[Café cuối tuần] Khơi thông sông Cổ Cò - khơi dòng khát vọng

Ai đặt tên cho sông là Cổ Cò đến nay chưa rõ, nhưng theo sách Đại Nam nhất thống chí ghi danh Cổ Cò theo chữ Hán có tên là Lộ Cảnh Giang. Sông Cổ Cò là đường thủy nội địa nối Đà Nẵng và Hội An từ lâu, sầm uất nhất là trong thế kỷ XVIII-XIX. Nhưng do bồi lấp, con sông này đã bị tắc dòng lưu thông cả thế kỷ, chỉ còn lại từng đoạn lưu thủy khúc và mang những tên gọi khác nhau.

Từ điểm gặp nhau giữa sông Cẩm Lệ với sông Hàn ngoặc qua Non Nước xuôi về hướng đông nam giáp Điện Ngọc (Điện Bàn) gọi là Cổ Cò. Đoạn về chợ Cầu, làng Hà Lộc (Điện Dương - Điện Bàn) gọi là sông Hà Sấu, qua làng Hà My đến dưới đập ba-ra rồi xuôi về Cửa Đại, Hội An thì gọi là Đế Võng.

Nhiều tư liệu cũ cho biết, sau khi tàu lớn tấp nập vào các hải cảng Đại Chiêm, hay cửa Hàn, thì thương lái dùng thuyền nhỏ hơn đi theo Lộ Cảnh Giang phân phối đi các nơi. Do vậy, từng có nhiều thương điếm hình thành hai bên bờ sông Cổ Cò. Một trong những điểm mà người mua kẻ bán đông đúc tấp nập nhất vẫn còn lưu lại trong ký ức của nhiều người cao tuổi khắp vùng có lẽ là chợ Cầu, nằm sát bên sông thuộc làng Hà Lộc cũ (nay thuộc phường Điện Dương, thị xã Điện Bàn).

Trong câu chuyện với PV Nhadautu.vn, ông Lê Trí Thanh - Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam nói rằng, việc triển khai nạo vét sông Cổ Cò thể hiện quyết tâm chính trị của hai địa phương. Mục đích nhằm quy hoạch toàn bộ khu vực ven sông Cổ Cò để phát triển đô thị, dịch vụ du lịch. "Dự án khơi thông sông Cổ Cò, nối cửa Hàn (Đà Nẵng) tới cửa Đại (Hội An) dài 28km nhằm hình thành tuyến giao thương, du lịch đường thủy để phát triển kinh tế - xã hội", ông Thanh nói.

Ông Lê Trí Thanh cũng cho biết, từ năm 2003, lãnh đạo hai địa phương Quảng Nam và Đà Nẵng đã thống nhất chủ trương phối hợp khảo sát lập dự án khơi thông sông Cổ Cò với sự tham gia của các nhà khoa học thủy lợi, quy hoạch, kiến trúc... nhằm kết nối giữa Đà Nẵng và Hội An.

Gần 20 năm qua, trong tổng chiều dài 28km, đoạn sông Cổ Cò trên địa phận Đà Nẵng cơ bản đã được nạo vét khơi dòng chảy giữa các khu đô thị mới Nam Việt Á, sân golf Montgomerie Links, sân golf Vinacapital, khu đô thị công nghệ FPT, khu đô thị Phú Mỹ An..., phần còn lại là việc xây dựng các cây cầu qua sông.

Xuôi dòng Cổ Cò trên đất Quảng Nam với chiều dài 21km, đoạn từ Cửa Đại vào đến đập ba-ra Hà My cơ bản đã khơi thông, còn từ phía thượng lưu đập ngược lên sông Hà Sấu, qua chợ Cầu cũ, nhiều đoạn sông vẫn ngập đầy lục bình, nước đọng vũng tù cùng với hàng chục héc ta đồng ruộng hoang hóa, những đầm lầy ô nhiễm.

Theo Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam, dự án khơi thông sông Cổ Cò khi hoàn thành sẽ tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội cả khu vực rộng lớn có hàng trăm nghìn dân, kéo theo sự phát triển giao thông, môi trường, bất động sản, du lịch. Đặc biệt là sự kết nối du lịch hai địa phương qua liên kết vùng, tạo ra nhiều sản phẩm du lịch mới.

Nhiều chuyên gia cho rằng, khu vực ven biển, ven sông Cổ Cò từ TP. Đà Nẵng qua thị xã Điện Bàn đến TP. Hội An là vùng trọng điểm phát triển thu hút đầu tư. Sau khi có các quy hoạch, để thực hiện xây dựng theo quy hoạch, điều quan trọng là cần có những công cụ quản lý hữu hiệu, đặc biệt là về vấn đề không gian kiến trúc cảnh quan. Khu vực nghiên cứu là khu vực ven biển, ven sông chịu ảnh hưởng trực tiếp từ các yếu tố biến đổi khí hậu, nước biển dâng..., khu vực kế cận di sản văn hóa thế giới dược UNESCO công nhận là phố cổ Hội An, không gian khu vực chứa đựng những các yếu tố đặc trưng về kiến trúc cảnh quan cần được bảo vệ và đảm bảo phát triển bền vững.

Trong tuyến ven biển, ven sông Cổ Cò hiện nay về công trình kiến trúc, trong khu vực có nhiều kiến trúc đặc trưng của vùng, việc bảo vệ nét đặc trưng riêng có này thông qua các quy định về kiểm soát không gian kiến trúc từng công trình là cần thiết. Bên cạnh đó, là vùng ven biển có tài nguyên du lịch, khu vực cũng thu hút nhiều loại hình đầu tư xây dựng cao tầng, như các công trình dịch vụ, khách sạn, công trình biểu tượng, điểm nhấn không gian...

Do vậy, việc điều phối, kiểm soát sự hài hòa cảnh quan chung tuân thủ định hướng quy hoạch là việc rất cần làm. Để làm sao, không gian dự án khơi thông sông Cổ Cò trong tương lai đạt được các mục tiêu văn hóa - văn minh - thơ mộng.

Bài liên quan

Điều chỉnh phương án thiết kế tổng thể kiến trúc cảnh quan dọc sông Cổ Cò

Quảng Nam tìm thầu lập hồ sơ thiết kế đô thị ven biển và sông Cổ Cò

Đà Nẵng và Quảng Nam đồng thuận trong việc khơi thông sông Cổ Cò kết hợp chống nhiễm mặn trên sông Cầu Đỏ

Đà Nẵng: Sông Cổ Cò sẽ được thông tuyến trong năm 2020