Chuyên gia kinh tế trưởng OECD: Hy vọng Việt Nam đạt được thỏa thuận thương mại với Mỹ

Ông Alvaro Pereira, Chuyên gia kinh tế trưởng của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), chia sẻ với Nhadautu.vn những đánh giá về nền kinh tế Việt Nam, các động lực tăng trưởng và những khuyến nghị chính sách quan trọng cho tương lai.

Rất ít quốc gia gây ấn tượng với tôi nhiều như Việt Nam

Kinh tế Việt Nam tăng trưởng đều đặn trong những năm qua và thể hiện rõ tính bền bỉ trước các biến động lớn của bối cảnh quốc tế. Ông có đánh giá gì về kinh tế Việt Nam?

Ông Alvaro Pereira: Tôi phụ trách theo dõi hàng chục quốc gia trên thế giới, từ Australia đến Bắc Mỹ, châu Á, châu Phi và Mỹ Latinh. Cần phải nói rằng rất ít quốc gia gây ấn tượng với tôi nhiều như Việt Nam.

Kinh tế Việt Nam đang tăng trưởng với tốc độ giúp thu nhập bình quân đầu người tăng gấp đôi sau mỗi 10 năm. Điều đó có nghĩa là trong vòng 20 năm nữa, con cái của bạn sẽ thấy một đất nước hoàn toàn khác.

Việt Nam hiện nằm trong top 5 nền kinh tế tăng trưởng nhanh trên thế giới. Trong vòng bốn thập kỷ qua kể từ khi bắt đầu công cuộc đổi mới, quốc gia này đã đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế ấn tượng.

Kinh tế Việt Nam đang tăng trưởng với tốc độ giúp thu nhập bình quân đầu người tăng gấp đôi sau mỗi 10 năm. Điều đó có nghĩa là trong vòng 20 năm nữa, con cái của bạn sẽ thấy một đất nước hoàn toàn khác. Điều này có được là nhờ khả năng quản lý kinh tế vĩ mô rất tốt, chính sách của chính phủ hiệu quả và tinh thần vươn lên làm giàu mạnh mẽ của người dân Việt Nam.

Tốc độ tăng trưởng như vậy đã giúp giảm nghèo một cách đáng kể, đưa tỷ lệ nghèo đói từ 50% xuống dưới 1%. Không có nhiều quốc gia trên thế giới làm được điều tương tự.

Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng GDP 8% trong năm nay và hai chữ số trong những năm tới. Ông nhận định thế nào về triển vọng của nền kinh tế Việt Nam?

Ông Alvaro Pereira: OECD mới đây đã công bố triển vọng kinh tế toàn cầu. Theo đó, chúng tôi đã hạ dự báo cho hầu hết các quốc gia do bất ổn thương mại và những tác động của nó. Việt Nam cùng với Ấn Độ là những quốc gia có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất, với tăng trưởng GDP được dự báo đạt 6,2% trong năm nay và 6% vào năm tới.

Tuy nhiên, chúng tôi nghĩ rằng có khả năng Việt Nam có thể tăng trưởng nhanh hơn nếu mọi việc diễn ra suôn sẻ. Vì vậy, chúng tôi tiếp tục lạc quan về triển vọng kinh tế Việt Nam.

Tôi nghĩ rằng Việt Nam có thể đạt được những mục tiêu tăng trưởng tham vọng nêu trên, nhưng Chính phủ cần tiếp tục thực hiện các cải cách, trong đó có cải cách về giáo dục, giảm các rào cản đối với dịch vụ, đẩy mạnh sự tham gia của khu vực tư nhân trong một số lĩnh vực.

Tôi không nghi ngờ Việt Nam có thể đạt được các mục tiêu đó nếu kinh tế Việt Nam tiếp tục mở. Nhưng ngay cả khi Việt Nam chỉ tăng trưởng ở mức 6-7%, đó vẫn là một tốc độ tăng trưởng rất ấn tượng trong một thời gian dài. Không nhiều quốc gia đạt được điều này. Ấn Độ là quốc gia duy nhất mà tôi thấy tăng trưởng ít nhiều ở cùng tốc độ đó vào thời điểm này.

Vậy đâu là những động lực chính thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Việt Nam và OECD có khuyến nghị gì, thưa ông?

Ông Alvaro Pereira: Động lực chính là thương mại nhờ mở cửa nền kinh tế, và giáo dục. Nền kinh tế Việt Nam đã và đang rất mở, và nên tiếp tục duy trì sự cởi mở đó.

Việt Nam là một ví dụ cho thế giới về một quốc gia mở. Việc có thêm các hiệp định thương mại không chỉ với chính quyền Mỹ mà còn với các quốc gia khác là rất quan trọng để Việt Nam tiếp tục tăng trưởng.

Tôi cho rằng cần tiếp tục đầu tư cho giáo dục, đẩy mạnh phổ cập giáo dục phổ thông. Chúng tôi rất hoan nghênh những gì Chính phủ đang làm về việc miễn học phí cho giáo dục mầm non và phổ thông. Nhưng tiếp theo đó, Việt Nam cần xóa bỏ học phí ở các trường đại học và thu hút thêm học sinh vào đại học.

Điều thứ hai nên làm là giảm quy mô khu vực phi chính thức, hiện vẫn còn rất lớn. Chúng tôi cho rằng nên giảm đóng góp bảo hiểm xã hội để giảm chi phí cho người dân khi chuyển sang khu vực chính thức.

Thêm vào đó, đầu tư vào cơ sở hạ tầng cũng đóng vai trò quan trọng.

Ông nói rằng thương mại là một trong những thế mạnh của nền kinh tế Việt Nam, nhưng chúng ta biết rằng thương mại thế giới đang rất khó khăn.

Ông Alvaro Pereira: Vâng, chúng ta đang trải qua một giai đoạn khó khăn. Sự bất ổn thương mại và bất ổn chính sách kinh tế đã tăng đáng kể, một phần do chính quyền Mỹ áp đặt thuế quan lên nhiều quốc gia khác.

Chúng tôi kỳ vọng Việt Nam đạt được thỏa thuận không chỉ với Mỹ mà với các quốc gia khác để tiếp tục hạ các rào cản và xuất khẩu mạnh mẽ, bởi chúng tôi đánh giá Việt Nam còn nhiều tiềm năng để phát triển. Vì vậy, chúng tôi cho rằng thương mại vẫn là một phần rất quan trọng đối với Việt Nam.

Vậy thị trường nội địa đóng vai trò quan trọng ra sao trong tăng trưởng của Việt Nam, thưa ông?

Ông Alvaro Pereira: Thị trường nội địa cũng cũng là một động lực không thể thiếu. Thương mại đã rất quan trọng, nhưng Việt Nam đang đến giai đoạn cần tăng cường đầu tư. Đầu tư hiện tại là tốt rồi, nhưng cần tăng thêm nữa, nhất là vào cơ sở hạ tầng.

Việt Nam cũng cần thu hút thêm đầu tư tư nhân. Tôi nghĩ có nhiều lĩnh vực mà bạn có thể đưa khu vực tư nhân vào để đầu tư cùng với chính phủ.

Chúng tôi kỳ vọng Việt Nam đạt được thỏa thuận không chỉ với Mỹ mà với các quốc gia khác để tiếp tục hạ các rào cản và xuất khẩu mạnh mẽ.

Mặt khác, về tiêu dùng, hiện nay thu nhập đang tăng lên. Chúng tôi nghĩ rằng tiêu dùng sẽ ngày càng đóng vai trò quan trọng. Vì vậy, tổng cầu trong nước sẽ ngày càng quan trọng hơn trong vài năm tới.

Có thể thu hút thêm FDI vào nhiều lĩnh vực

Ông nghĩ gì về vai trò của đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tại Việt Nam và triển vọng trong những năm tới giữa bối cảnh biến động kinh tế toàn cầu?

Ông Alvaro Pereira: Rõ ràng FDI đã và đang đóng vai trò rất quan trọng, nhưng có một số lĩnh vực mà bạn có thể thu hút thêm FDI, bao gồm viễn thông, dịch vụ, và cơ sở hạ tầng cơ bản. Tại nhiều quốc gia, không chỉ chính phủ đầu tư vào hạ tầng giao thông mà còn thường xuyên cấp nhượng quyền cho tư nhân để xây dựng thêm đường sá.

Tôi thấy vai trò của vốn FDI sẽ tăng chứ không giảm ở Việt Nam. Nhưng để làm được điều này, các bạn cần cho phép nhiều nhà đầu tư vào hơn nữa bằng cách giảm các rào cản trong một số lĩnh vực nhất định.

OECD khuyến nghị Việt Nam mở rộng cơ sở thuế ở Việt Nam bằng cách thêm các loại thuế mới. Ông có thể nói cụ thể hơn không?

Ông Alvaro Pereira: Hệ thống thuế hiện tại ở Việt Nam rất phụ thuộc vào thuế thu nhập doanh nghiệp và một số thuế tiêu dùng. Dư địa để mở rộng cơ sở thuế và tăng thu thuế vẫn còn lớn.

Về thuế thu nhập cá nhân, chỉ 3% người lao động chính thức đóng thuế thu nhập cá nhân. Đây là một tỷ lệ rất nhỏ. Tôi không nói rằng các bạn nên làm điều đó nhanh, nhưng dần dần Việt Nam cần chuyển sang thu thêm thuế tiêu dùng, thuế môi trường, và tăng thu thuế thu nhập.

Khi tăng cơ sở thuế, các bạn có thể tăng nguồn thu thuế để có thể đầu tư nhiều hơn vào an sinh xã hội, cơ sở hạ tầng, giáo dục và những lĩnh vực khác.

Chính phủ Việt Nam đang xem xét áp thuế tài sản đối với nhà ở. Quan điểm của ông về vấn đề này là gì?

Ông Alvaro Pereira: Đây là điều mà hầu hết các quốc gia đều làm. Vì vậy, Việt Nam cần tìm một sự kết hợp thuế không ảnh hưởng đến tăng trưởng. Các bạn cần tìm một sự kết hợp thuế mà có thể hỗ trợ tăng trưởng, và một trong những loại thuế thường có xu hướng thân thiện với tăng trưởng là thuế tài sản. Vì vậy, chúng tôi nghĩ rằng việc áp dụng thuế tài sản, đặc biệt là đối với các tòa nhà, sẽ khá quan trọng như hầu hết các quốc gia đều làm.

Xin cảm ơn ông!