Thủ tướng: Hà Nội 'làm điểm' nhà ở cho thuê quy mô lớn

Chiều 25/5, Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì cuộc làm việc với UBND TP. Hà Nội cùng các bộ, ngành liên quan về phát triển nhà ở cho thuê trên địa bàn Thủ đô. Cuộc họp diễn ra trong bối cảnh Trung ương vừa có những chỉ đạo mới về định hướng phát triển thị trường nhà ở, trong đó nhấn mạnh yêu cầu ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê tại các đô thị lớn, khu công nghiệp và các vùng động lực kinh tế.

Thủ tướng cho biết, đây không đơn thuần là một cuộc họp chuyên đề về nhà ở, mà là bước khởi đầu cho một thay đổi lớn trong tư duy phát triển thị trường bất động sản của Việt Nam.

Bên cạnh đó, phát triển nhà ở thương mại phân khúc phù hợp với khả năng chi trả và nhà ở cho thuê là chủ trương lớn, nhất quán của Đảng và Nhà nước. Đặc biệt, định hướng ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê, nhất là mô hình chung cư cho thuê, được xem là bước chuyển chiến lược trong giai đoạn tới.

"Chúng ta phải chuyển mạnh tư duy từ chỗ chủ yếu phát triển nhà ở thương mại sang phát triển đồng thời cả nhà ở thương mại và nhà ở cho thuê, trong đó nhà ở cho thuê là phân khúc chiến lược, dài hạn", Thủ tướng nói.

Người đứng đầu Chính phủ cho rằng, nếu phát triển tốt phân khúc này, áp lực sở hữu nhà ở sẽ giảm đáng kể, đồng thời tạo ra một cấu trúc thị trường cân bằng hơn, phù hợp với thực tiễn của các đô thị lớn.

Hiện nay, tại Hà Nội cũng như nhiều đô thị lớn, thị trường đang tồn tại nghịch lý cung - cầu lệch pha nghiêm trọng. Nguồn cung nhà ở vẫn chủ yếu tập trung vào phân khúc thương mại để bán, trong khi nhà ở cho thuê dài hạn với giá phù hợp cho người lao động, công nhân, sinh viên hay cán bộ công chức lại rất thiếu hụt.

Thủ tướng thẳng thắn chỉ ra, một phần không nhỏ tài sản công về nhà ở đang bị sử dụng kém hiệu quả, gây lãng phí, trong khi cơ chế hiện hành chưa đủ hấp dẫn để kéo khu vực tư nhân tham gia phát triển nhà ở cho thuê dài hạn.

Trong bối cảnh đó, Hà Nội được lựa chọn để "bàn sâu, bàn kỹ, làm trước, làm điểm".

Theo Thủ tướng, Hà Nội là Thủ đô, là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, đồng thời là một trong những đô thị có tốc độ đô thị hóa nhanh nhất cả nước. Việc triển khai thí điểm tại Hà Nội sẽ giúp nhanh chóng hoàn thiện cơ chế, chính sách và tạo cơ sở để nhân rộng ra các địa phương khác.

Đáng chú ý, Thủ tướng yêu cầu Hà Nội phải khẩn trương rà soát toàn bộ quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch đô thị và quỹ nhà, quỹ đất công đang sử dụng kém hiệu quả để xây dựng phương án phát triển nhà ở cho thuê; báo cáo Chính phủ ngay trong tháng 6/2026.

Không dừng ở khâu chuẩn bị, Hà Nội còn được giao mục tiêu triển khai mô hình nhà ở cho thuê quy mô lớn và phấn đấu khởi công một số dự án ngay trong tháng 6. Trong đó, các dự án này phải bảo đảm chất lượng, đáp ứng nhu cầu thực tế của nhiều nhóm đối tượng đang sinh sống và làm việc tại Thủ đô, bao gồm cả cán bộ, công chức, viên chức các cơ quan Trung ương.

Từ bán nhà sang xây dựng thị trường cho thuê dài hạn

Một trong những điểm đáng chú ý tại cuộc họp là việc Chính phủ đặt vấn đề phát triển nhà ở cho thuê trong mối liên hệ tổng thể với quy hoạch đô thị, giao thông công cộng và thị trường lao động.

Thủ tướng yêu cầu ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê gắn với mô hình TOD (phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng), các khu công nghiệp, hành lang kinh tế và các khu vực chỉnh trang đô thị. Cùng với đó, Chính phủ cũng định hình rõ vai trò của Nhà nước và khu vực tư nhân trong mô hình phát triển mới.

Theo Thủ tướng, Nhà nước không bao cấp về nhà ở nhưng cũng không hoàn toàn để thị trường tự điều tiết. Song, Nhà nước sẽ đóng vai trò kiến tạo thông qua quy hoạch, đất đai, tài chính - tín dụng và hệ thống chính sách để thị trường vận hành lành mạnh, minh bạch. Doanh nghiệp được kỳ vọng tham gia với mức lợi nhuận hợp lý, còn người dân được tiếp cận chỗ ở ổn định, an toàn, phù hợp khả năng chi trả.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, hàng loạt nhiệm vụ cụ thể đã được giao cho các bộ, ngành.

Bộ Xây dựng được yêu cầu nghiên cứu phân loại phát triển nhà ở theo 4 nhóm gồm: nhà ở thương mại, nhà ở cho thuê, nhà ở công vụ và nhà ở chính sách. Đồng thời, nghiên cứu các mô hình thuê nhà dài hạn từ 15-20 năm hoặc lâu hơn; xem xét cơ chế buộc các dự án nhà ở thương mại phải dành tỷ lệ nhất định để phát triển nhà cho thuê.

Cơ quan này cũng được giao chủ trì sửa đổi Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản theo định hướng mới, trình Quốc hội tại kỳ họp tháng 10. Đặc biệt, Thủ tướng yêu cầu thiết lập quy trình "một cửa, một đầu mối, một quy trình chuẩn" đối với các dự án nhà ở cho thuê nhằm tháo gỡ điểm nghẽn thủ tục vốn kéo dài nhiều năm qua.

Chưa hết, Bộ Xây dựng phối hợp với Bộ Tài chính nghiên cứu cơ chế cho phép doanh nghiệp, hợp tác xã mua lại nhà ở thương mại hoặc nhà ở xã hội với mục đích duy nhất là cho thuê.

Đồng thời chủ động phối hợp với các địa phương, trước hết là Hà Nội, TP.HCM, Đồng Nai, Hải Phòng, Đà Nẵng xác định nhu cầu nhà ở cho thuê theo phân khúc làm cơ sở quy hoạch và phân bổ nguồn lực, tránh lệch pha cung - cầu; chủ trì phối hợp với các bộ, cơ quan và các địa phương để nghiên cứu đề xuất giao chỉ tiêu cụ thể phát triển nhà ở cho thuê trên cả nước, báo cáo Thủ tướng trong tháng 7...

Bộ Tài chính được giao nghiên cứu cơ chế ưu đãi tài chính, thuế nhằm thu hút dòng vốn dài hạn và vốn tư nhân tham gia phát triển nhà ở cho thuê. Ngân hàng Nhà nước cũng phải xây dựng chính sách tín dụng ưu đãi với lãi suất ổn định, thời hạn vay phù hợp chu kỳ hoàn vốn của dự án.

Trong khi đó, Ngân hàng Nhà nước được yêu cầu chủ trì nghiên cứu, đề xuất Thủ tướng chính sách tín dụng ưu đãi đối với chủ đầu tư dự án nhà ở cho thuê dài hạn theo hướng lãi suất ổn định, thời hạn vay phù hợp với chu kỳ hoàn vốn của dự án; báo cáo Thủ tướng trong tháng 7/; trường hợp cần thiết, Ngân hàng Nhà nước nghiên cứu cơ chế tái cấp vốn cho các ngân hàng thương mại hoặc cơ chế linh hoạt về hạn mức tín dụng cho các ngân hàng thương mại.

"Phát triển nhà ở cho thuê là nhiệm vụ khó và rất thách thức, nhưng không thể trì hoãn. Đây không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn là vấn đề an sinh xã hội, là niềm tin của Nhân dân vào sự quan tâm, chăm lo của Đảng và Nhà nước", Thủ tướng kết luận.