Kịch bản nào cho tăng trưởng kinh tế Việt Nam đến năm 2045?

Liên kết giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước rời rạc

Tại tọa đàm đối thoại chính sách "Định hướng và giải pháp cho tăng trưởng kinh tế cao và bền vững đến năm 2045" do Đại học Kinh tế Quốc dân(NEU) phối hợp với Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương tổ chức ngày 3/6 , PGS-TS. Phạm Thế Anh (NEU) nhận định, tăng trưởng của Việt Nam chủ yếu dựa vào đầu tư và hướng ra xuất khẩu; doanh nghiệp nội địa hầu như chỉ gia công và lắp ráp;

Mối liên kết giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước rời rạc; xuất khẩu phụ thuộc vào một số thị trường lớn…

Cũng theo PGS-TS. Phạm Thế Anh, dư địa tài khóa thực sự đã hạn hẹp khả năng tăng các sắc thuế trực thu hạn hẹp khi muốn khuyến khích đầu tư và tiêu dùng trong nước. Trong khi, nghĩa vụ trả nợ/Thu ngân sách ở mức cao.

"Chúng ta đang phải giải những bài toán chưa từng có tiền lệ, nên cần những nền tảng, giải pháp từ các chuyên gia để mọi thành phần kinh tế thực thi hiệu quả, đóng góp cho tăng trưởng kinh tế bền vững", 

Cùng với đó, dư địa tiền tệ cũng không khả quan hơn khi chính sách tiền tệ còn thiếu độc lập, đa mục tiêu và mang nặng tính hành chính; nền kinh tế phụ thuộc vào hệ thống tín dụng; lạm phát tiềm ẩn; giá nhà đất tăng phi mã; nội tệ mất giá; chính sách tiền tệ không có tính nghịch chu kỳ;

Chênh lệch giữa lãi suất và tỷ lệ lạm phát ở mức thấp; chênh lệch giữa lãi suất trong nước và lãi suất quốc tế ở mức thấp; dự trữ ngoại hối mỏng; chất lượng tín dụng thấp, chưa thực sự đi vào sản xuất, nợ xấu có xu hướng tăng; khả năng tuân thủ các chuẩn Basel II còn hạn chế; khó huy động vốn dài hạn…

"Chúng ta đang phải giải những bài toán" chưa từng có tiền lệ, nên cần những nền tảng, giải pháp từ các chuyên gia để mọi thành phần kinh tế thực thi hiệu quả, đóng góp cho tăng trưởng kinh tế bền vững", ông Phạm Thế Anh phân tích.

3 kịch bản tăng trưởng đến năm 2045

Theo GS-TS. Trần Thị Vân Hoa, Trường Kinh tế và Quản lý công (NEU), Việt Nam có khát vọng vượt từ thu nhập trung bình thấp 4.110 USD/người năm 2024 lên ngưỡng thu nhập cao trên 26.835 USD/ dự kiến vào năm 2045.

"Đây là một thách thức trong bối cảnh Việt Nam đang thực hiện tái cấu trúc hành chính toàn diện, cũng như thực hiện cuộc cách mạng về thể chế, hạ tầng và công nghệ, giữa những căng thẳng thương mại toàn cầu…", GS-TS. Trần Thị Vân Hoa phân tích.

Bà cho biết, trên cơ sở tính toán cân nhắc, nhóm nghiên cứu đã đưa ra 3 kịch bản tăng trưởng kinh tế của Việt Nam đến năm 2045.

Thứ nhất là kịch bản A với mô hình "khởi động nhanh". Kịch bản này gồm 3 giai đoạn tăng trưởng là giai đoạn 2025-2029 với GDP 11%/năm, giai đoạn 2030-2037 với GDP 9%/năm, giai đoạn 2038-2045 với GDP 7-8%/năm.

Với kịch bản này, sẽ có ưu điểm là tận dụng động lực ban đầu, thời gian dài điều chỉnh, nhưng áp lực lớn và có thể gây "kiệt sức" tăng trưởng trong 5 năm đầu.

Dù kịch bản nào, giải pháp trọng tâm là phải hoàn thiện thể chế, phát triển cơ sở hạ tầng, tạo động lực cho kinh tế tư nhân phát triển và thu FDI chất lượng cao.

Thứ hai là kịch bản B với mô hình "tăng tốc kéo dài". Kịch bản này cũng gồm 3 giai đoạn tăng trưởng là giai đoạn 2025-2031 với GDP 11%/năm, giai đoạn 2032-2038 với GDP 8,5-9%/năm, giai đoạn 2039-2045 với GDP 6,5-7,5%/năm.

Với kịch bản này, ưu điểm là có thời gian chuẩn bị dài nên áp lực phân bổ đều, nhưng lại khó duy trì động lực tăng trưởng cao trong thời gian dài.

Thứ ba là kịch bản C với mô hình "sóng tăng trưởng". Kịch bản này gồm 3 giai đoạn tăng trưởng là giai đoạn 2025-2035 với 2 phân kỳ là 2025-2030 - phân kỳ chuẩn bị với GDP 8-10%/năm, 2031-2035 – phân kỳ tăng tốc với GDP 11-12%/năm. Giai đoạn 2036-2040 với GDP 8,5-9%/năm, giai đoạn 2041-2045 với GDP 6,5-7,5%/năm.

GS-TS. Trần Thị Vân Hoa nhận định, nên lựa chọn kịch bản C, do kịch bản này có giai đoạn chuẩn bị kéo dài đảm bảo nền tảng vững chắc, cải cách toàn diện, phù hợp với chu kỳ phát triển tự nhiên, giúp giảm rủi ro "sốc tăng trưởng" và mất cân đối.

"Dù kịch bản nào, giải pháp trọng tâm là phải hoàn thiện thể chế, phát triển cơ sở hạ tầng, tạo động lực cho kinh tế tư nhân phát triển và thu hút đầu tư nước ngoài (FDI) chất lượng cao; đồng thời phải chuyển đổi số toàn diện, phát triển công nghiệp công nghệ cao… Điều này cần đến quyết tâm chính trị và đồng thuận toàn dân, ý chí vươn lên, tinh thần dân tộc….", bà Hoa bày tỏ.