Bộ trưởng Nông nghiệp Nhật Bản mất chức vì khoe chưa bao giờ phải mua gạo

Bộ trưởng Nông nghiệp Nhật Bản Taku Eto cho biết vào hôm Chủ Nhật tuần này rằng ông chưa bao giờ phải mua gạo vì ông nhận được rất nhiều gạo quà tặng từ những người ủng hộ, một câu nói khiến người dân phẫn nộ trong bối cảnh giá gạo tăng vọt.

Nhật Bản đã phải vật lộn với giá gạo tăng cao trong nhiều tháng nay do thời tiết khắc nghiệt và chính sách thuế nhập khẩu gạo cao nhằm bảo vệ quyền lợi của nông dân địa phương khiến nguồn cung giảm mạnh.

Bộ trưởng Nông nghiệp Nhật Bản từ chức đúng vào thời điểm mà chính phủ của Thủ tướng Shigeru Ishiba đang phải vật lộn với tỷ lệ chấp thuận thấp trước cuộc bầu cử Thượng viện quan trọng vào mùa hè này và các cuộc đàm phán thuế quan đang diễn ra với Hoa Kỳ.

Hãng truyền hình NHK World đưa tin rằng cựu Bộ trưởng Môi trường Koizumi Shinjiro sẽ kế nhiệm ông Eto.

Tỷ lệ chấp thuận nội các của Ishiba đã giảm xuống mức thấp kỷ lục là 27,4%, khi cử tri ngày càng bất mãn với việc chính quyền không giải quyết được tình trạng giá gạo tăng cao và từ chối cắt giảm thuế tiêu dùng để ứng phó với lạm phát gia tăng, theo cuộc thăm dò của Kyodo News công bố vào Chủ Nhật.

Trong khi Bộ Nông nghiệp Nhật Bản đã cố gắng kiềm chế giá cả tăng cao bằng cách tung một số lượng gạo lớn ra thị trường từ kho dự trữ của chính phủ. Tuy nhiên, động thái này không mang lại nhiều hiệu quả trong việc kiểm soát giá cả.

Giá gạo tại khoảng 1.000 siêu thị trên toàn quốc được cho là đã tăng lên mức cao kỷ lục trong tuần kết thúc vào ngày 11/5. Giá một bao gạo 5 kg tăng 54 yên so với tuần trước, lên mức 4.268 yên (cỡ 770.000 đồng)

Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ cho biết trong một báo cáo vào tháng 3 rằng: "Sau tình trạng thiếu gạo ở Nhật Bản và giá cao sau đó vào mùa hè năm 2024, giá gạo vẫn tiếp tục tăng vọt, bất chấp vụ mùa mới trong nước và lượng nhập khẩu kỷ lục".

Giá gạo tăng đột biến phản ánh những tác động kéo dài của vụ thu hoạch kém năm ngoái, với việc tiêu thụ gạo trong nước chủ yếu được hỗ trợ bởi sản xuất trong nước thay vì nhập khẩu, theo Frederic Neumann, chuyên gia kinh tế trưởng khu vực Châu Á của HSBC.

Sayuri Shirai, giáo sư kinh tế thuộc khoa quản lý chính sách của Đại học Keio, cho biết vấn đề gây căng thẳng cho nguồn cung là thực tế là gạo ở Nhật Bản chủ yếu được sản xuất bởi những người cao tuổi điều hành các trang trại nhỏ, vì vậy chúng không hiệu quả lắm, và bà cũng nói thêm rằng số lượng nông dân cũng đang giảm do dân số già đi.

"Người Nhật thích gạo Nhật. Họ không thực sự thích gạo nước ngoài", bà nói.

Nền kinh tế gạo của Nhật Bản vẫn khá tách biệt với thị trường thế giới, với mức thuế cao đối với gạo nhập khẩu nhằm bảo vệ người nông dân trồng lúa.

Giáo sư lưu ý rằng tình hình còn tệ hơn nữa khi nhu cầu về gạo Nhật Bản tăng vọt do lượng khách du lịch nước ngoài lớn ồ ạt đến với đảo quốc này.

Takuji Okubo, chuyên gia kinh tế trưởng tại Japan Macro Adviser, cho biết giá gạo tăng mạnh một phần cũng là do tình trạng tích trữ do hoảng loạn của cả hộ gia đình và doanh nghiệp.

Trong khi một số nhà bán lẻ công bố kế hoạch nhập khẩu gạo, thì việc người tiêu dùng và doanh nghiệp không quen với gạo nhập khẩu khiến cho việc nhập khẩu khó có thể làm giảm đáng kể tình trạng mất cân bằng cung-cầu, ông nói với CNBC.

Lạm phát của Nhật Bản tăng 3,6% so với cùng kỳ năm ngoái vào tháng 3. Mặc dù con số này thấp hơn mức 3,7% ghi nhận vào tháng 2, nhưng vẫn đánh dấu ba năm liên tiếp con số lạm phát chính vẫn cao hơn mục tiêu 2% của Ngân hàng Nhật Bản.

"Con số này rất cao so với Hoa Kỳ hoặc Châu Âu", Shirai nói và cho biết thêm rằng bức tranh lạm phát của Nhật Bản liên quan nhiều hơn đến áp lực chi phí chủ yếu bắt nguồn từ giá thực phẩm.

"Đó là lý do tại sao nhiều người tiêu dùng rất tức giận", Shirai nói.

Ngoài ra, giá đồng yên rẻ cũng khiến việc nhập khẩu thực phẩm trở nên đắt đỏ, bà lưu ý.

Theo trung tâm dữ liệu và nguồn cung thực phẩm Tridge, Nhật Bản nhập khẩu khoảng 60% nguồn cung thực phẩm. Quốc gia này cũng có tỷ lệ tự cung tự cấp lương thực là 38%, so với mục tiêu của chính phủ là 45% vào năm tài chính 2030.

Theo CNBC