về thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế nhập khẩu, tiền thuê đất; đồng thời giảm thuế thu nhập cá nhân cho chuyên gia và lao động chất lượng cao. Doanh nghiệp cũng đề xuất cơ chế bảo lãnh Chính phủ, hỗ trợ mạnh cho hoạt động nghiên cứu - phát triển và phân cấp, phân quyền cho địa phương trong thẩm quyền phê duyệt dự án.

Đặc biệt, các cơ chế về cộng sinh công nghiệp, mua bán điện trực tiếp (DPPA), phát triển năng lượng tái tạo, điện gió ngoài khơi, điện khí LNG và công nghệ thu hồi – lưu trữ carbon (CCS) được xem là chìa khóa để biến KKT Dung Quất trở thành trung tâm năng lượng xanh quy mô quốc gia.

Còn Phó Trưởng ban Quản lý KKT Dung Quất và các KCN tỉnh Nguyễn Hải Trường cho biết, dự thảo các cơ chế, chính sách ban đã tập trung rà soát, xây dựng một số cơ chế, chính sách khung, thúc đẩy phát triển Trung tâm Lọc hóa dầu và Năng lượng Quốc gia. Trong đó có 5 chính sách thuộc thẩm quyền xem xét, quyết định của Quốc hội; 2 chính sách thuộc thẩm quyền xem xét của Chính phủ.

Cụ thể, 5 chính sách xin ý kiến của Quốc hội, liên quan đến cơ chế tài chính; cơ chế ưu đãi, thu hút đầu tư; cơ chế đất đai, giải phóng mặt bằng. Còn 2 chính sách thuộc thẩm quyền xem xét của Chính phủ gồm cơ chế năng lượng và thị trường năng lượng; cơ chế phát triển khoa học, công nghệ. 

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Đỗ Tâm Hiển khẳng định, việc xây dựng Trung tâm Lọc hóa dầu và Năng lượng Quốc gia tại KKT Dung Quất là chủ trương đúng đắn, không chỉ giúp Việt Nam tự chủ hơn về năng lượng mà còn tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội cho tỉnh và toàn khu vực miền Trung.

Thời gian qua, tỉnh Quảng Ngãi đã tích cực phối hợp với Bộ Công Thương thực hiện các phần việc có liên quan đến địa phương đảm bảo kịp thời, chất lượng. Trong đó có việc chủ động nghiên cứu đề xuất cơ chế, chính sách, đảm bảo đúng quy định, có tính khả thi cao.

Thời gian tới, tỉnh tiếp tục nghiên cứu xây dựng danh mục dự án, ngành nghề ưu tiên thu hút đầu tư. Đề xuất nguồn lực thực hiện thu hút đầu tư; danh mục dự án được áp dụng cơ chế ưu đãi trong thu hồi đất.