Chính sách đặc thù mới làm dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng

Sáng 19/2, tại cuộc họp báo sau phiên bế mạc kỳ họp bất thường thứ 9, Quốc hội khóa XV, Ủy viên Thường trực Ủy ban Kinh tế - Tài chính của Quốc hội Phạm Thị Hồng Yến cho biết, các chính sách đưa ra trong Nghị quyết về chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng đều dựa trên cơ chế, chính sách đặc thù đã áp dụng để cho phép xây dựng tuyến đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam.

Theo bà Yến, tại kỳ họp thứ 8, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết số 172 để thông qua chủ trương đầu tư dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam. Ở Nghị quyết này, có 19 chính sách, cơ chế đặc thù để thực hiện đầu tư dự án. Tại kỳ họp lần thứ 9, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết về chủ trương đầu tư dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, trong đó, có 18 cơ chế chính sách đặc thù và đưa vào dự thảo.

Các cơ chế chính sách này về cơ bản đều dựa trên các cơ chế chính sách đặc biệt để cho phép xây dựng tuyến đường sắt trục Bắc Nam. Ngoài ra, có những chính sách được các đại biểu Quốc hội, cơ quan thẩm tra, ban soạn thảo đã thảo luận cẩn trọng và đưa vào Nghị quyết nhằm đảm bảo tổ chức thực hiện nhanh, thuận lợi, rút ngắn quá trình.

"Đó là chính sách thứ 15 và mới hơn Nghị quyết 172. Đối với trường hợp lập thẩm định phê duyệt dự án mà có nội dung khác với quy hoạch có liên quan thì dự án được phê duyệt mà không phải thực hiện thủ tục điều chỉnh quy hoạch. Sau khi được phê duyệt, các quy hoạch có liên quan được rà soát, điều chỉnh cập nhật kịp thời. Như thế sẽ giúp dự án thực hiện nhanh", bà nói.

Một chính sách nữa là cho phép áp dụng hình thức chỉ định thầu với các gói thầu dự án. Luật Đấu Thầu quy định một số trường hợp được thực hiện hình thức lựa chọn chỉ định thầu. Với dự án này, Quốc hội đồng ý đảm bảo nhanh về tiến độ và tính hiệu lực hiệu quả.

Trước đó, Quốc hội đã thông qua chủ trương đầu tư dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Phạm vi đầu tư dự án dự kiến có điểm đầu tại vị trí kết nối ray qua biên giới giữa ga Lào Cai mới và ga Hà Khẩu Bắc (Trung Quốc); điểm cuối tại khu bến Lạch Huyện, đi qua địa phận 9 tỉnh, thành phố; chiều dài tuyến chính khoản 390,9 km và 3 tuyến nhánh khoảng 27,9 km.

Sơ bộ nhu cầu sử dụng đất khoảng 2.632 ha, số dân tái định cư khoảng 19.136 người. Hình thức đầu tư là đầu tư dự án công. Tổng mức đầu tư khoảng 203.231 tỷ đồng (khoảng 8,369 tỷ USD). Nguồn vốn kiến nghị gồm ngân sách Nhà nước (trung ương, địa phương); nguồn vốn trong nước, nguồn vốn nước ngoài (vay Chính phủ Trung Quốc) và các nguồn vốn hợp pháp khác.

Tiến độ dự án thực hiện lập báo cáo nghiên cứu khả thi từ năm 2025, phấn đấu cơ bản hoàn thành dự án năm 2030. Tổng công ty Đường sắt Việt Nam là đơn vị tiếp nhận quản lý, bảo trì kết cấu hạ tầng và tổ chức vận hành khai thác toàn tuyến; được giao toàn bộ phương tiện, thiết bị để khai thác.

Bên cạnh đó, kết quả tính toán sơ bộ cho thấy Nhà nước trong 5 năm đầu khai thác cần hỗ trợ một phần chi phí bảo trì kết cấu hạ tầng bằng nguồn vốn sự nghiệp kinh tế tương tự như hệ thống đường sắt quốc gia hiện nay.

Dự án được kỳ vọng sẽ mang lại những lợi ích cho nền kinh tế như tạo tiền đề, động lực phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia; đáp ứng nhu cầu vận tải, tái cơ cấu vận tải theo hướng phát huy tối đa lợi thế của từng phương thức; mở ra không gian phát triển kinh tế mới, nguồn lực mới thông qua khai thác hiệu quả quỹ đất; phát triển công nghiệp xây dựng, công nghiệp đường sắt, công nghiệp hỗ trợ; phát triển đô thị, du lịch, dịch vụ…

Trong quá trình thực hiện dự án, Thủ tướng Chính phủ được quyết định: Phát hành trái phiếu Chính phủ cho dự án để bổ sung cho phần thiếu hụt so với dự toán và kế hoạch đầu tư công hàng năm đã được Quốc hội phê duyệt mà không làm tăng bội chi ngân sách nhà nước.

Huy động vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA), vốn vay ưu đãi nước ngoài để thực hiện dự án và không phải lập Đề xuất dự án sử dụng vốn ODA, vốn vay ưu đãi nước ngoài; áp dụng theo quy định của nhà tài trợ nước ngoài trong trường hợp pháp luật Việt Nam chưa có quy định hoặc đã có quy định nhưng khác với quy định của nhà tài trợ nước ngoài.

Sử dụng nguồn tăng thu, tiết kiệm chi ngân sách trung ương hàng năm (nếu có) và các nguồn vốn hợp pháp khác cho Dự án trong trường hợp dự toán ngân sách nhà nước bố trí hàng năm không đáp ứng tiến độ. Việc sử dụng nguồn tăng thu, tiết kiệm chi không phải thực hiện theo thứ tự ưu tiên theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước.

Dự án không phải thực hiện việc thẩm định khả năng cân đối vốn theo quy định của Luật Đầu tư công.