Vĩnh Long loay hoay tìm giải pháp “khai tử” nhà máy rác thải 300 tỷ đồng

Nhà máy rác chuẩn Châu Âu trùm mền

Đáp ứng nhu cầu xử lý rác thải sinh hoạt bằng công nghệ mới thay cho việc chôn lấp rác thủ công, ô nhiễm môi trường lãng phí đất nông nghiệp. Trên cơ sở thẩm định đầu tư và đáp ứng yêu cầu của các bên liên quan, đặc biệt là sự chấp thuận cấp Giấy chứng nhận đầu tư của UBND tỉnh Vĩnh Long và tài trợ vốn ưu đãi của Ngân hàng phát triển Việt Nam (VDB) – Chi nhánh Cần Thơ, Công ty CP Phát triển xây dựng Phương Thảo (Công ty Phương Thảo) đã tiến hành đầu tư Nhà máy rác tọa lạc tại áp Phú Hưng, xã Hòa Phú, tỉnh Vĩnh Long.

Thời điểm đưa vào hoạt động giai đoạn 1 vào đầu năm 2013, tổng vốn đầu tư cho với công suất thiết kế xử lý 300 tấn tác/ngày là 250 tỷ đồng, trong đó vay tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam (VDB) chi nhánh Cần Thơ 126,5 tỷ đồng.

Công nghệ của nhà máy thời điểm này được xác định là chuẩn Châu Âu, quá trình vận hành sẽ xử lý rác thải sinh hoạt thành phân compost tái phục vụ sản xuất nông nghiệp, riêng nước thải ra môi trường đạt chuẩn B.

Tuy nhiên, nhà máy chỉ hoạt động 9 tháng rồi phải dừng vào cuối năm 2013 do nhiều nguyên nhân: thiếu rác xử lý, giá thấp 240.000đ/tấn không đủ chi phí vận hành và trả lương công nhân lao động…; các ngành chức năng của tỉnh và Cục môi trường không chấp nhiệm nhiệm thu, do chưa đạt các thông số kỹ thuật, nên chưa cấp phép hoạt động và đề nghị bổ sung thêm thiết bị kỹ thật để tái kiểm định …

Trước diễn biến “đâm lao phải theo lao”, khi đó bà Liêu Cát Phương Thảo, Tổng giám đốc Công ty CP Phát triển xây dựng Phương Thảo quyết tâm bổ sung công nghệ sang công nghệ xử lý bằng lò đốt của châu Âu, đồng thời đưa nhà máy hoạt động trở lại vào sáng 19/9/2016.

Sự kiện tái hoạt động nhà máy được tổ chức họp báo và có sự chứng kiến của Bí thư tỉnh ủy Vĩnh Long cùng các cơ quan liên quan.

Cũng nhân sự kiện này, bà Liêu Cát Phương Thảo, Tổng giám đốc Công ty CP Phát triển xây dựng Phương Thảo khẳng định: "Khi hoạt động trở lại, nhà máy rác có công suất xử lý 500 tấn rác/ngày đêm. Công nghệ được điều chỉnh sang xử lý bằng lò đốt của châu Âu. Tỉnh Vĩnh Long sẽ hỗ trợ tạo điều kiện cho nhà máy xử lý với giá 440.000 đồng/tấn (bao gồm thuế VAT), với giá này và lượng rác được cung ứng đúng với công suất thiết kế sẽ cần đối đủ thu chi và thanh được toán lãi vay cho Ngân hàng. Nếu sau 3 tháng nhà máy thua lỗ do thiếu rác, tỉnh Vĩnh Long sẽ hỗ trợ và đồng ý cho nhà máy lấy rác từ các địa phương khác về đây xử lý …".

Vào thời điểm này, bà Thảo thông tin thêm, ở giai đoạn 2, Công ty được VDB chi nhánh Cần Thơ cấp hạn mức vốn tín dụng bổ sung vay 106 tỷ đồng nhưng chỉ mới giải ngân 47 tỷ đồng, còn 59 tỷ đồng thì phía ngân hàng dừng lại. Do phát sinh yêu cầu phải giải trình đầu tư, kiến nghị nhiều lần không xong, nên công ty phải đi vay bên ngoài để đưa nhà máy đi vào vận hành.

Cũng vì lý do này, Công ty CP Phát triển xây dựng Phương Thảo đã khởi kiện Ngân hàng phát triển Việt Nam (VDB), Chi nhánh Cần Thơ, đồng thời kêu cứu lên đến Tổng Bí Thư, nhưng sự việc không đi đến đâu, sau đó kết thúc bằng việc “trùm mền” lần thứ hai từ tháng 9/2017 cho đến nay.

Nguyên nhân, được xác định là hoạt động không được suôn sẻ, đặc biệt là sau vận hành hoạt động trở lại lần 2 tháng 9/2016, đoàn chức năng của tỉnh Vĩnh Long và Bộ Tài nguyên và Môi trường đến kiểm tra thì thấy rác không được xử lý hết, chất đống ùn ứ, gây ô nhiễm môi trường nên ra quyết định xử phạt hơn 1 tỉ đồng.

Do nhà máy rác Phương Thảo đầu tư trên địa bàn, cũng là nhà máy rác duy nhất xử lý rác cho cả tỉnh Vĩnh Long (trừ huyện Trà Ôn) ngưng hoạt động, địa phương phải tạm thời đầu tư vốn từ ngân sách chôn lấp rác. Nhưng do bãi chôn chưa được mở rộng và bãi chứa đã qua tải, nên phát sinh ô nhiễm môi trường nặng nề hơn khi nhà máy đang họat động.

Để giải quyết bài toán xử lý rác cho tỉnh Vĩnh Long, ngoài việc phải đầu tư kinh phí chôn lấp rác, vào cuối năm 2018, ông Đặng Văn Lượng, Chánh Văn phòng UBND tỉnh Vĩnh Long, cho biết sau ngày 31/12/2018, tỉnh sẽ thu hồi dự án và khẩn trương tìm nhà đầu tư khác thay thế.

Loay hoay “khai tử dự án”

Đi theo việc “trùm mền” nhà máy rác là nợ xấu của chủ đầu tư, bởi cả vốn lẫn lãi ở hai giai đoạn đầu tư cho nhà máy gần 300 tỷ đồng, trong đó vốn vay là 173 tỉ đồng và lãi hơn 100 tỉ đồng chưa được chủ đầu tư toán. Liên quan đến việc xử lý khoản nợ nêu trên, ông Nguyễn Đức Tâm, Giám đốc VDB chi nhánh Cần Thơ cho biết, hướng xử lý khoản nợ này là bán nhà máy để thu hồi.

Tuy nhiên, việc thông báo bán đấu giá vào tháng 11 và 12/2018 đã thất bại do mức giá đưa ra cao, trong khi tài sản không còn giá trị lớn. Vì vậy, ngân hàng đã giảm giá và thông báo bán lần thứ ba vào đầu tháng 4/1/2019 và cũng đã có người trúng đấu giá. Tuy nhiên, do phải chờ thủ tục chấm dứt hoạt động của dự án và thu hồi Giấy chứng nhận đầu tư đối với Công ty Cổ phần phát triển xây dựng Phương Thảo, nên đến nay cũng chưa có nhà đầu tư nào thay thế.

"Hiện chúng tôi đang phối hợp chặt chẽ với tỉnh Vĩnh Long xử lý việc này", ông Tâm nói.

Để xử lý về mặt hành chính, ngày 04/5/2019, Sở Kế hoạch và đầu tư (KH&ĐT) tỉnh Vĩnh Long đã ban hành công văn số 771/SKHĐT-KT gởi đến Công ty Phương Thảo thông tin về việc phổi hợp thực hiện việc chấm dứt hoạt động.

Tuy vậy, ông Phạm Minh Thiện, Phó Giám đốc Sở KH&ĐT Vĩnh Long, cũng chính người ký ban hành công văn số 771 cho biết, Công văn ký ban hành ngày 10/5/2019 được xem như là tối hậu tư, do vậy, Công ty Cổ phần phát triển xây dựng Phương Thảo phải gửi hồ sơ đề nghị chấm dứt hoạt động của dự án theo qui định của pháp luật, nhưng đến hết ngày 06/6/2019, người đại diện theo pháp luật của công ty vẫn chưa gửi hồ sơ.

Trao đổi qua điện thoại với ông Trần Thanh Tuấn, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần phát triển xây dựng Phương Thảo - người thay thế cho bà Liêu Cát Phương Thảo, nguyên Tổng Giám đốc trước đây, giờ đang sinh sống tại Hoa Kỳ - cho biết. "Bản thân gia đình ông mua cổ phần của công ty 10%, tương ứng với giá trị vốn đầu tư là 92 tỷ, rất muồn tìm kiếm nhà đầu tư mới bỏ vốn vào cùng hợp tác để đưa nhà máy hoạt động trở lại. Nhưng chưa có đối tác, ông cũng muốn vay vốn nhưng không có tài sản đảm bảo, dự án lại đang vướng nợ xấu, nên không ngân hàng nào cho vay, do vậy nên ông còn chần chừ chưa nộp hồ sơ".

Ông Trương Đặng Vĩnh Phúc, Giám đốc Sở Kế hoạch và đầu tư tỉnh Vĩnh Long xác nhận, sau ba đợt tổ chức đấu giá bán tài sản nhà máy xử lý rác công nghệ cao Phương Thảo, đã có một nhà đầu tư đăng ký mua, nhưng việc thương thảo xử lý nợ xấu với Ngân hàng VDB bất thành, còn chủ dự án thì “chây ì” không làm hồ sơ ngưng hoạt động chấm dứt đầu theo pháp luật, nên cũng có trở ngại cho việc kêu gọi nhà đầu tư mới.

Theo ông Phúc, “mong muốn địa phương là sớm có nhà đầu tư mới, nhưng phải chọn được nhà đầu tư có năng lực thực sự, đồng thời phải xem lại quy trình tài trợ vốn vay của ngân hàng đảm bảo tránh phát sinh nợ xấu lần 2”, ông Phúc nói.

Hiện tại nợ xấu của Công ty Cổ phần phát triển xây dựng Phương Thảo với Ngân hàng phát triển Việt Nam (VDB), Chi nhánh Cần Thơ gần 300 tỷ vẫn treo trên sổ sách trong khi nhà máy rác với "Tiêu chuẩn Châu Âu" đã chết yểu nhiều tháng mà chưa được 'chôn'.

Trong khi bãi chôn lấp rác đã chật cứng, 'phao cứu sinh' cho bài toán môi trường là việc UBND tỉnh Vĩnh Long cấp ngân sách trong gói đề xuất HĐND tỉnh duyệt chi cho 50 tỷ đồng như Nhadautu.vn đã phản ánh trước đây.

Hiện tại Công ty Công trình công cộng tỉnh Vĩnh Long, đơn vị thu gop rác cũng đồng thời là đơn vị chôn lấp rác đang tiến hành tạo lập bãi chôn rác mới diện tích 4,6 ha, trên diện tích dất canh tác lúa vừa được ngân sách địa phương đề bù cho dân.

Nỗ lực của tình Vĩnh Long mở thêm bãi chứa rác và chôn rác, tuy là một sự cố gắng. Nhưng một thực tế, từ các cấp lãnh đạo của điạ phương đển cơ quan ban ngành và cả người nhân xung quanh dự án đều phải thừa nhận, mọi giải pháp chôn rác đang là giải pháp 'chữa cháy', thụt lùi. Đơn giản bởi việc này gây lãng phí tài nguyên đất đai, trong khi mùi hôi của rác vẫn lan tỏa trên một không gian rộng lớn, chưa có giải pháp giải quyết triệt để trừ khi nhà máy xử lý rác thực sự tái khởi động và đi vào hoạt động hiệu quả.

Bài liên quan

Tỉnh Vĩnh Long cần gấp 50 tỷ đồng để tạo lập bãi chôn rác

Vĩnh Long trao giấy chứng nhận đầu tư cho 32 dự án với tổng vốn gần 24.000 tỷ đồng

Vinamilk và 76.500 ly sữa nhân ái tới trẻ em tỉnh Vĩnh Long

Vietlott vận hành hệ thống kinh doanh tại Vĩnh Long