Mức đầu tư đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng thấp hơn nhiều quốc gia

Ngày 15/2, tiếp tục chương trình kỳ họp bất thường lần thứ 9, Quốc hội thảo luận tại hội trường về chủ trương đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Đề xuất đặt hàng doanh nghiệp Việt

Phát biểu tại hội trường, đại biểu Hoàng Văn Cường (đoàn Hà Nội) đánh giá, dự án tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng có triển vọng mang lại hiệu quả kinh tế cao.

Tuy nhiên, để dự án đạt hiệu quả cao trong việc chuyển giao công nghệ, đại biểu đoàn TP. Hà Nội kiến nghị, trong Nghị quyết, cần ưu tiên đặt hàng và giao nhiệm vụ cho các doanh nghiệp trong nước trong việc làm chủ 3 lĩnh vực: Xây dựng đường, cầu, hầm; Sản xuất về đường ray, toa xe.

Đại biểu nhận định, khi đặt hàng doanh nghiệp, ban đầu giá thành có thể cao hơn so với việc đi mua từ quốc tế. Nhưng khi đó, toàn bộ số tiền đầu tư đó sẽ trở thành tăng trưởng kinh tế trong nước và giúp tăng trưởng GDP. Nếu nhập công nghệ nước ngoài thì tiền đầu tư chảy ra ngoài và chúng ta không bao giờ có được ngành công nghiệp đường sắt.

"Trong hội nghị gặp mặt Thủ tướng, các doanh nghiệp đều khẳng định, họ hoàn toàn có thể làm được nếu Chính phủ đặt hàng. Nếu chúng ta đặt hàng cho các doanh nghiệp trong nước, toàn bộ vốn đầu tư công sẽ quay vòng trong nước tạo tăng trưởng, không rơi ra nước ngoài.

Quan trọng hơn, nếu đầu tư ra nước ngoài, chúng ta không bao giờ có ngành công nghiệp đường sắt", ông Cường nói và lưu ý, với cơ chế đặt hàng, Chính phủ phải có các cam kết, chính sách để doanh nghiệp yên tâm đầu tư thiết bị, mua công nghệ, tạo ra các sản phẩm có thị trường cạnh tranh lớn.

Đại biểu cũng tư vấn, với các công đoạn chưa làm chủ được như sản xuất đầu máy, tín hiệu thì cần phải có nhà thầu quốc tế nhưng vẫn cần phải có cam kết về chuyển giao công nghệ.

Đại biểu Sùng A Lềnh (đoàn Lào Cai) cũng cho rằng, đây là một quyết sách quan trọng để phát triển kết cấu hạ tầng giao thông, tạo động lực mạnh mẽ, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của cả khu vực miền Bắc.

Nghị quyết số 81/2023 của Quốc hội về quy hoạch tổng thể quốc gia 2021-2030 tầm nhìn đến 2050 đã xác định phát triển hành lang kinh tế Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh là trục kết nối chủ đạo của vùng động lực phía Bắc, kết nối vùng trung du và miền núi phía Bắc với các trung tâm kinh tế cảng biển lớn của cả nước, thúc đẩy hợp tác thương mại đầu tư giữa các địa phương của Việt Nam và khu vực Tây Nam Trung Quốc.

Chủ trương đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng phù hợp với các Nghị quyết của Đảng, Quốc hội, Chính phủ và quy hoạch mạng lưới đường sắt Việt Nam thời kỳ 2021-2030 tầm nhìn đến 2050 và là quyết định đúng đắn, hợp lòng dân, thực sự cần thiết.

"Đây là tuyến giao thông quan trọng kết nối giao thông kinh tế giữa các vùng kinh tế của Việt Nam và quốc tế, mở ra cơ hội lớn để phát triển thương mại, du lịch, dịch vụ, tiết kiệm chi phí logistic, giảm tải giao thông đường bộ, bảo vệ môi trường góp phần phát triển xanh, bền vững, phục vụ đắc lực cho sự nghiệp phát triển kinh tế xã hội của đất nước", đại biểu Sùng A Lềnh khẳng định.

Cũng góp ý về nội dung này, đại biểu Trần Văn Tiến (đoàn Vĩnh Phúc) đề nghị đánh giá tác động, tính đến hiệu quả của dự án này. Đại biểu chỉ rõ khi dự án đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng hoàn thành, tuyến giao thông này có rất nhiều đường song hành với các hình thức vận tải khác nhau, như đường sắt khổ đơn, đường sắt khổ đôi, đường bộ cao tốc và đường quốc lộ.

"Tôi đề nghị cần đánh giá tác động khi dự án đường sắt hoàn thành sẽ tác động đến thị phần vận tải và hoạt động kinh doanh vận tải trên từng tuyến đường như thế nào để có phương án trong thời gian tới cho phù hợp", đại biểu Tiến nói.

"Tổng mức đầu tư của dự án là tương đối hợp lý"

Phát biểu giải trình về các nội dung liên quan dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải Trần Hồng Minh cho biết, về hướng tuyến dự án đã nghiên cứu và lựa chọn theo nguyên tắc tuyến ngắn nhất, thẳng nhất, giảm công trình, khối lượng trên tuyến, đồng thời đã làm việc trực tiếp với 9 địa phương để thống nhất các phương án tuyến.

Về các công trình trên tuyến, thiết kế phải đảm bảo khả năng chịu lực, nằm trong tiêu chuẩn thiết kế của quốc gia, thế giới; các giao cắt khác mức với đường bộ đã được nghiên cứu, đề cập trong dự thảo; hạn chế các vấn đề tác động của môi trường...

"Khi có đủ các số liệu khảo sát, thiết kế chi tiết, chúng tôi sẽ nghiên cứu điều chỉnh để tối ưu hơn", ông Minh cho hay.

Về nội dung mức đầu tư dự án được nhiều đại biểu Quốc hội cho rằng cao hơn mức thế giới, theo Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải, tổng mức đầu tư xấp xỉ 8,3 tỷ USD toàn tuyến, tuy nhiên đã bao gồm giải phóng mặt bằng, chi phí xây dựng, chi phí thiết bị và các chi phí khác.

"Nếu chúng ta trừ chi phí giải phóng mặt bằng và các chi phí khác, thì hiện nay dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng ở mức 15,96 triệu USD/km. Tham khảo ở các quốc gia trên thế giới, so sánh với tuyến đường sắt Ngọc Khê - Mạc Hàn (Trung Quốc) có suất đầu tư 17,95 triệu USD, hay tuyến đường sắt Boten - Vientiane (Lào) đạt mức 16,77 triệu USD/km.

Tổng mức đầu tư của chúng ta thấp hơn một chút, là tương đối hợp lý so với khu vực", ông Minh nói.

Về nguồn vốn, theo Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải, để chủ động linh hoạt trong sử dụng vốn thì trong báo cáo đã nêu sử dụng nguồn vốn trong nước, vay nước ngoài và các nguồn vốn hợp pháp khác.

Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải khẳng định, đã ghi chép đầy đủ các ý kiến góp ý của các đại biểu và ban soạn thảo sẽ nghiêm túc chỉnh lý, rà soát để hoàn thiện chủ chương đầu tư dự án.