[Café Cuối tuần] Ba tháng tới: Cơ hội định vị Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu

Cơ hội từ xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng

Trong bối cảnh nhiều tập đoàn quốc tế đang tái cơ cấu chuỗi cung ứng để giảm rủi ro địa chính trị và phụ thuộc đơn lẻ, Việt Nam nổi lên nhờ vị trí chiến lược, nguồn nhân lực dồi dào và hệ thống FTA rộng khắp. Các tên tuổi như Apple, Samsung, Intel hay Micron đã và đang đầu tư mạnh vào Việt Nam – không chỉ vì chi phí sản xuất hợp lý, mà còn kỳ vọng vào môi trường ổn định và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế ngày càng cao.

Nếu tận dụng tốt làn sóng dịch chuyển này, Việt Nam có thể thu hút thêm vốn FDI chất lượng cao, đặc biệt ở các lĩnh vực công nghệ cao, năng lượng sạch, điện tử, bán dẫn – những ngành mà cả Mỹ và Trung Quốc đều có nhu cầu hợp tác theo hướng win-win.

Đây là thời điểm lý tưởng để chúng ta tái cấu trúc nền kinh tế theo hướng tăng giá trị gia tăng, phát triển công nghiệp phụ trợ, kỹ năng lao động chất lượng cao và hạ tầng xanh – hướng tới tiêu chuẩn toàn cầu.

Minh bạch hóa nguồn gốc: Nền tảng cho niềm tin

Một yếu tố then chốt để giữ vững vị thế là bảo đảm tính minh bạch trong xuất xứ hàng hóa. Trong bối cảnh Mỹ siết chặt các biện pháp phòng tránh gian lận thương mại, Việt Nam cần chủ động thể hiện sự tuân thủ và thiện chí hợp tác. Công nghệ blockchain có thể đóng vai trò quan trọng trong nỗ lực này. Với khả năng truy xuất nguồn gốc không thể chỉnh sửa, các doanh nghiệp Việt Nam có thể chủ động minh chứng rằng sản phẩm được sản xuất thực sự tại Việt Nam – không chỉ để tránh rủi ro thuế quan mà còn gia tăng uy tín quốc tế.

Một ví dụ thực tiễn là công nghệ DeepQR – ứng dụng blockchain do một startup tại TP.HCM phát triển – hiện đã có thể áp dụng cho các lô hàng xuất khẩu dệt may, linh kiện điện tử, thực phẩm, từ khâu nguyên liệu tới thành phẩm. Đây chính là bước đi chiến lược để chuyển đổi số ngành xuất khẩu, giảm chi phí thủ tục và nâng cao niềm tin từ các thị trường lớn.

Làm bạn với cả Mỹ và Trung Quốc: Cân bằng và chủ động

Việt Nam không chọn bên, mà chọn hợp tác. Với Trung Quốc, ta vẫn duy trì quan hệ kinh tế song phương chặt chẽ, đồng thời nâng cao năng lực nội tại để giảm nhập siêu và gia tăng giá trị hàng hóa xuất khẩu thực chất. Với Mỹ, chúng ta vừa nâng cấp quan hệ đối tác chiến lược toàn diện và đang là đối tác thương mại hàng đầu của nhau.

Thay vì trở thành điểm trung chuyển cho hàng hóa nước khác, Việt Nam cần chủ động đàm phán các cơ chế hợp tác song phương sâu hơn với cả Mỹ và Trung Quốc trong các lĩnh vực công nghệ, chuỗi cung ứng xanh, năng lượng tái tạo và chuyển đổi số.

Đặc biệt, hợp tác minh bạch hóa thương mại – ví dụ như chia sẻ dữ liệu truy xuất nguồn gốc với các cơ quan chức năng Mỹ – có thể giúp Việt Nam tránh được hiểu nhầm và trở thành hình mẫu trong khu vực về tuân thủ thương mại công bằng.

Ba tháng, một khung thời gian chiến lược

Thời gian từ nay đến giữa năm 2025 là thời điểm "vàng" để Việt Nam hành động quyết liệt:

- Tăng tốc cải cách thủ tục, logistics và đầu tư hạ tầng công nghiệp xanh

- Thúc đẩy ứng dụng blockchain và truy xuất nguồn gốc trong xuất khẩu chủ lực

- Chủ động đối thoại với các đối tác thương mại lớn để làm rõ thiện chí và năng lực tuân thủ

- Định vị lại vai trò của Việt Nam như một đối tác đáng tin cậy, cùng tạo ra giá trị.

Đây không chỉ là cơ hội để thu hút FDI hay cải thiện cán cân thương mại, mà còn là lúc Việt Nam có thể tái định vị hình ảnh của mình trong chuỗi giá trị toàn cầu – như một quốc gia sáng tạo, đáng tin cậy và có khả năng dẫn dắt trong bối cảnh kinh tế mới.