Sau Thái Lan, đến lượt Indonesia chi nghìn tỷ 'săn' doanh nghiệp Việt

Quy mô thị trường bánh kẹo Việt Nam đạt khoảng 1,77 tỷ USD năm 2025 và tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng ổn định đang trở thành lực hút mới đối với các doanh nghiệp tiêu dùng trong khu vực ASEAN.

Trong bối cảnh nhu cầu thực phẩm đóng gói gia tăng cùng tầng lớp trung lưu mở rộng nhanh, Việt Nam ngày càng được xem là điểm đến chiến lược của các tập đoàn FMCG Đông Nam Á.

Diễn biến mới nhất là việc doanh nghiệp Indonesia thông qua hoạt động mua bán – sáp nhập (M&A) để thâm nhập trực tiếp thị trường, thay vì lựa chọn con đường xuất khẩu truyền thống.

PAN thu về hơn 2.600 tỷ đồng từ thương vụ Bibica

HĐQT CTCP Tập đoàn PAN (HoSE: PAN) vừa thông qua thỏa thuận chuyển nhượng toàn bộ phần vốn góp tại Công ty TNHH Bibica Capital với giá trị 1.748 tỷ đồng. Bên nhận chuyển nhượng là Công ty TNHH Momogi Group VN, thuộc Tập đoàn Sari Murni Abadi (SMA) của Indonesia.

Ngoài thương vụ chuyển nhượng vốn, PAN còn bán các tài sản liên quan, chủ yếu là đất đai, với tổng giá trị không thấp hơn 220 tỷ đồng. Trước đó, doanh nghiệp cũng đã nhận khoảng 660 tỷ đồng cổ tức từ Bibica.

Tổng số tiền PAN thu về từ việc thoái vốn và cổ tức ước tính không dưới 2.630 tỷ đồng. Ban lãnh đạo cho biết nguồn vốn này sẽ được tái đầu tư vào hai mảng kinh doanh cốt lõi là nông nghiệp và thực phẩm.

Bibica có tiền thân là xưởng kẹo thuộc Nhà máy Đường Biên Hòa từ những năm 1990, phát triển thành thương hiệu bánh kẹo quen thuộc với các dòng sản phẩm như Hura, Goody, Gooka, Quasure Light hay bánh trung thu và bánh bông lan. Trong 26 năm công bố thông tin, doanh nghiệp chỉ ghi nhận một năm thua lỗ vào 2002. Năm gần nhất, Bibica đạt lợi nhuận trước thuế 160 tỷ đồng, tăng 20% và là mức cao kỷ lục.

Vì sao doanh nghiệp Indonesia chọn Việt Nam?

Thương vụ thâu tóm Bibica phản ánh xu hướng mới của làn sóng M&A nội khối ASEAN, khi các tập đoàn khu vực tìm cách mở rộng thị trường tiêu dùng đang tăng trưởng nhanh thay vì chỉ tập trung vào thị trường nội địa.

Theo Statista, doanh thu ngành bánh kẹo Việt Nam đạt 1,77 tỷ USD năm 2025 và dự kiến tăng trưởng trung bình 6,1% mỗi năm đến 2030. Với dân số gần 100 triệu người và mức tiêu thụ thực phẩm chế biến ngày càng tăng, Việt Nam trở thành một trong những thị trường hấp dẫn nhất Đông Nam Á.

Đối với SMA – tập đoàn Indonesia sở hữu thương hiệu snack Momogi – việc mua lại một doanh nghiệp bản địa giúp rút ngắn đáng kể thời gian thâm nhập thị trường. Trong ngành hàng tiêu dùng nhanh, xây dựng thương hiệu và hệ thống phân phối mới có thể mất hàng chục năm.

Bibica mang lại lợi thế mà doanh nghiệp ngoại khó tự xây dựng: mạng lưới phân phối phủ rộng toàn quốc cùng năng lực sản xuất sẵn có. Điều này đồng nghĩa SMA gần như ngay lập tức sở hữu một hệ thống tiếp cận người tiêu dùng Việt Nam quy mô lớn.

Sari Murni Abadi được thành lập năm 1998 tại Indonesia và phát triển mạnh trong ngành snack với các thương hiệu như Momogi, Migi-Migi, Twiststick hay Criscito. Sau hơn 2 thập kỷ, doanh nghiệp này đã xây dựng vị thế đáng kể tại thị trường nội địa trước khi mở rộng ra khu vực.

Sau thương vụ, SMA có thể tận dụng sự bổ trợ giữa 2 thị trường: Indonesia có lợi thế sản phẩm snack giá cạnh tranh, trong khi Bibica sở hữu kinh nghiệm sản xuất bánh kẹo và hiểu rõ khẩu vị người Việt. Việc chia sẻ công nghệ, nguồn nguyên liệu và logistics xuyên biên giới được kỳ vọng giúp tối ưu chi phí sản xuất và mở rộng danh mục sản phẩm, biến Bibica thành cứ điểm sản xuất và phân phối tại Việt Nam.

Thương vụ Bibica cũng cho thấy sự thay đổi trong dòng vốn đầu tư vào Việt Nam. Nếu trước đây các thương vụ lớn chủ yếu đến từ Nhật Bản, Hàn Quốc hay Thái Lan, thì doanh nghiệp ASEAN – đặc biệt là Indonesia – đang bắt đầu nổi lên như những bên mua tích cực.

Trong bối cảnh cạnh tranh ngành tiêu dùng ngày càng khu vực hóa, việc thâu tóm doanh nghiệp bản địa được xem là con đường nhanh nhất để giành thị phần. Việt Nam, với quy mô thị trường lớn và tăng trưởng ổn định, đang trở thành mắt xích quan trọng trong chiến lược mở rộng của các tập đoàn Đông Nam Á.

Indonesia đang làm gì giống Thái Lan 10 năm trước tại Việt Nam?

Làn sóng doanh nghiệp Indonesia gia tăng hiện diện tại Việt Nam thời gian gần đây đang gợi nhớ tới chiến lược mở rộng mà doanh nghiệp Thái Lan từng triển khai mạnh mẽ cách đây một thập kỷ. Nếu giai đoạn 2015–2018 chứng kiến các tập đoàn Thái thâu tóm hàng loạt doanh nghiệp nội địa trong lĩnh vực bán lẻ và hàng tiêu dùng, thì hiện nay, các nhà đầu tư Indonesia cũng đang đi theo con đường tương tự: từng bước gia nhập thị trường thông qua mua bán – sáp nhập (M&A) và mở rộng chuỗi giá trị tiêu dùng.

Khoảng 10 năm trước, các tập đoàn Thái Lan như Central Group hay ThaiBev đã nhanh chóng gia tăng ảnh hưởng tại Việt Nam thông qua các thương vụ lớn trong bán lẻ và thực phẩm. Mục tiêu khi đó khá rõ ràng: kiểm soát kênh phân phối và tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng Việt Nam, thị trường gần 100 triệu dân với tốc độ tăng trưởng tiêu dùng cao.

Hiện nay, doanh nghiệp Indonesia đang thể hiện cách tiếp cận tương tự. Thay vì đầu tư sản xuất từ đầu, nhiều tập đoàn lựa chọn mua cổ phần hoặc hợp tác với doanh nghiệp nội địa để tận dụng thương hiệu sẵn có, hệ thống phân phối và am hiểu thị trường. Thương vụ đáng chú ý gần đây là việc tập đoàn Indonesia Mayora Indah tham gia sâu hơn vào thị trường thực phẩm, bánh kẹo Việt Nam, cùng Công ty dược và dinh dưỡng Kalbe Farma ở thị trường thực phẩm dinh dưỡng.

Điểm tương đồng lớn nhất giữa hai làn sóng đầu tư là cách nhìn nhận Việt Nam như một "cứ điểm tiêu dùng" của Đông Nam Á. Với tốc độ tăng trưởng GDP ổn định, tầng lớp trung lưu gia tăng nhanh và dân số trẻ, Việt Nam được xem là thị trường còn nhiều dư địa tăng trưởng so với Thái Lan hay Indonesia, nơi mức tiêu dùng đã dần bão hòa.

Doanh nghiệp Indonesia đặc biệt quan tâm tới các ngành có vòng quay vốn nhanh như thực phẩm và đồ uống, bánh kẹo, bán lẻ và sản phẩm chăm sóc cá nhân. Đây cũng chính là các lĩnh vực mà doanh nghiệp Thái Lan từng ưu tiên trong giai đoạn mở rộng trước đây.

Các chuyên gia nhận định rằng việc kiểm soát hệ thống phân phối mang lại lợi thế dài hạn lớn hơn sản xuất đơn thuần. Sau một thập kỷ, nhiều thương hiệu Thái đã trở thành cái tên quen thuộc với người tiêu dùng Việt Nam mà không cần xây dựng thương hiệu từ con số 0. Nếu chiến lược của doanh nghiệp Indonesia đi theo quỹ đạo tương tự, thị trường hàng tiêu dùng Việt Nam có thể bước vào một chu kỳ cạnh tranh mới, nơi các tập đoàn khu vực ASEAN đóng vai trò ngày càng lớn, thay vì chỉ là sân chơi giữa doanh nghiệp nội địa và các tập đoàn phương Tây hoặc Đông Bắc Á.