Vận dụng sáng tạo và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh trong sự nghiệp đổi mới

Tóm tắt bài viết

Trong sự nghiệp đổi mới, cùng với chủ nghĩa Mác - Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh luôn giữ vai trò là nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động của cách mạng Việt Nam. Đại hội XIII của Đảng đã tiếp tục vận dụng, phát triển tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, thông qua việc khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc. Việc vận dụng sáng tạo và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh của Đảng trong sự nghiệp đổi mới sẽ giúp hình thành kỹ năng phân tích, xử lý một cách khoa học, thấu tình đạt lý những vấn đề cụ thể đặt ra trong công tác, từ đó tiếp tục xây dựng niềm tin vào năng lực lãnh đạo, tổ chức của Đảng trong việc vận dụng và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh.

Tư tưởng Hồ Chí Minh soi sáng sự nghiệp đổi mới đất nước

Trước cảnh giang sơn bị thực dân xâm chiếm, người thanh niên Nguyễn Tất Thành vừa bước qua tuổi 21 đã ra đi tìm đường cứu nước với hành trang duy nhất là lòng yêu nước, thương dân vô hạn và hoài bão cứu nước, cứu dân. Người quyết định tìm một hướng đi mới, chưa ai làm, đó là sang phương Tây, vào tận “sào huyệt của kẻ thù” để tìm đường cứu nước. Sự sáng tạo đầu tiên trong hành trình đó đã chứng tỏ bản lĩnh, trí tuệ, nhãn quan chính trị sắc bén, đổi mới trong con người Hồ Chí Minh và chuyến đi kéo dài hơn 30 năm của Nguyễn Tất Thành trở thành một trong những cuộc hành trình kỳ lạ, vĩ đại trong lịch sử dân tộc.

Người đã trải qua nhiều khó khăn, gian khổ, hòa mình vào đời sống của các tầng lớp nhân dân lao động để từ đó, mở mang nhận thức, tìm ra chân lý cách mạng. Người tìm hiểu, so sánh cuộc cách mạng Pháp, cách mạng Mỹ với Cách mạng Tháng Mười Nga, học hỏi nền văn hóa phương Đông và nền văn hóa phương Tây, tiếp thu những giá trị của Nho giáo, Phật giáo, Lão giáo, đọc những tác phẩm của các nhà khai sáng Pháp... Đến khi đọc Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa của V.I. Lê-nin, Người đã tìm thấy con đường cứu nước đúng đắn cho dân tộc Việt Nam - con đường cách mạng vô sản, gắn độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội theo ánh sáng của chủ nghĩa Mác - Lê-nin. Sự lựa chọn của Người cũng chính là sự lựa chọn của dân tộc Việt Nam. Từ đây, dưới sự lãnh đạo của Người, nhân dân Việt Nam đã làm nên Cách mạng Tháng Tám vĩ đại, lật đổ ách thống trị của ngoại bang giành độc lập dân tộc, lật nhào chế độ phong kiến tồn tại cả nghìn năm để xây dựng nên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, mở ra bước phát triển vĩ đại của dân tộc.

Bài liên quan

Tư tưởng Hồ Chí Minh về hội nhập kinh tế quốc tế

Có thể nói, công lao vĩ đại đầu tiên của Chủ tịch Hồ Chí Minh là đã gắn phong trào cách mạng Việt Nam với phong trào công nhân quốc tế, đưa nhân dân Việt Nam đi theo con đường mà chính Người đã trải qua, từ chủ nghĩa yêu nước đến chủ nghĩa Mác - Lê nin. Người đã để lại tấm gương sáng ngời về đổi mới ngay từ khi lựa chọn con đường cứu nước, giải phóng dân tộc để hình thành nên quy luật phát triển và thắng lợi của cách mạng Việt Nam - độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội.

Năm 1975, sau khi hoàn thành sự nghiệp thống nhất Tổ quốc, mong muốn của Đảng và nhân dân ta là tập trung thực hiện nhiệm vụ cải tạo và xây dựng chủ nghĩa xã hội trên phạm vi cả nước. Tuy nhiên, các thế lực thù địch, phản động trong và ngoài nước tiến hành nhiều thủ đoạn chống đối, bao vây cấm vận, gây bất ổn chính trị, mưu đồ bạo loạn lật đổ chính quyền cách mạng. Đất nước sau 30 năm chiến tranh tàn phá, để lại hậu quả nặng nề trên tất cả các mặt kinh tế, văn hóa, xã hội và chính trị. Đặc biệt nghiêm trọng là việc tập đoàn phản động Khơ-me Đỏ gây ra cuộc chiến tranh xâm lược ở biên giới Tây Nam (1977-1978); cuộc chiến tranh xâm lược của Trung Quốc ở biên giới phía Bắc (1979), làm cho đất nước ta vốn đã khó khăn, lại càng kiệt quệ về sức người, sức của. Trong khi đó, lấy lý do quân tình nguyện Việt Nam giúp nhân dân Campuchia lật đổ chế độ diệt chủng Khơ-me Đỏ Pônpốt, một số nước cho là Việt Nam “xâm lược” Campuchia, thực hiện bao vây cấm vận, cô lập Việt Nam với các nước khu vực và thế giới, làm cho tình hình đất nước càng thêm khó khăn.

Chúng ta không chỉ thấy ở Bác là tấm gương sáng về đạo đức, phong cách, mà còn thấy hệ thống chỉnh thể, toàn vẹn các giá trị, sức sống và ý nghĩa của tư tưởng, đạo đức và phong cách Hồ Chí Minh. Chúng ta không chỉ cố gắng nỗ lực học tập để nâng cao nhận thức, bồi đắp sự hiểu biết về cuộc đời và sự nghiệp của Người, mà còn ra sức làm theo những chỉ dẫn, những lời căn dặn của Người theo đúng phong cách giản dị, thiết thực, hiệu quả. Người thường xuyên nhắc nhở chúng ta, lý luận phải gắn liền với thực tiễn, học phải đi đôi với hành, nói phải đi đôi với làm; nhất quán giữa lời nói với việc làm, tư tưởng và hành động. Theo chỉ dẫn của Người, chúng ta phải gắn liền học tập với làm theo; học tập là tiền đề, là điều kiện; làm theo là thực hành và vận dụng sáng tạo, tích cực và tự giác. Đồng thời đề cao việc phát huy vai trò, trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu, từ đó cổ vũ mọi tầng lớp nhân dân ra sức thi đua xây dựng và phát triển đất nước, tạo ra sự tiến bộ và phát triển thực chất, bền vững.

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng

Ở trong nước, một bộ phận cán bộ đảng viên, do nhận thức sai lệch, có tư tưởng “kiêu ngạo cộng sản”, cho rằng đã đánh thắng Mỹ, thì làm cái gì cũng được, bất chấp quy luật. Một bộ phận cán bộ lãnh đạo của Đảng và Nhà nước bị chi phối bởi những nhận thức cũ, chủ quan duy ý chí, giản đơn, nóng vội, vì thế phạm sai lầm trong hoạch định đường lối, chủ trương chính sách lớn, đặc biệt là sai lầm trong chỉ đạo và tổ chức thực hiện công cuộc xây dựng và tái thiết đất nước. Hậu quả là, đất nước rơi vào tình trạng suy thoái trầm trọng, kinh tế kiệt quệ, đời sống nhân dân vô cùng khó khăn, lạm phát phi mã (hơn 770%), kéo theo khủng hoảng niềm tin và chính trị. Nhiều người lao động chưa có việc làm hoặc chưa đủ việc làm. Nhiều nhu cầu chính đáng, tối thiểu của nhân dân cả về vật chất và tinh thần chưa được bảo đảm. Hàng hóa tiêu dùng, phục vụ nhu cầu thiết yêu của nhân dân khan hiếm; thuốc men, điều kiện bảo vệ sức khỏe, vệ sinh vô cùng thiếu thốn. Hiện tượng tiêu cực trong xã hội nảy sinh; pháp luật, kỷ cương không nghiêm, hành động lộng quyền, tham nhũng của cán bộ công chức, hoạt động của bọn làm ăn phi pháp không bị trừng trị hoặc trừng trị không nghiêm, không kịp thời. Tình hình đất nước rơi vào khủng hoảng toàn diện và sâu sắc, vận mệnh đất nước đứng trước những thử thách nghiệm trọng.

Cùng với những khó khăn trong nước, tình hình quốc tế thời kỳ này cũng nảy sinh nhiều biến cố phức tạp, bất lợi cho cách mạng nước ta. Sự khủng hoảng kinh tế - xã hội trong hệ thống các nước xã hội chủ nghĩa ngày càng diễn ra gay gắt, rơi vào suy thoái toàn diện, gây ra sự bất ổn về chính trị. Các Đảng Cộng sản ở các nước Đông Âu và Liên Xô đã tiến hành cải tổ, cải cách tìm đường thoát khỏi khủng hoảng. Tuy nhiên, các chủ trương cải cách, cải tổ của họ, vì nhiều lý do, không đem lại kết quả, dẫn đến sự sụp đổ mang tính hệ thống ở nước xã hội chủ nghĩa Đông Âu (1989) và Liên Xô (1991). Trong bối cảnh đó, các thế lực phản động ra sức tuyên truyền, xuyên tạc và tấn công chủ nghĩa Mác-Lê nin trên mọi phương diện.

Trước tình hình đó, Đảng ta đã nhìn thẳng vào sự thật, nghiêm khắc kiểm điểm về những sai lầm khách quan và chủ quan; chỉ ra những khuyết điểm và hạn chế trong việc xây dựng đường lối và trong chỉ đạo thực hiện của Đảng. Đứng trước thử thách sống còn của lịch sử, Đảng tiến hành Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI (12/1986), đề ra đường lối đổi mới toàn diện, mở ra bước ngoặt cho con đường quá độ đi lên Chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.

Trước sự khủng hoảng toàn diện và sụp đổ của hệ thống các nước xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu và Liên Xô, Đảng ta đã triệu tập Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI (12/1986). Với tinh thần nhìn thẳng vào sự thật, Đại hội cho rằng: Trong 10 năm qua, đã phạm nhiều sai làm trong việc xác định mục tiêu và bước đi về xây dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật, cải tạo xã hội chủ nghĩa và quản lý kinh tế. Khuynh hướng tư tưởng chủ yếu của những sai lầm ấy, đặc biệt là những sai lầm về chính sách kinh tế, là bệnh chủ quan, duy ý chí, lối suy nghĩ và hành động giản đơn, nóng vội chạy theo nguyện vọng chủ quan, là khuynh hướng buông lỏng trong quản lý kinh tế, xã hội, không chấp hành nghiêm chỉnh đường lối và nguyên tắc của Đảng. Những sai lầm và khuyết điểm trong hoạt động tư tưởng, tổ chức và công tác cán bộ của Đảng, do sự lạc hậu về nhận thức lý luận và vận dụng các quy luật đang hoạt động trong thời kỳ quá độ.

Từ thực tiễn của đất nước, nhất là từ những sai lầm khuyết điểm, Đại hội đã nêu lên bốn bài học kinh nghiệm chủ yếu: Trong toàn bộ hoạt động của mình, Đảng phải quán triệt tư tưởng “lấy dân làm gốc”, xây dựng và phát huy quyền làm chủ của nhân dân lao động. Đảng phải xuất phát từ thực tế, tôn trọng và hành động theo quy luật khách quan. Năng lực nhận thức và hành động theo quy luật là điều kiện đảm bảo sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng. Phải biết kết hợp sức mạnh của dân tộc với sức mạnh của thời đại trong điều kiện mới. Phải xây dựng Đảng ngang tầm nhiệm vụ chính trị của một đảng cầm quyền lãnh đạo nhân dân tiến hành cách mạng xã hội chủ nghĩa.

Bài liên quan

Tư tưởng Hồ Chí Minh trong triển khai đường lối đối ngoại của Đảng

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI cũng đã đề ra đường lối đổi mới toàn diện cả về kinh tế, xã hội và chính trị. Về mặt chính trị, Đại hội đã đề ra phương hướng đổi mới là xóa bỏ tập trung quan liêu, bao cấp, xây dựng cơ chế mới phù hợp với quy luật khách quan và trình độ phát triển của nền kinh tế. Đổi mới sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý điều hành của Nhà nước cho phù hợp với cơ cấu kinh tế nhiều thành phần và cơ chế quản lý mới. Nâng cao hiệu quả quản lý của Nhà nước xã hội chủ nghĩa. Xác định mối quan hệ Đảng lãnh đạo, nhân dân làm chủ, Nhà nước quản lý thành cơ chế chung trong quản lý toàn bộ xã hội. Làm rõ chức năng quản lý nhà nước và hoạt động quản lý sản xuất - kinh doanh của các đơn vị kinh tế. Đảng phải đổi mới tư duy, nâng cao phẩm chất cách mạng của các đơn vị kinh tế. Đảng phải đổi mới tư duy, nâng cao phẩm chất cách mạng của cán bộ đảng viên, đổi mới nôi dung, phương thức và phong cách lãnh đạo của Đảng. Về mặt xã hội, Đảng chủ trương chăm lo đời sống của nhân dân, lợi ích kinh tế của người lao động, phát huy tốt quyền làm chủ của nhân dân.

Đây là những quan điểm chỉ đạo rút ra từ lý luận và thực tiễn cách mạng Việt Nam, đồng thời chính là những quan điểm đuc rút từ tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Nghị quyết Đại hội VI khẳng định: “Đại hội lần thứ VI Đảng Cộng sản Việt Nam biểu thị quyết tâm của Đảng giương cao ngọn cờ chủ nghĩa Mác-Lênin, tiến bước theo con đường do Chủ tịch Hồ Chí Minh vạch ra, động viên toàn Đảng, toàn dân, toàn quân phấn đấu hết sức mình vì độc lập, tự do và chủ nghĩa xã hội”.

Dưới sự lãnh đạo của Đảng, Nghị quyết Đại hội VI đã đi vào cuộc sống và tạo nên bước chuyển biến quan trọng về mọi mặt, bước đầu đưa nước ta thoát dần ra khỏi tình trạng trì trệ, khủng hoảng, tạo đà ch sự nghiệp đổi mới phát triển đất nước.

Với những thành tựu ban đầu đã đạt được, Đại hội VII của Đảng (6-1991), khẳng định tiếp tục con đường đổi mới. Mặc dù trong bối cảnh tình hình trong nước và quốc tế còn vô vàn khó khăn, sự chống phá nhiều phía vào chủ nghĩa xã hội, vào chủ nghĩa Mác-Lênin và đảng cộng sản, những âm mưu và thủ đoạn của các thế lực thù địch quôc tế hòng xóa bỏ chủ nghĩa hiện thực và sự hoang mang dao động của một bộ phận những người cộng sản trên thế giới đã tác động đến tư tưởng và tình cảm của một bộ phận cán bộ, đảng viên và nhân dân Việt Nam. Tuy nhiên với lập trường nhất quán, về tư tưởng, đường lối, Đảng khẳng định: “Nắm vững ngọn cờ độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội. Đó là bài học xuyên suốt quá trình cách mạng nước ta”; “Đảng lấy chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho hành động”.

Có thể khẳng định, dựa trên cơ sở phân tích, đánh giá các vấn đề trong nước, quốc tế một cách khách quan, khoa học, cho nên về mặt tư duy, nhận thức lý luận, Đảng đã có sự nhìn nhận đúng đắn, đó là cơ sở để Đảng xây dựng đường lối phát triển đất nước phù hợp với điều kiện thực tiễn nước ta và xu thế phát triển của thời đại. Trong đó, việc Đảng kiên trì đường lối: “Lấy chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho hành động”; kiên định con đường: Độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, đây là vấn đề có tính quyết định dến thắng lợi của sự nghiệp đổi mới ở Việt Nam.

Tiếp đến Đại hội IX (4/2001), Đảng ta đưa ra khái niệm Tư tưởng Hồ Chí Minh với những nội dung cơ bản, sau đó được tiếp tục bổ sung hoàn chỉnh khái niệm này, Đại hội XI của Đảng (2011) khẳng định: “Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản củ cách mạng Việt Nam, kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại; là tài sản tinh thần vô cùng to lớn và quý giá của Đảng và dân tộc ta, mãi mãi soi đường cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta giành thắng lợi”.

Bài liên quan

Noi gương Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại, rèn đức, luyện tài, xây dựng đất nước hùng cường

Tiếp đó, Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (Bổ sung, phát triển năm 2011) tại Đại hội XI (năm 2011) của Đảng tiếp tục khẳng định: “Đảng lấy chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động”. Tại Đại hội XIII (năm 2021), Đảng ta chỉ rõ: “Kiên định và vận dụng, phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; kiên định đường lối đổi mới của Đảng... để xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa”.

Như vậy, Đảng ta luôn trung thành với lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, khẳng định là nhân tố tiên quyết dẫn đến thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Lấy Chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng lý luận để nhận thức về chủ nghĩa xã hội và con đường quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta, thông qua phát triển kinh tế thị trường, định hướng xã hội chủ nghĩa.

Vận dụng và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh về đổi mới là tất yếu

Về mặt quan điểm, phải quán triệt lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Vận dụng lập trường, quan điểm, phương pháp của chủ nghĩa Mác-Lênin để áp dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh vào hoàn cảnh phù hợp từng nơi, từng lúc. Đứng vững trên lập trường giai cấp công nhân, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, mới nhận thức và giải quyết đúng đắn, hợp lý những vấn đề giàu nghèo, quan hệ lợi ích giữa dân tộc và giai cấp, dân tộc và quốc tế do thực tiễn đặt ra.

Có bốn quan điểm mang tính phương pháp luận trong nhận thức và hành động theo tư tưởng Hồ Chí Minh.

Một là, lý luận gắn với thực tiễn

Chủ tịch Hồ Chi Minh thường nhắc nhở: “Phải nâng cao sự tu dưỡng chủ nghĩa Mác-Lênin để dùng lập trường, quan điểm và phương pháp của chủ nghĩa Mác-Lênin mà tổng kết kinh nghiệm của Đảng ta, phân tích một cách đúng đắn những đặc điểm của nước ta. Có như thế, chúng ta mới dần dần hiểu được quy luật phát triển của cách mạng Việt Nam, định ra được những đường lối, phương châm, bước đi cụ thể của cách mạng xã hội chủ nghĩa thích hợp với tình hình nước ta”. Rõ ràng, theo Chủ tịch Hồ Chí Minh cần phải gắn lý luận với thực tế thông qua việc thực tế hóa lý luận và lý luận hóa thực tế, chỉ có như vậy mới vận dụng sáng tạo và phát triển thành công, không chỉ tư tưởng Hồ Chí Minh mà cả chủ nghĩa Mác-Lênin cho phù hợp điều kiện mới, yêu cầu mới hiện nay.

Hai là, quan điểm lịch sử và cụ thể

Có thể khẳng định, tư tưởng Hồ Chí Minh là sản phẩm của một thời kỳ lịch sử cụ thể, chịu sự ước định của điều kiện lịch sử đó. Nghiên cứu để nhận thức hay vận dụng một quan điểm hoặc một câu nói nào đó của Người cần thiết phải đặt nó trong bối cảnh cụ thể: Nói với ai, nhằm mục đích gì, do đâu hay vì sao mà nói, viết như thế để không dẫn đến những suy diễn hay quy kết nhầm lẫn, sai lệch với tư tưởng của Người. Cần chú ý rằng, Hồ Chí Minh không chỉ là một chiến lược gia vĩ đại mà còn là một nhà chỉ đạo chiến lược, một nhà sách lược tài giỏi. Tùy đối tượng, hoàn cảnh cụ thể mà Người có cách xử lý linh hoạt, sáng tạo riêng. Như vậy, vận dụng, phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh rất cần nắm chắc lịch sử vấn đề và rất cần so sánh, tìm hiểu các điều kiện ra đời quan điểm tư tưởng đó còn không? Còn như thế nào để bổ sung và phát triển.

Ba là, quan điểm toàn diện và hệ thống

Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống đề cập toàn diện đến các vấn đề của con người và xã hội Việt Nam. Bản thân Người khi xem xét, đánh giá sự vật, hiện tượng, xã hội hay con người luôn nhìn qua các mối quan hệ nhiều chiều để thấy toàn diện của vấn đề, đồng thời cũng nhìn toàn diện các vấn đề như: kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội; quá khứ hiện tại, tương lai; truyền thống và hiện đại; dân tộc và quốc tế; cá nhân, tập thể, cộng đồng; thời, thế, lực; thiên thời, địa lợi, nhân hòa; nhận thức, tư tưởng, phương pháp, phong cách; tình cảm, đạo đức, nhân cách, lối sống; lý luận và thực tiễn, nói và làm, quyền lợi và nghĩa vụ… Người thường nhắc cán bộ, đảng viên trong công tác, công việc phải có cái nhìn toàn cục, tránh chủ quan phiến diện, cục bộ. Vận dụng, phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh trước hết là vận dụng, phát triển cách nhìn toàn diện về mình, về người, về vật, về việc của Người. Mặt khác là hoàn thiện nội dung toàn diện của hệ thống các chữ dân trong “ham muốn tột bậc” của Người.

Bốn là, quan điểm kế thừa và phát triển

Tư tưởng Hồ Chí Minh là sự kế thừa và phát triển tinh hoa văn hóa tư tưởng của dân tộc và nhân loại. Bản chất tư tưởng Hồ Chí Minh là khoa học, cách mạng và sáng tạo nên luôn luôn mới với tư cách là nguyên lý với những nguyên tắc phương pháp luận trong suy nghĩ, giải quyết vấn đề. Nhưng cũng có nhiều vấn đề, sinh thời Hồ Chí Minh chưa có điều kiện đề cập đến. Vì vậy, chúng ta phải biết kế thừa để phát triển, vừa kế thừa vừa phát triển và phát triển trung thành với tư tưởng Hồ Chí Minh. Trung thành ở đây không phải là khư khư giữ nguyên các câu chữ cũ mà là trung thành với mục tiêu lý tưởng, với logic phát triển tư duy của Hồ Chí Minh, để sáng tạo ra những luận điểm mới, nội dung mới, cách làm mới phù hợp với điều kiện hoàn cảnh mới. Nghĩa là tìm ra những vấn đề có tính quy luật và quy luật của cách mạng Việt Nam thời kỳ Hồ Chí Minh.

Bài liên quan

Thấm nhuần tư tưởng Hồ Chí Minh, xây dựng chuẩn mực đạo đức cách mạng trong giai đoạn mới

Quán triệt những quan điểm trên, bằng phương pháp biện chứng duy vật lịch sử, lấy mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, phát triển bền vững, ổn định làm cái bất biến và sử dụng linh hoạt các hình thức, cách làm, giải pháp trong sự vạn biến sôi động của cuộc sống, chắc chắn sẽ thành công.

Nắm chắc tư tưởng Hồ Chí Minh là không có gì quý hơn độc lập, tự do; là làm sao cho nước ta hoàn toàn độc lập, dân ta hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành và độc lập gắn với chủ nghĩa xã hội để định hướng vận dụng và phát triển.

Phương hướng vận dụng, phát triển là phải xuất phát từ thực tiễn mới, không ngừng đi vào cuộc sống, tổng kết các mô hình thực tiễn, rút kinh nghiệm, nâng lên lý luận, tìm quy luật để giải đáp những vấn đề do công cuộc đổi mới đặt ra ở thời kỳ hiện nay.

Thứ nhất, phải nắm chắc, hiểu đúng những quan điểm cơ bản, những ý nghĩa và giá trị của tư tưởng Hồ Chí Minh và nhìn nhận trong điều kiện thực tiễn. Hiện nay, nhân dân nói chung, cán bộ đảng viên nói riêng, thậm chí trong đội ngũ cán bộ chủ chốt, chiến lược nhận thức về tư tưởng Hồ Chí Minh còn chung chung, sơ sài, thiếu chiều sâu lý luận. Do đó cần thiết phải cải tiến nội dung, hình thức, phương pháp học tập tư tưởng Hồ Chí Minh nhằm nâng cao tầm nhận thức lý luận của Đảng và nhân dân.

Thứ hai, Đảng lãnh đạo và chỉ đạo việc tiếp tục triển khai và đẩy mạnh nghiên cứu cơ bản và ứng dụng tư tưởng Hồ Chí Minh theo chiều sâu. Nhằm đạt tới những thành tựu lý luận cao, ngang tầm tư tưởng lãnh tụ, xứng đáng với vai tò nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam hành động của Đảng và nhân dân ta. Đồng thời, phải chỉ ra được những chệch hướng, bất cập trong quá trình lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành xây dựng “nước Việt Nam hòa bình, độc lập, thống nhất, dân chủ và giàu mạnh” như mong muốn của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay.

Thứ ba, Đảng lãnh đạo và chỉ đạo các cơ quan chức năng thường xuyên bồi dưỡng, đào tạo, xây dựng một đội ngũ chuyên nghiệp, chuyên gia nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh. Những người đó phải có tâm, ngang tầm nhiệm vụ, đủ khả năng đặt ra và giải quyết được các vấn đề trong nghiên cứu, có hình thức sinh động, phong phú đưa tư tưởng Hồ Chí Minh vào cuộc sống; mặt khác có đủ năng lực chống lại những luận điệu thù địch xuyên tạc, hạ thấp, phủ định tư tưởng Hồ Chí Minh. Khắc phục ngay những hiểu biết hời hợt, nông cạn, hiểu không chính xác, không sâu sắc, hoặc rơi vào tầm thường hóa hay thần thánh hóa Hồ Chí minh trong những người đang làm công tác nghiên cứu, giảng dạy tư tưởng Hồ Chí Minh hiện nay.

Vận dụng, phát triển sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh trong tình hình hiện nay

Từ thực tiễn cách mạng và sự nghiệp đổi mới, việc vận dụng, phát triển sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh trong tình hình hiện nay là vô cùng quan trọng. Muốn vậy, tác giả bài viết đề xuất một số giải pháp sau đây:

-Phải kiên trì mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội

Đó là ngọn cờ vinh quang mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trao lại cho thế hệ hôm nay và các thế hệ mai sau. Độc lập dân tộc là điều kiện tiên quyết để thực hiển chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa xã hội là cơ sở đảm bảo vững chắc cho độc lập dân tộc. Xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa là hai nhiệm vụ chiến lược có quan hệ chặt chẽ với nhau. Vì rằng, thế giới đã và đang thay đổi nhiều, song cuộc đấu tranh cho độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội vẫn diễn ra gay gắt. Sau sự đổ vỡ của hệ thống xã hội chủ nghĩa, các xu hướng dân tộc vị kỷ, cực đoan trỗi dậy mạnh mẽ dẫn đến các cuộc chiến tranh dân tộc, sắc tộc đẫm máu. Các thế lực phải động quốc tế ra sức khai thác, kích động, lôi cuốn các dân tộc vào cơn lốc bạo lực mới chưa biết khi nào chấm dứt. Bên cạnh đó các cường quốc công nghệ đang thực hiện âm mưu biến các nước chậm phát triển thành bãi thải công nghệ, hòng kìm hãm các nước này trong vòng lạc hậu dễ bề thao túng, bóc lột. Ở ta các thế lực phản động trong và ngoài nước cấu kết với nhau kích động hận thù và theo đuổi mưu toan xóa bỏ chủ nghĩa xã hội. Vấn đề độc lập dân tộc, bảo vệ chủ quyền đất nước, toàn vẹn lãnh thổ, lãnh hải, giữ gìn từng tấc núi, tấc sông… luôn đặt ra như một ý thức thường trực không được một phút lơ là. Nền độc lập dân tộc chỉ được bảo vệ vững chắc khi và chỉ khi nước ta giàu, mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh. Đó cũng là mục tiêu phán ánh đầy đủ quan niệm của Hồ Chí Minh và Đảng ta về chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.

-Phải tiếp tục nâng cao nhận thức về giá trị bất hủ của chân lý “Không có gì quý hơn độc lập, tự do”

Muốn vậy, phải đẩy mạnh giáo dục và phát huy chủ nghĩa yêu nước, khơi dậy ý thức tự lực tự cường của dân tộc, đẩy lùi nguy cơ, vượt qua thử thách, khó khăn tạo động lực phát triển nhanh, mạnh nhưng phải bền vững, ổn định. Trong phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, phát huy chủ nghĩa yêu nước tất nhiên phức tạp, khó khăn hơn so với thời kỳ khi Tổ Quốc bị xâm lăng. Chân lý “Không có gì quý hơn độc lập, tự do” phải được thể hiện thành chủ nghĩa yêu nước Việt Nam hiện đại gắn liền lý tưởng độc lập dân tộc với lý tưởng xã hội chủ nghĩa. Vì vậy, thực hiện Di chúc của Hồ Chí Minh “xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh, và góp phần xứng đáng vào sự nghiệp cách mạng thế giới” là độc lập, tự do của Việt Nam và cũng là chủ nghĩa xã hội của Việt Nam.

-Phải xây dựng và phát huy động lực cách mạng trong đổi mới

Xác định đổi mới là sự nghiệp của dân, do dân và vì dân dưới sự lãnh đạo của Đảng, mọi chủ trương, chính sách phải dựa vào dân, lấy dân làm gốc, việc gì lợi cho dân phải làm hết sức, việc gì hại đến dân phải hết sức tránh.

Giải quyết tốt vấn đề nông nghiệp, nông thôn, nông dân (tam nông) để ổn định xã hội, đồng thời cũng là để xây dựng cơ sở của khối đoàn kết dân tộc, của liên minh công – nông – trí, nhằm khắc phục và hạn chế khoảng cách giàu nghèo, khoảng cách giữa nông thôn và thành thị. Vấn đề “tam nông” giải quyết không kịp thời, ít hiệu quả sẽ là nguyên nhân tiềm ẩn làm thất bại sự nghiệp đổi mới, dẫn đến xung đột xã hội khó lường. Vì đa số người dân nước ta hiện nay là nông dân, sống ở nông thôn, dựa chủ yếu vào nông nghiệp.

Mở rộng, củng cố khối đại đoàn kết dân tộc làm cho chiến lược đại đoàn kết Hồ Chí Minh đạt thắng lợi mới rực rỡ hơn. Tìm những hình thức mới, biện pháp sinh động, hiệu quả nhằm phát huy động lực con người, động lực đoàn kết dân tộc và chủ nghĩa yêu nước; giải quyết tốt: dân sinh, dân quyền, dân chủ và dân trí trong xã hội, sớm đưa đất nước sánh vai với các cường quốc năm châu. Mở rộng quan hệ quốc tế, kết hợp sức mạnh dân tộc với thời đại, chủ động, tích cực hội nhập quốc tế trên cơ sở giữ vững độc lập, chủ quyền và bản sắc dân tộc.

-Phải củng cố hệ thống chính trị vững chắc

Xây dựng Đảng trong sạch vững mạnh, Đảng phải thật sự là đạo đức văn minh, vừa là người lãnh đạo vừa là đầy tớ trung thành của nhân dân, tôn trọng quyền làm chủ của nhân dân, thực hiện đúng cơ chế dân chủ: Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra trong xây dựng Đảng cũng như trong phát triển đất nước. Thực hành dân chủ rộng rãi trong Đảng và trong xã hội để dân chủ thực sự là “Chìa khóa vạn năng, có thể giải quyết mọi khó khăn”.

Xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân dưới dự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, thực hiện quyền lực nhà nước lag thống nhất có sự phân công, phối hợp và kiểm soát giữu các cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp.

Xây dựng và củng cố vững chắc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, phát huy vai trò của Mặt trận trong việc tăng cường sức mạnh khối đoàn kết toàn dân tộc, để Mặt trận thực sự là tổ chức đại diện và bảo vệ quyền, lợi ích chính đáng của nhân dân và hoàn thành có hiệu quả vai trò giám sát và phản biện xã hội.

- Phải thường xuyên học và làm theo tư tưởng, tấm gương Hồ Chí Minh

Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh: Phát huy tính độc lập, tự chủ, sáng tạo trong phát triển kinh tế cũng như tham khảo kinh nghiệm nước ngoài; tránh vay mượn, sao chép, rơi vào chủ nghĩa giáo điều; nang cao trình độ tổng kết thực tiễn (đất nước, thời đại), rút ra những vẫn đề lý luận mới, tìm ra quy luật và những vấn đề có tính quy luật của cách mạng Việt Nam, từ đó vạch ra được chiến lược phát triển toàn diện, hệ thống, lâu dài cho đất nước, đồng thời tích cực phòng tránh những rủi ro có thể xảy ra.

Chỉ đạo thực hiện cuộc vận động học tập, làm theo tư tưởng Hồ Chí Minh thành phong trào cách mạng thiết thực, đúng nghĩa là nền tư tảng tư tưởng và kim chỉ nam hành động. Học và vận dụng sáng tạo phương pháp cách mạng “dĩ bất biến ứng vạn biến” trong xử lý các mối quan hệ, nhất là quan hệ quốc tế đang biến động khôn lường, có sự chuyển hóa giữa bạn và thù, giữa đối tượng và đối tác như hiên nay. Mọi người Việt Nam học và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh là nghĩa vụ và trách nhiệm lâu dài.

Cán bộ, đảng viên phải rèn luyện thành người tận trung với nước, tận hiếu với dân theo gương Chủ tịch Hồ Chí Minh. Học và làm theo Bác không phải là bắt chước hành vi đạo đức mà học và làm theo cái ở đời và làm người, ở việc sống toàn vẹn và trọn vẹn với dân với nước.

Ngày 2/11/2023, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã gặp mặt thân mật Đoàn đại biểu điển hình tiêu biểu toàn quốc trong việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh năm 2023. Tại cuộc gặp này, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng nêu rõ: Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã để lại cho Đảng ta, dân tộc ta, nhân dân ta một di sản vô cùng cao quý, đó là: tư tưởng Hồ Chí Minh, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh và thời đại Hồ Chí Minh.

Tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh là một kho báu tinh thần cách mạng vô giá mà chúng ta - mọi thế hệ người Việt Nam hôm nay và mai sau, phải luôn luôn ra sức học tập và làm theo, mãi mãi giữ gìn và phát huy; coi đó là kết tinh giá trị tinh thần cao đẹp, trở thành chuẩn mực để xây dựng, chấn hưng văn hóa, xây dựng con người Việt Nam thời đại mới.

Gần 20 năm nay, kể từ năm 2006, Đảng ta đã có chủ trương mở cuộc vận động sâu rộng trong toàn Đảng, toàn dân, toàn quân học tập và làm theo Bác. Từ thực tiễn đổi mới, nhận thức về tư tưởng và di sản Hồ Chí Minh ngày càng trở nên sâu sắc và đầy đủ hơn.

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng khẳng định: “Chúng ta không chỉ thấy ở Bác là tấm gương sáng về đạo đức, phong cách, mà còn thấy hệ thống chỉnh thể, toàn vẹn các giá trị, sức sống và ý nghĩa của tư tưởng, đạo đức và phong cách Hồ Chí Minh. Chúng ta không chỉ cố gắng nỗ lực học tập để nâng cao nhận thức, bồi đắp sự hiểu biết về cuộc đời và sự nghiệp của Người, mà còn ra sức làm theo những chỉ dẫn, những lời căn dặn của Người theo đúng phong cách giản dị, thiết thực, hiệu quả. Người thường xuyên nhắc nhở chúng ta, lý luận phải gắn liền với thực tiễn, học phải đi đôi với hành, nói phải đi đôi với làm; nhất quán giữa lời nói với việc làm, tư tưởng và hành động. Theo chỉ dẫn của Người, chúng ta phải gắn liền học tập với làm theo; học tập là tiền đề, là điều kiện; làm theo là thực hành và vận dụng sáng tạo, tích cực và tự giác. Đồng thời đề cao việc phát huy vai trò, trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu, từ đó cổ vũ mọi tầng lớp nhân dân ra sức thi đua xây dựng và phát triển đất nước, tạo ra sự tiến bộ và phát triển thực chất, bền vững".

Tóm lại, hơn một phần tư thế kỷ đất nước đổi mới theo tư tưởng Hồ Chí Minh, chúng ta đã giành được những thành tựu to lớn có ý nghĩa lịch sử. Đất nước đã ra khỏi tình trạng kém phát triển; đời sống nhân dân được cải thiện rõ rệt, cơ bản xóa được đói, giảm được nghèo. Hệ thống chính trị và khối đại đoàn kết dân tộc được củng cố tăng cường. Độc lập, chủ quyền, thống nhất toàn vẹn lãnh thổ và chế độ xã hội chủ nghĩa được giữ vững, an ninh chính trị, an toàn và an sinh xã hội được bảo đảm. Vị thế và uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế được nâng cao. Sức mạnh tổng hợp của đất nước đã tăng lên rất nhiều, tạo tiền đề để nước ta tiếp tục phát triển mạnh mẽ hơn theo con đường xã hội chủ nghĩa.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Đường lối của Đảng cộng sản Việt Nam về một số lĩnh vực chủ yếu của đời sống xã hội, NXB Lý luận Chính trị, 2016.

2. Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, NXB Lý luận Chính trị, 2016.

3. Xây dựng Đảng, NXB Lý luận Chính trị, 2016.

4. Tư tưởng Hồ Chí Minh, NXB Lý luận Chính trị, 2016.

5. “Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng: Học và làm theo Bác Hồ là một nhu cầu văn hóa”, Tạp chí Xây dựng Đảng, ngày 2/11/2023.

6. “Tư tưởng Hồ Chí Minh soi sáng sự nghiệp đổi mới, ngọn cờ dẫn dắt đất nước phát triển phồn vinh, hạnh phúc”, PGS, TS.Trần Vi Dân, Tạp chí Cộng sản, ngày 19/4/2022.

7. Chính trị học, NXB Lý luận Chính trị, 2016.

8. Quản lý kinh tế, NXB Lý luận Chính trị, 2016.

Bài liên quan

Noi gương Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại, rèn đức, luyện tài, xây dựng đất nước hùng cường

Thấm nhuần tư tưởng Hồ Chí Minh, xây dựng chuẩn mực đạo đức cách mạng trong giai đoạn mới

Tư tưởng Hồ Chí Minh trong triển khai đường lối đối ngoại của Đảng

Tư tưởng Hồ Chí Minh về hội nhập kinh tế quốc tế