Đại biểu Hà Nội nêu hàng loạt bất cập trong thi cử

Tại kỳ họp thứ 8 của Quốc hội khóa XV, phát biểu về những bất cập trong trong giáo dục ở Việt Nam hiện nay, đại biểu Nguyễn Anh Trí (đoàn TP. Hà Nội) cho biết, nhiều ý kiến của cử tri và nhân dân quan ngại với những bất cập trong giáo dục ở Việt Nam hiện nay. Để giải quyết những bất cập này không chỉ có sự vào cuộc của Bộ GD&ĐT mà cần cả Quốc hội, Chính phủ và các cấp chính quyền.

Đại biểu Nguyễn Anh Trí cho rằng, cử tri phản ánh đang có tình trạng thiếu trường lớp và bố trí trường lớp chưa hợp lý. "Theo GD&ĐT, mạng lưới cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông có nơi phân bổ chưa hợp lý; còn tình trạng thiếu trường, thiếu lớp ở các thành phố lớn, khu công nghiệp, khu vực đông dân cư và miền núi.

Việc này do tình trạng tăng dân số cơ học quá nhanh, thiếu quỹ đất. Ở miền núi chủ yếu là do thiếu kinh phí. Nguyên nhân chung là do cách bố trí trường lớp chưa hợp lý, thiếu quan tâm đúng mức cho giáo dục mà đây là một lĩnh vực luôn được coi là quốc sách", đại biểu đoàn Hà Nội nói.

Do đó, cử tri đề nghị ưu tiên bố trí quỹ đất, bố trí lại trường lớp cho hợp lý, đặc biệt là học sinh càng nhỏ thì càng phải được học ở gần. Một khu cao tầng mọc lên dứt khoát phải có nhà trẻ, mẫu giáo, trường tiểu học và có điểm trường nằm ngay trong khu dân cư để trẻ em có thể thuận tiên đi lại và an toàn khi tự đến trường. Còn đối với học sinh trung học có thể học ở xa hơn so với học sinh tiểu học.

Riêng cấp đại học thì nên tạo điều kiện để sinh viên được học tại nơi có điều kiện, nhất là thư viện, phòng thí nghiệm, nơi thực tập, có thầy giáo giỏi, trình độ cao, nên hỗ trợ kinh phí cho sinh viên dân tộc thiểu số đến học ở những trường đại học ở các thành phố lớn. Đặc biệt, phải đảm bảo ngân sách nhà nước chi cho giáo dục tối thiểu là 20% trong tổng chi ngân sách nhà nước theo yêu cầu của Nghị quyết 29/NQ-TW.

Tiếp đó, vấn đề thiếu giáo viên cũng đang được cử tri và nhân dân quan tâm khi thực tế đến tháng 4/2024, cả nước còn thiếu khoảng gần 114.000 giáo viên các cấp học mầm non, phổ thông. Ngoài ra, cơ cấu đội ngũ nhà giáo còn mất cân đối giữa các môn học, giữa các vùng miền và thiếu nhiều nhất là giáo viên mầm non, giáo viên đảm nhiệm các môn học mới của chương trình giáo dục phổ thông năm 2018.

"Có tình trạng thiếu giáo viên nhưng ở nhiều nơi sinh viên sư phạm sau khi ra trường được gọi đi dạy lại mãi không được ký hợp đồng chính thức. Trong khi đó, cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục thì chưa được tham gia nhiều trong việc thẩm định, phân bổ kinh phí và tuyển dụng viên chức trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo", ông Trí nêu.

Để sớm chấm dứt tình trạng thiếu giáo viên, cử tri cho rằng luật cần quy định để cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục được trực tiếp tham gia vào việc tuyển dụng viên chức, bổ nhiệm viên chức trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo. Đặc biệt, hạn chế tối đa việc rút thầy cô giáo để đảm bảo chỉ tiêu giảm biên chế ở địa phương và Thực hiện việc sử dụng giáo viên đúng như quy định của Luật Lao động.

Nói về bất cấp trong vấn đề thi cử, ông cho hay, có thể thấy việc thi cử ở các lớp dưới hiện nay rất khó nhưng càng lên cao thì lại càng dễ. Đối với học sinh mẫu giáo cũng phải tuyển chọn; cấp phổ thông nhiều nơi thi khó đến mất ăn, mất ngủ với tỷ lệ chọi rất cao; còn đại học lại có nhiều cách để vào trường nhưng chủ yếu vẫn là xét tuyển, trong đó có 2 cách phổ biến nhất là xét tuyển dựa trên kết quả kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông và xét tuyển bằng học bạ.

Ông cho rằng điều này thật vô lý khi dùng kết quả của một kỳ thi đại trà để xét vào các trường có sự đòi hỏi về mức độ phân hóa học lực rất cao. Còn xét tuyển đại học bằng học bạ thì lại ẩn chứa nhiều tiêu cực khi đời sống của giáo viên chưa thực sự đảm bảo bằng lương.

Do đó, đại biểu đề xuất tổ chức các kỳ thi có độ khó tăng dần theo từng cấp học. Trong đó, mẫu giáo vỡ lòng thì không cần thi mà chỉ tổ chức liên hoan kết thúc năm học; cấp tiểu học và THCS thì tổ chức kiểm tra để học sinh làm quen với thi cử và lọc ra những học sinh yếu bồi dưỡng thêm trong dịp hè. Còn đối với học sinh THPT thì tổ chức các kỳ thi có độ khó tăng dần; trong đó, lớp 10 và 11 tiếp tục lọc những học sinh yếu để phụ đạo thêm, đặc biệt lớp 12 phải tổ chức một kỳ thi thật nghiêm túc.

Từ những ý kiến đề xuất trên, đại biểu Nguyễn Anh Trí mong rằng Quốc hội sớm có những nghị quyết để cùng Bộ GD&ĐT tập trung giải quyết những vấn đề hết sức quan trọng trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo hiện nay.