[Café cuối tuần] Quà tết và tham nhũng

Ban Bí thư vừa ban hành Chỉ thị số 40 về việc tổ chức Tết năm 2020. Theo đó, Ban Bí thư yêu cầu thực hiện nghiêm chủ trương cấm biếu, tặng quà Tết cho lãnh đạo các cấp dưới mọi hình thức; cấm sử dụng ngân sách, phương tiện, tài sản công trái quy định vào các hoạt động lễ hội, vui chơi trong dịp Tết.

Đặc biệt, để tiếp tục thực hiện nghiêm Quy định số 08 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, trước hết là Uỷ viên Bộ Chính trị, Uỷ viên Ban Bí thư, Uỷ viên Ban Chấp hành Trung ương, Ban Bí thư yêu cầu không tổ chức đi thăm, chúc Tết cấp trên và lãnh đạo các cấp. Đồng thời thực hiện nghiêm chủ trương cấm biếu, tặng quà Tết cho lãnh đạo các cấp dưới mọi hình thức; cấm sử dụng ngân sách, phương tiện, tài sản công trái quy định vào các hoạt động lễ hội, vui chơi trong dịp Tết.

Sau Chỉ thị của Ban Bí thư, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cũng vừa ký Chỉ thị số 33 về việc tăng cường các biện pháp bảo đảm đón Tết Nguyên đán Canh Tý vui tươi, lành mạnh, an toàn, tiết kiệm. Theo đó, các cơ quan trong hệ thống hành chính nhà nước thực hiện nghiêm việc không dùng ngân sách tổ chức đi thăm, chúc Tết, tặng quà đối với các lãnh đạo cơ quan, đơn vị các cấp; không sử dụng phương tiện, tài sản công vào các hoạt động mang tính cá nhân trong dịp Tết, lễ hội...

Thật mừng khi để ngăn chặn biến tướng của vấn đề quà Tết, lợi dụng các vấn đề phong tục để trục lợi, làm méo mó văn hoá truyền thống tốt đẹp của dân tộc, những năm gần đây, cứ vào dịp Tết Nguyên đán, Ban Bí thư lại ban hành Chỉ thị về việc tổ chức Tết. Chỉ thị nhắc lại việc nghiêm cấm tặng quà Tết cấp trên dưới mọi hình thức.

Quà Tết là phong tục truyền thống tốt đẹp, Tết là dịp để mọi người bày tỏ tình cảm trong sáng trong mối quan hệ thân tình, bằng hữu với nhau. Tặng quà ngày Tết là một nét văn hoá còn được lưu truyền tới ngày nay. Nhưng bây giờ tặng quà Tết chỉ là phần nổi của tảng băng chìm. Quà Tết đang bị lợi dụng, bị biến tướng và làm méo mó văn hoá truyền thống.

Nhiều người cho rằng, Tết vẫn là cơ hội vàng cho một bộ phận cán bộ, quan chức trục lợi, qua đó những hành vi hối lộ, tham nhũng được hợp thức một cách dễ chấp nhận nhất. Ở mức độ thấp hơn, tặng quà Tết không khéo rất dễ bị tai tiếng thị phi, có khi bị cho là tranh thủ, là tiêu cực… Nhưng rõ ràng ở cấp độ nào, quả thực việc tặng quà Tết giờ đã khác xưa. Người ta lợi dụng phong tục văn hóa để che đậy hành vi tranh thủ, hối lộ, bôi trơn, chạy dự án.

Quà Tết giờ lắm nhiêu khê, chạy theo chức tước, đua nhau sang hèn. Vấn đề biếu xén, quà Tết không còn đúng với bản chất phong tục truyền thống tốt đẹp vốn có, mà nó đã bị biến tướng, bị thương mại hóa, thị trường hoá, gây nhức nhối trong đời sống xã hội.

Mỗi dịp Tết đến, Xuân về, cộng đồng lại thấy cảnh nhiều người hớt hải tìm cho mình những món quà độc, thửa bằng được những món quà mà "thân chủ" ưa thích, thuộc loại khủng, đắt đỏ và quý hiếm.

Tác giả bài viết từng chứng kiến cảnh dòng xe tấp nập chen lấn để biếu quà Tết một lãnh đạo. Dòng xe nối đuôi nhau, làm tắc nghẽn cả con phố dài. Dần dần, vẫn con phố đó, sau khi có chỉ đạo của Ban Bí thư, dòng xe đã ít hơn và tịnh không thấy xe biển xanh, biển trắng vào nhà vị quan chức đó nữa.

Bây giờ, không ít người cho rằng, vấn đề tham nhũng, hối lộ không đơn thuần là chuyện quà cáp, biếu xén ngày Tết. Tham nhũng bây giờ là sự ăn chia sòng phẳng, là tỷ lệ phần trăm trên giá trị từ các dự án lớn bé, là sự hợp tác cùng có lợi (nhóm lợi ích), chứ quà Tết thì bõ gì với những đặc quyền, đặc lợi của một bộ phận cán bộ, quan chức.

Thế nên, dư luận vẫn thường đồn đoán, để có được những chữ ký phê duyệt dự án này, dự án nọ, hợp đồng kia, gói thầu A, B, C… không hề đơn giản, vô tư như người ta tưởng.

Đón Xuân mới, mừng Tết đến là dịp để mỗi chúng ta thắp nén hương nhớ về cội nguồn tổ tiên, ông cha; cầu mong cho ''Quốc thái dân an''. Thế nhưng đâu đó cũng có sự lạm dụng đón Xuân về để tổ chức vui chơi linh đình, tốn kém, thậm chí còn có nội dung trái với truyền thống, lối sống văn hóa của dân tộc.

Sinh thời, Bác Hồ của chúng ta có viết tác phẩm ''Mừng Tết Nguyên Đán", Người căn dặn: ''Suốt năm chúng ta thi đua lao động, sản xuất, những ngày Tết Nguyên Đán, chúng ta vui chơi một hôm để chào Xuân. Việc đó cũng đúng thôi. Nên chúng ta mừng Xuân một cách vui vẻ và lành mạnh. Nếu có bao nhiêu tiền bỏ ra mua sắm hết để đánh chén lu bù, thế là mừng Xuân một cách lạc hậu, thế là lãng phí, thế là không Xuân''.

Rõ ràng công cuộc phòng chống tham nhũng đang được Đảng, Nhà nước vô cùng quan tâm. Những "quan tham" sẽ dần lộ sáng trước kỷ cương, phép nước. Những người đang có ý định lợi dụng Tết để quà cáp cấp trên sẽ chùn bước trước sự giám sát của người dân và xã hội.

Bài liên quan

Thủ tướng: Không dùng ngân sách chúc Tết, tặng quà lãnh đạo

Thưởng Tết có nên bằng hiện vật?

TP.HCM chi gần 819 tỷ đồng chăm lo cho các đối tượng chính sách, hộ nghèo trong dịp Tết Canh Tý 2020

Thưởng Tết ở Cần Thơ cao nhất 120 triệu đồng