[Cafe Cuối tuần] GPMB Vành đai 1 Hà Nội: Dấu ấn cá nhân

Mấy hôm nay, mỗi lần đi qua đường đê La Thành tôi đều cảm thấy khó chịu: bụi mù, tiếng máy xúc gầm gừ, những lối đi bị chặn rồi mở tạm, người dân luồn lách giữa những rào sắt dựng vội.

Tưởng chỉ là công trường sửa chữa nào đó, đến khi nhìn kỹ những ngôi nhà đang được tháo dỡ mới thấy hóa ra đây là một phần của chiến dịch giải phóng mặt bằng thần tốc 20 ngày mà các phường Giảng Võ, Láng, Ô Chợ Dừa… đang triển khai.

Một chiến dịch được xem như "nuốt xương cá" trong dự án tuyến đường đắt nhất hành tinh – Vành đai 1 đoạn Hoàng Cầu – Voi Phục – nơi có đến hàng nghìn hộ phải di dời, trong đó rất nhiều là đảng viên, tướng lĩnh, doanh nhân và đặc biệt đông đảo các hộ kinh doanh nội thất bám trụ cả đời ở La Thành.

Cảm giác cá nhân trước một con đường bụi bặm, bề bộn chợt khiến tôi nghĩ nhiều hơn đến "dấu ấn cá nhân" – thứ luôn hiện hữu trong những thời điểm một dự án khó khăn bước qua được nút thắt cuối cùng.

Bởi suốt hơn mười năm, dự án này như một con thuyền khổng lồ bị kẹt giữa dòng, đi qua thời của các ông Phạm Quang Nghị, Hoàng Trung Hải, Vương Đình Huệ, Đinh Tiến Dũng, đến bà Bùi Thị Minh Hoài … mỗi thời kỳ một cố gắng, một nỗ lực, nhưng phần gian nan nhất – giải phóng mặt bằng bên lẻ đê La Thành – lại vẫn như tảng đá chắn giữa dòng chảy giao thông của thành phố.

Và rồi chỉ hơn một tháng sau khi nhậm chức Bí thư Thành ủy (4/11/2025), ông Nguyễn Duy Ngọc dường như bắt tay vào công việc này với một nhịp độ khiến cả bộ máy như được siết lại. Từ các quyết định yêu cầu hoàn tất GPMB trước 15/12/2025, đến chỉ đạo thông tuyến kỹ thuật trước 15/1/2026, hay hội nghị ngày 11/12/2025 được kết nối tới 126 đầu cầu – tất cả cho thấy một phong cách rõ người, rõ việc, rõ thời hạn mà ông liên tục nhấn mạnh.

Con số khô khan trong báo cáo cũng biết nói: chỉ trong 5 tháng gần đây, số hồ sơ bồi thường và tái định cư giải quyết gần như gấp đôi tổng số đã giải quyết suốt… 7 năm.

Nhưng điều đáng nói hơn là sự chuyển động của toàn xã hội trước những quyết định đó. Ai cũng biết việc giải phóng mặt bằng trên tuyến đê La Thành khó gấp nhiều lần so với các đoạn khác: không chỉ đụng tới sinh kế của hàng nghìn hộ kinh doanh nội thất, mà còn chạm đến hệ thống các quan hệ xã hội đặc thù – những nhân vật có vị thế, có ảnh hưởng và những cộng đồng dân cư bám rễ hàng chục năm.

Mỗi căn nhà, mỗi cửa hàng là một số phận và là một cuộc thương lượng kéo dài. Việc dứt điểm được những "điểm nghẽn cuối" luôn cần sự vào cuộc của cả hệ thống, nhưng để gom tất cả lại trong một nhịp, kết nối được quyết tâm từ trên xuống dưới thì rõ ràng dấu ấn cá nhân ở vị trí đứng đầu là thứ không thể phủ nhận.

Đi trên đê La Thành giữa tiếng đục phá, tôi bỗng nhớ đến hình ảnh Hà Nội mấy chục năm nay như một cơ thể bị tắc nghẽn mạch máu. Vành đai 1 chính là mạch chủ chạy qua trung tâm nhưng suốt một thời gian quá dài bị thít lại, khiến mỗi ngày hàng trăm nghìn lượt xe phải gồng mình qua các điểm nghẽn Ô Chợ Dừa – Hoàng Cầu – Cầu Giấy.

Các chuyên gia từng tính toán, sự tắc nghẽn này gây thiệt hại hàng tỷ đồng mỗi ngày: từ nhiên liệu lãng phí, thời gian chậm trễ, ô nhiễm không khí, đến chi phí cơ hội khi luồng hàng hóa và dòng dịch vụ bị chậm lại.

Và cũng như cơ thể con người khi thông được mạch máu chủ sẽ sống khỏe hơn, thành phố thông được Vành đai 1 sẽ thay đổi nhịp sống của chính mình. Một tuyến đường thông suốt từ Trần Khát Chân – Đại Cồ Việt – Giải Phóng – Kim Liên – Ô Chợ Dừa – Hoàng Cầu – Voi Phục sẽ không chỉ giảm tắc mà còn mở ra không gian phát triển mới, phân bổ lại lưu lượng giao thông, giảm áp lực lên các tuyến xuyên tâm vốn đã quá tải.

Những khu vực vốn bị "kẹt cứng" hàng chục năm sẽ có cơ hội tái thiết đô thị, chỉnh trang mặt phố, định hình lại chức năng thương mại – dịch vụ. Lợi ích ấy lớn đến mức việc chịu cảnh bụi bặm, ùn tắc tạm thời mấy tháng cũng trở nên nhỏ bé.

So với sự trì trệ kéo dài hàng thập kỷ, việc hoàn thành GPMB trong một khoảng thời gian ngắn ngủi mang lại cảm giác như cuối cùng thành phố cũng bước qua được một cánh cửa mà lâu nay không ai dám chắc liệu nó có mở ra hay không.

Và trong khoảnh khắc bước ngoặt ấy, mỗi người đều nhìn thấy phần nào dấu ấn cá nhân – không phải để tôn vinh một cá nhân trên đỉnh cao quyền lực, mà để thấy rằng khi người đứng đầu quyết liệt, có phương pháp và biết đánh trúng "điểm nghẽn", thì cả bộ máy có thể chuyển động theo một cách gọn gàng và hiệu quả.

Bài học của Vành đai 1 rồi sẽ còn được nhắc lại trong các dự án tiếp theo: từ Tây Hồ – Ba Đình – Cầu Giấy, đến các tuyến đường sắt đô thị và những đại công trình mà Hà Nội đang ấp ủ.

Nhưng với riêng tôi, mỗi lần đi qua đê La Thành những ngày này, giữa bụi mờ và tiếng xe cộ, tôi không chỉ nhìn thấy một công trường, mà còn nhìn thấy một thời điểm mà lịch sử đô thị chuyển mình – nơi một dấu ấn cá nhân tạo ra lực đẩy để một dự án tưởng như bất động cuối cùng cũng bắt đầu… thật sự chuyển động.