Năm 2025: Lợi thế thu hút FDI từ chính sách "luồng xanh" và quỹ hỗ trợ đầu tư

Năm 2024: Điểm sáng điều chính vốn đầu tư

Theo Tổng cục Thống kê (TCTK), tính đến 31/12/2024, tổng vốn đăng ký cấp mới, điều chỉnh và góp vốn mua cổ phần của nhà đầu tư (NĐT) nước ngoài (ĐTNN) đạt trên 38,2 tỷ USD, bằng 97% so với cùng kỳ năm 2023 (tức giảm 3% so cùng kỳ).

Trong đó: Vốn đăng ký mới, cả nước có 3375 dự án mới được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, bằng 101,8% so với cùng kỳ. Tổng vốn đăng ký cấp mới đạt 19,73 tỷ USD, bằng 92,4% so với cùng kỳ năm 2023; Vốn điều chỉnh, cả nước có 1539 lượt dự án đăng ký điều chỉnh vốn đầu tư, bằng 111,2% so với cùng kỳ. Tổng vốn đăng ký điều chỉnh đạt 13,96 tỷ USD, bằng 150,4% so với cùng kỳ; Góp vốn, mua cổ phần, cả nước có 3502 lượt góp vốn mua cổ phần của nhà ĐTNN, bằng 97,6% so với cùng kỳ. Tổng giá trị vốn góp 4538,12 triệu USD, bằng 51,9% cùng kỳ, chiếm 11,9% tổng vốn đăng ký cấp mới, điều chỉnh và góp vốn mua cổ phần của nhà ĐTNN trong 12 tháng năm 2024.

Theo nhận định của TCTK, tổng vốn đầu tư cả năm 2024 tuy giảm nhẹ 3%, song điều chỉnh vốn đầu tư là điểm sáng của năm khi tăng cả về số lượt dự án điều chỉnh vốn (11,2%) cũng như tổng vốn tăng thêm (50,4%) so với năm 2023. Đầu tư mới cũng tăng nhẹ (1,8%) về số lượng dự án. Qua đó khẳng định, các nhà ĐTNN tiếp tục đặt niềm tin vào môi trường đầu tư của Việt Nam, không ngừng tăng cường đầu tư mới và mở rộng dự án đầu tư hiện hữu.

Riêng tháng 12/2024 ghi nhận tổng lượng vốn đầu tư lớn nhất so với các tháng trong năm với gần 6,85 tỷ USD, chiếm 17,9% tổng vốn đầu tư của cả nước trong năm 2024. Trong đó, vốn đầu tư tăng thêm và số lượng dự án đầu tư mới và số lượng giao dịch góp vốn mua cổ phần cũng đạt mức cao nhất trong các tháng của năm 2024.

Nhiều dự án lớn ở các lĩnh vực bán dẫn (Nhà máy sản xuất, lắp ráp và thử nghiệm vật liệu, thiết bị bán dẫn của Amkor Technology Singapore Holding Pte.Ltd tại Bắc Ninh điều chỉnh mở rộng dự án thêm 1,07 tỷ USD), năng lượng (sản xuất pin, tế bào quang điện, thanh silic), sản xuất linh kiện, sản phẩm điện tử, sản phẩm có giá trị gia tăng cao (Dự án LG Display Hải Phòng mở rộng vốn đầu tư thêm 2,35 tỷ USD) được đầu tư mới và mở rộng vốn trong năm 2024.

Năm 2025: Bước ngoặt hoàn thiện khung khổ pháp lý

Nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh trong thu hút NĐT chiến lược vào các lĩnh vực đặc biệt khuyến khích đầu tư cần có quy trình, thủ tục đầu tư đặc biệt, ngày 29/11/2024, Quốc hội đã thông qua Luật số 57/2024/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quy hoạch, Luật Đầu tư, Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư và Luật Đấu thầu. Luật số 57/2024/QH15 có hiệu lực từ 15/01/2025, đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong việc hoàn thiện khung pháp lý về đấu thầu, quy hoạch, đầu tư và đầu tư PPP, trong đó bổ sung 2 nội dung rất quan trọng của Luật Đầu tư:

Thứ nhất, chính thức thành lập Quỹ Hỗ trợ đầu tư . Chính phủ thành lập Quỹ Hỗ trợ đầu tư từ nguồn thu thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung theo quy định chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu và nguồn hợp pháp khác để ổn định môi trường đầu tư, khuyến khích, thu hút NĐT chiến lược, tập đoàn đa quốc gia và hỗ trợ doanh nghiệp trong nước đối với một số lĩnh vực cần khuyến khích đầu tư;

Thứ hai, bổ sung quy định thủ tục đầu tư đặc biệt. Có thể gọi là “luồng xanh”: theo hướng chuyển từ cơ chế tiền kiểm sang hậu kiểm nhằm rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục đầu tư; tạo cơ chế thuận lợi, cạnh tranh trong thu hút các NĐT chiến lược, tăng cường năng lực cạnh tranh của quốc gia trong việc thu hút đầu tư vào các lĩnh vực công nghệ cao, các lĩnh vực đặc biệt khuyến khích đầu tư (Đầu tư xây dựng trung tâm đổi mới sáng tạo, trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D); đầu tư trong lĩnh vực công nghiệp mạch tích hợp bán dẫn, công nghệ thiết kế, chế tạo linh kiện, vi mạch điện tử tích hợp (IC), điện tử linh hoạt (PE), chíp, vật liệu bán dẫn; Đầu tư trong lĩnh vực công nghệ cao được ưu tiên đầu tư phát triển, sản xuất sản phẩm thuộc danh mục sản phẩm công nghệ cao được khuyến khích phát triển theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ).

Chia sẻ với báo chí, bà Nguyễn Thị Hương, Tổng cục trướng TCTK cho rằng hai nội dung quan trọng này được quy định trong Luật số 57/2024/QH15 sẽ giải quyết hiệu quả khó khăn của Việt Nam trong thu hút các NĐT chiến lược trong thời gian qua.

Đó là: Thu hút FDI tăng trưởng qua các năm, nhưng số lượng NĐT chiến lược trong lĩnh vực công nghệ cao đang đẩy mạnh các hoạt động nghiên cứu, tìm kiếm cơ hội đầu tư với dự án quy mô vốn lớn, hàm lượng công nghệ cao còn chưa nhiều; Việc thu hút FDI nói chung, trong đó có thu hút đầu tư công nghệ cao đang thực hiện theo các thủ tục thông thường về đầu tư, xây dựng, đấu thầu, môi trường, đất đai, phòng cháy, chữa cháy… mỗi thủ tục đòi hỏi yêu cầu riêng, một số thủ tục quy định nhiều bước thực hiện hay phải thực hiện tuần tự, kết quả của thủ này là đầu vào của thủ tục khác, gây mất nhiều thời gian. việc áp dụng thủ tục đầu tư trên có thể làm mất đi cơ hội thu hút các NĐT chiến lược vào các lĩnh vực ưu tiên trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt giữa các quốc gia như hiện nay; Việc áp dụng thuế thu nhập tối thiểu toàn cầu có thể làm suy giảm sức hấp dẫn trong thu hút các dự án quy mô lớn, có sức lan tỏa.

Vì vậy việc thiết kế “luồng xanh” quy định thủ tục đầu tư đặc biệt sẽ nâng cao khả năng cạnh tranh trong thu hút các NĐT chiến lược. Doanh nghiệp đầu tư dự án công nghệ cao vào khu công nghiệp, khu chế xuất không phải xin cấp giấy chứng nhận đầu tư mà chỉ cần giấy đăng ký đầu tư và trong vòng 15 ngày sẽ cấp xong giấy đăng ký cho NĐT. NĐT tự làm báo cáo tác động môi trường và phòng cháy chữa cháy theo tinh thần tự thực hiện, tự chịu trách nhiệm, không phải trình cơ quan cấp trên phê duyệt. Cơ quan quản lý nhà nước chỉ tiến hành hậu kiểm.

“Để khuyến khích, thu hút các tập đoàn lớn và hỗ trợ các doanh nghiệp trong nước ở một số lĩnh vực cần khuyến khích đầu tư, tăng sức cạnh tranh và hấp dẫn của môi trường đầu tư thì việc ban hành chính sách hỗ trợ đầu tư mới kịp thời hướng đến các dự án công nghệ cao quy mô lớn thông qua Quỹ hỗ trợ đầu tư chính là tạo đột phá, thu hút đầu tư chọn lọc, đảm bảo vị thế cạnh tranh…”- Bà Hương khẳng định.

Chia sẻ về điểm mới trong Luật Đầu tư, Bộ trưởng Bộ KH&ĐT Nguyễn Chí Dũng nhấn mạnh, nội dung quan trọng là lần này thiết kế “luồng xanh”, chương trình đặc biệt.
Theo Bộ trưởng, thực tiễn cho thấy, hiện nay cạnh tranh rất quyết liệt trong thu hút vốn đầu tư. Ví dụ, ở Trung Quốc xây dựng một nhà máy ô tô hàng tỷ USD chỉ có 11 tháng, làm một trung tâm thương mại hàng trăm triệu USD có 68 ngày; Dubai xây dựng một thành phố 600 ha, 500 tòa nhà, trị giá 20 tỷ USD làm đúng 5 năm.
Từ kinh nghiệm các nước, Bộ trưởng cho biết, với những dự án công nghệ cao nằm trong các khu công nghiệp, khu chế xuất, khu kinh tế thì được phép đăng ký đầu tư chứ không phải cấp giấy chứng nhận đầu tư, chỉ cần đăng ký đầu tư và trong 15 ngày phải cấp cho NĐT. Cấp xong rồi, NĐT cam kết thực hiện 3 vấn đề: xây dựng, đánh giá tác động môi trường, phòng cháy và chữa cháy theo quy định đã được ban hành và cứ thế là làm. Sau này nếu có vi phạm, cơ quan quản lý hậu kiểm thì NĐT phải chịu trách nhiệm.
“Lần này sẽ làm mạnh như thế và chúng tôi còn muốn mạnh nữa. Chúng ta còn muốn là một cửa để thuận lợi cho NĐT và sát thực tiễn hơn, NĐT không phải lên bộ này, ngành kia, không phải lên sở mà ban quản lý ngay tại chỗ. Đây là việc lâu dài, chúng tôi muốn tổng kết, đánh giá và muốn nhân rộng mạnh hơn mô hình 1 cửa này” - Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng nhấn mạnh.