[Gặp gỡ thứ Tư] Business Sweden: Thủ tục rõ ràng hơn sẽ mở đường cho đầu tư dài hạn

Báo cáo Khảo sát Môi trường Kinh doanh 2026 do Business Sweden phối hợp với Đại sứ quán Thụy Điển tại Việt Nam thực hiện cho thấy cộng đồng doanh nghiệp Thụy Điển tiếp tục duy trì niềm tin vào triển vọng dài hạn của thị trường Việt Nam.

Trao đổi với Tạp chí Nhà đầu tư/Nhadautu.vn, ông Marcus Persson, Giám đốc quốc gia Cơ quan Thương mại và Đầu tư Thụy Điển (Business Sweden) tại Việt Nam, cho rằng những kết quả này phản ánh sức hấp dẫn của Việt Nam như một điểm đến mở rộng kinh doanh và sản xuất có giá trị cao trong khu vực. Tuy nhiên, thủ tục pháp lý phức tạp, quy trình hải quan và việc thiếu các chính sách đủ cụ thể để thúc đẩy kinh doanh bền vững vẫn là những vấn đề doanh nghiệp quan tâm.

Hơn 60% doanh nghiệp kỳ vọng tăng doanh thu

Kết quả nào trong Khảo sát Môi trường Kinh doanh 2026 khiến ông chú ý nhất?

Ông Marcus Persson: Mặc dù năm 2025 có nhiều biến động địa chính trị, tác động trực tiếp đến kinh tế Việt Nam, các doanh nghiệp Thụy Điển vẫn duy trì thái độ lạc quan nhưng thận trọng đối với môi trường kinh doanh tại đây.

Theo kết quả khảo sát, 67% doanh nghiệp đánh giá tích cực về môi trường kinh doanh tại Việt Nam, trong khi 23% có đánh giá trung lập.

Hơn 60% doanh nghiệp kỳ vọng doanh thu sẽ tăng và 50% có kế hoạch tăng đầu tư tại Việt Nam trong năm 2026. Đây là những tín hiệu tích cực, cho thấy niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp Thụy Điển vào triển vọng dài hạn của thị trường vẫn được duy trì.

Những khó khăn lớn nhất mà doanh nghiệp Thụy Điển đang gặp phải tại Việt Nam là gì? So với các năm trước, ông có nhận thấy sự thay đổi đáng chú ý nào không?

Ông Marcus Persson: Các quy trình pháp lý còn phức tạp, đôi khi chưa rõ ràng, đặc biệt là những thủ tục liên quan đến hải quan, tiếp tục nằm trong nhóm thách thức được doanh nghiệp phản ánh nhiều nhất.

Bên cạnh đó, hệ thống chính sách hỗ trợ áp dụng rộng rãi các mô hình kinh doanh bền vững vẫn chưa hoàn chỉnh. Đây cũng là những vấn đề đã được đề cập trong các cuộc khảo sát những năm trước.

Tuy nhiên, có một tín hiệu tích cực là tỷ lệ doanh nghiệp cho biết gặp khó khăn với thuế quan và thủ tục hải quan đã giảm so với kết quả khảo sát năm 2025. Dù vậy, đây vẫn là một trong những rào cản thương mại hàng đầu đối với cộng đồng doanh nghiệp Thụy Điển tại Việt Nam.

Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh cải cách kinh tế và hành chính, doanh nghiệp Thụy Điển mong muốn những thay đổi nào để cải thiện môi trường đầu tư?

Ông Marcus Persson: Phần lớn doanh nghiệp Thụy Điển tại Việt Nam đặc biệt quan tâm đến tiến trình cải cách chính sách, nhất là các chính sách liên quan đến phát triển bền vững.

Những nội dung được doanh nghiệp tham gia khảo sát đề cập bao gồm nâng cao khả năng chống chịu và thích ứng với biến đổi khí hậu; chuyển dịch sang năng lượng sạch; giảm phát thải và phát triển thị trường carbon; quản trị và tuân thủ các quy định về môi trường; quản lý chất thải và tái chế.

Phần lớn doanh nghiệp Thụy Điển tại Việt Nam đặc biệt quan tâm đến tiến trình cải cách chính sách, nhất là các chính sách liên quan đến phát triển bền vững.

Doanh nghiệp cũng mong muốn Việt Nam tăng cường trách nhiệm xã hội, giáo dục và nâng cao nhận thức, qua đó thúc đẩy kinh doanh có trách nhiệm, tuân thủ các quy định lao động và thực hành trách nhiệm xã hội trong doanh nghiệp cũng như trên toàn bộ chuỗi cung ứng.

Điều quan trọng là các định hướng chính sách cần được chuyển thành yêu cầu cụ thể, dễ hiểu và có khả năng thực thi. Điều này sẽ giúp doanh nghiệp xây dựng kế hoạch đầu tư dài hạn và đưa các giải pháp bền vững vào hoạt động kinh doanh tại Việt Nam.

Việt Nam ngày càng hấp dẫn doanh nghiệp Thụy Điển

Mức độ quan tâm của doanh nghiệp Thụy Điển đối với thị trường Việt Nam đã thay đổi như thế nào trong khoảng 5 năm qua, thưa ông?

Ông Marcus Persson: Các doanh nghiệp Thụy Điển ngày càng xem Việt Nam là một trong những điểm đến hấp dẫn nhất trong khu vực để mở rộng hoạt động kinh doanh, đặc biệt trong lĩnh vực sản xuất có giá trị gia tăng cao.

Từ năm 2021, nhiều dự án và kế hoạch đầu tư đáng chú ý của doanh nghiệp Thụy Điển đã được công bố.

Tetra Pak đầu tư thêm 5 triệu USD để mở rộng cơ sở sản xuất vào năm 2021. Năm 2023, Autoliv công bố dự án nhà máy sản xuất trị giá 154 triệu USD.

Trong giai đoạn 2020-2024, AstraZeneca triển khai kế hoạch đầu tư 308 triệu USD nhằm hỗ trợ nâng cao năng lực sản xuất của các doanh nghiệp trong nước, đồng thời thúc đẩy sự phát triển của khoa học y sinh và đổi mới sáng tạo tại Việt Nam thông qua nghiên cứu lâm sàng và hoạt động nghiên cứu, phát triển.

Gần đây nhất, Syre công bố kế hoạch đầu tư khoảng 1 tỷ USD vào một tổ hợp tái chế dệt may tại Việt Nam.

Những dự án này cho thấy sự quan tâm của doanh nghiệp Thụy Điển không chỉ tập trung vào quy mô thị trường. Việt Nam còn hấp dẫn nhờ vị trí trong chuỗi cung ứng khu vực, năng lực sản xuất đang phát triển và nhu cầu ngày càng lớn đối với các sản phẩm, công nghệ và giải pháp có chất lượng cao.

Vì sao Khảo sát Môi trường Kinh doanh được xem là một chỉ dấu đáng chú ý về môi trường đầu tư của Việt Nam?

Ông Marcus Persson: Khảo sát Môi trường Kinh doanh được Business Sweden thực hiện hằng năm với sự phối hợp của Đại sứ quán Thụy Điển tại Việt Nam.

Khảo sát ghi nhận trực tiếp quan điểm của các doanh nghiệp Thụy Điển đang hoạt động tại thị trường Việt Nam, bao gồm kết quả kinh doanh, kế hoạch đầu tư, điều kiện thị trường và những thách thức chính mà doanh nghiệp gặp phải.

Vì vậy, kết quả khảo sát không chỉ phản ánh tâm lý của doanh nghiệp tại một thời điểm, mà còn giúp theo dõi sự thay đổi trong đánh giá của nhà đầu tư qua từng năm. Đây là nguồn thông tin hữu ích đối với cả các nhà hoạch định chính sách và cộng đồng doanh nghiệp.

Từ kết quả năm 2026, thông điệp quan trọng nhất mà các nhà hoạch định chính sách cần chú ý là gì?

Ông Marcus Persson: Chúng tôi tiếp tục lạc quan về quá trình phát triển của thị trường Việt Nam, đặc biệt là xu hướng người tiêu dùng và doanh nghiệp ngày càng coi trọng các sản phẩm chất lượng cao và giải pháp công nghệ tiên tiến. Xu hướng này có thể giúp nâng cao hiệu quả sản xuất, chất lượng dịch vụ và kết quả kinh doanh.

Doanh nghiệp Thụy Điển vẫn sẵn sàng đầu tư và nhìn thấy tiềm năng dài hạn tại Việt Nam.

Việt Nam cũng đã nhìn nhận phát triển bền vững là một yếu tố quan trọng trong một số lĩnh vực. Tuy nhiên, trên thực tế, các nỗ lực cụ thể vẫn chưa tương xứng với mục tiêu đề ra.

Các tiêu chí về tính bền vững chưa được đưa đầy đủ vào hồ sơ mời thầu hoặc sử dụng như một yếu tố có trọng lượng trong quá trình đánh giá và ra quyết định.

Trong thời gian tới, một khuôn khổ do Chính phủ dẫn dắt sẽ có vai trò rất quan trọng. Khuôn khổ này cần tăng cường giám sát, đưa ra các tiêu chuẩn rõ ràng và thúc đẩy những hành động cụ thể nhằm giảm ô nhiễm.

Thông điệp từ khảo sát là doanh nghiệp Thụy Điển vẫn sẵn sàng đầu tư và nhìn thấy tiềm năng dài hạn tại Việt Nam. Việc tiếp tục nâng cao tính minh bạch, đơn giản hóa thủ tục và hoàn thiện chính sách phát triển bền vững sẽ giúp Việt Nam chuyển sự quan tâm đó thành các dự án đầu tư cụ thể, có giá trị cao hơn.

Xin trân trọng cảm ơn ông!