Đề xuất cơ chế 'vượt trội' cho Trung tâm Lọc hóa dầu và Năng lượng quốc gia tại Dung Quất

Trung tâm cần những cơ chế 'vượt trội'

Tại hội thảo "Giải pháp phát triển Trung tâm Lọc hóa dầu và Năng lượng quốc gia tại Khu kinh tế Dung Quất" diễn ra chiều 7/4, ông Lê Xuân Huyên, Phó Tổng Giám đốc Phụ trách Ban Điều hành Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia (Petrovietnam) cho rằng, trong bối cảnh dư địa ưu đãi thuế không còn nhiều, các dự án khó có thể cạnh tranh. Nếu không có những cơ chế đột phá, việc thu hút nhà đầu tư sẽ gặp nhiều thách thức.

"Giải pháp không chỉ nằm ở ưu đãi thuế, mà quan trọng hơn là tháo gỡ các rào cản về cơ chế, đặc biệt trong lĩnh vực đầu tư xây dựng", ông Huyên nhấn mạnh.

Ở góc độ chuyên gia, TS. Nguyễn Văn Tư, Phó Viện trưởng phụ trách Viện Dầu khí Việt Nam đánh giá, việc hình thành Trung tâm Lọc hóa dầu và Năng lượng quốc gia tại Dung Quất là phù hợp với định hướng phát triển ngành năng lượng, góp phần thúc đẩy chuyển dịch theo hướng xanh, carbon thấp, đồng thời mở ra không gian phát triển cho hệ sinh thái công nghiệp - đổi mới sáng tạo - kinh tế số.

Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, theo TS. Tư, cần một cách tiếp cận mang tính đột phá, trong đó nổi bật là mô hình phát triển "cụm dự án chiến lược", giao Petrovietnam giữ vai trò "nhà phát triển tổng thể", điều phối toàn bộ hệ sinh thái của Trung tâm.

Cùng với đó là loạt cơ chế đặc thù mang tính nền tảng. Về quy hoạch và đất đai, cần áp dụng cơ chế "một cửa, một lần" trong chấp thuận chủ trương đầu tư và giao đất.

Về lựa chọn nhà đầu tư, đề xuất cho phép chỉ định trực tiếp Petrovietnam và các đơn vị thành viên thực hiện các dự án lõi như năng lượng tái tạo, hydrogen, amoniac hay công nghệ thu hồi, lưu trữ carbon (CCUS), thay vì thực hiện đấu thầu.

Đáng chú ý, về cơ chế vận hành, chuyên gia đề xuất thí điểm mô hình "sandbox" cho phép hình thành thị trường năng lượng nội bộ trong Trung tâm, bao gồm cơ chế mua bán điện trực tiếp, trao đổi hơi, phụ phẩm và các dạng năng lượng thứ cấp giữa các doanh nghiệp. Đồng thời, áp dụng các chính sách hỗ trợ ban đầu đối với các sản phẩm năng lượng mới như hydrogen.

Trải 'thảm đỏ' để hút nhà đầu tư

Ở góc độ địa phương, ông Nguyễn Hải Trường, Phó Trưởng Ban Quản lý Khu kinh tế Dung Quất và các Khu công nghiệp tỉnh Quảng Ngãi cho biết, các cơ chế đặc thù thời gian qua bước đầu đã phát huy hiệu quả, song trong bối cảnh kinh tế thế giới biến động và yêu cầu chuyển dịch năng lượng ngày càng rõ nét, việc tiếp tục hoàn thiện chính sách theo hướng linh hoạt, đột phá là yêu cầu cấp thiết.

Theo ông Trường, đề án đang tập trung xây dựng 9 chính sách trọng tâm, nhằm tạo lợi thế cạnh tranh đủ mạnh để thu hút các nhà đầu tư chiến lược.

Trong đó, về tài chính, ban đầu đề xuất bổ sung có mục tiêu cho ngân sách tỉnh Quảng Ngãi khoảng 30% nguồn thu từ hoạt động xuất nhập khẩu và các khoản phát sinh tại Khu kinh tế Dung Quất để đầu tư hạ tầng khung. Tuy nhiên, theo định hướng của Thủ tướng Chính phủ, phương án này đang được điều chỉnh theo hướng xây dựng danh mục các dự án hạ tầng thiết yếu, trình Trung ương xem xét hỗ trợ vốn, qua đó tạo nền tảng thu hút đầu tư.

Về cải cách thủ tục hành chính, ông Trường cho biết, ngoài các dự án thuộc thẩm quyền chấp thuận chủ trương đầu tư của Quốc hội theo quy định của Luật Đầu tư, các dự án trong Trung tâm sẽ được áp dụng trình tự, thủ tục đầu tư đặc biệt nhằm rút gọn quy trình, giảm thời gian và chi phí cho nhà đầu tư.

Trong lĩnh vực đất đai, đề án kiến nghị cho phép UBND tỉnh thực hiện giao đất, cho thuê đất không thông qua đấu giá quyền sử dụng đất hoặc đấu thầu dự án có sử dụng đất đối với các dự án trong Trung tâm, ngoại trừ các dự án nhà ở thương mại. Đồng thời, các dự án cũng được đề xuất đưa vào danh mục thu hồi đất vì mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng, tạo thuận lợi cho công tác giải phóng mặt bằng.

Về chính sách ưu đãi, đề án đề xuất miễn toàn bộ tiền thuê đất, thuê mặt nước trong suốt thời hạn dự án (trừ các dự án nhà ở thương mại, đất thương mại, dịch vụ). Đồng thời, áp dụng mức ưu đãi cao về thuế thu nhập doanh nghiệp.

Đáng chú ý, doanh nghiệp được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế đối với hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D) ở mức 200% chi phí thực tế, theo quy định của pháp luật về kế toán.

Bên cạnh đó, đề án cũng đề xuất cho phép UBND tỉnh Quảng Ngãi xây dựng cơ chế bồi thường, giải phóng mặt bằng đặc thù trong phạm vi Trung tâm nhằm đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án quy mô lớn.

"Các chính sách này không chỉ giải quyết các điểm nghẽn riêng lẻ mà còn có sự liên kết, bổ trợ lẫn nhau, từ tài chính, thủ tục đến đất đai và hạ tầng. Qua đó, tạo điều kiện thuận lợi để thu hút các nhà đầu tư chiến lược, đặc biệt là dòng vốn FDI, hướng tới hình thành Trung tâm Lọc hóa dầu và Năng lượng quốc gia có năng lực cạnh tranh trong khu vực và quốc tế", ông Trường nói.

Còn ông Đỗ Tâm Hiển, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi khẳng định, việc xây dựng Trung tâm Lọc hóa dầu và Năng lượng quốc gia tại Dung Quất có đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn. Khu kinh tế Dung Quất từ lâu đã là động lực tăng trưởng của tỉnh, với đóng góp lớn từ Công ty Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR) cả về sản xuất công nghiệp và nguồn thu ngân sách.

Theo lãnh đạo tỉnh Quảng Ngãi, địa phương sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Bộ Công Thương và các cơ quan liên quan để từng bước hoàn thiện mô hình, cơ chế và lộ trình triển khai, bảo đảm tính khả thi và hiệu quả theo chỉ đạo của Chính phủ.