Doanh nghiệp xây dựng Bắc Ninh 'chết đứng' vì thiếu cát

Khủng hoảng giá cát xây dựng leo thang

Trong những ngày đầu tháng 6, phóng viên Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam ghi nhận tại các bãi tập kết cát dọc tuyến sông Cầu và sông Đuống ( khu vực tỉnh Bắc Ninh), khác với trước đây, những khu vực này luôn tấp nập xe ô tô tải trọng lớn ra vào chở cát và vật liệu xây dựng thì những ngày gần đây bỗng trở nên im ắng đến lạ thường.

Theo "giới" buôn bán, vận chuyển cát trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh, sở dĩ như vậy bởi vì trong thời gian gần đây, nguồn cát từ các mỏ khai thác hợp pháp tại khu vực Bắc Bộ, đặc biệt là từ các tỉnh lân cận như Bắc Giang, Phú Thọ, Hưng Yên... bị sụt giảm mạnh. Nguyên nhân chính được xác định là do cơ quan chức năng đang siết chặt quản lý khai thác khoáng sản trái phép và nhiều mỏ khai thác cát chưa hoàn thiện thủ tục pháp lý đã bị đóng cửa, dừng hoạt động.

Theo báo cáo của Sở Xây dựng tỉnh Bắc Ninh, từ đầu quý II/2025, sản lượng cát cung ứng chỉ đáp ứng khoảng 40–50% nhu cầu thực tế của các công trình trong tỉnh. Giá cát vì thế cũng tăng đột biến, từ mức trung bình 170.000 đồng/m³ đã tăng lên 350.000–400.000 đồng/m³, gây áp lực lớn đến chi phí đầu tư xây dựng.

Đại diện một doanh nghiệp kinh doanh vật liệu xây dựng tại tỉnh Bắc Ninh cho biết, hơn 10 năm trong nghề, chưa bao giờ thấy thị trường cát gặp khó khăn như hiện nay. Trước đây giá cát cao nhất cũng chỉ quanh mức 150.000 đồng/m³, nay đã vọt lên hơn 300.000 đồng, có nơi chạm mốc 500.000 đồng mà vẫn không có hàng để mua.

Nhiều chủ bãi cát ở Bắc Ninh chia sẻ, mặc dù giá cát đã lên 500.000 đồng/m³ mà không có hàng để nhập bán. Nhiều hôm phải tạm ngừng hoạt động vì không còn cát để nhập.

"Vào những mùa xây dựng đang cao điểm mà lại khan hàng, khiến giá bị đẩy lên từng ngày. Nếu tình trạng này tiếp diễn, không biết giá sẽ còn leo đến đâu", một chủ bãi cát chia sẻ.

Doanh nghiệp "chết đứng" vì thiếu cát

Đại diện một công ty xây dựng ở Bắc Ninh đang thi công tuyến đường trọng điểm vành đai 4 cho biết, khoảng 2 tháng trở lại đây, nguồn nguyên vật liệu cát đắp để làm đường rất khan hiếm. Đây cũng là nội dung quan trọng gây ảnh hưởng đến tiến độ thi công xây dựng Vành đai 4 của đơn vị qua địa phận tỉnh Bắc Ninh.

"Mặc dù đơn vị đã triển khai nhiều biện pháp nhằm tháo gỡ như liên hệ với những chủ mỏ cát được cấp phép khai thác kê khai trong hồ sơ thì gần như những đầu mối này đều không đủ nguồn cung cấp vật liệu cho các công trình trọng điểm. Do Chính phủ đang triển khai nhiều biện pháp mạnh tay đối với việc siết chặt trong công tác quản lý khai thác tài nguyên khoáng sản đặc biệt là cát và tàu thuyền lưu thông", đại diện công ty xây dựng nhấn mạnh.

Không chỉ các nhà thầu xây dựng, nhiều doanh nghiệp sản xuất bê tông thương phẩm, gạch không nung, ống cống bê tông… cũng rơi vào tình trạng "đóng băng" hoạt động vì cát là nguyên liệu chủ lực không thể thay thế.

Chia sẻ với phóng viên, giám đốc một công ty trạm trộn bê tông đang hoạt động sản xuất trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh cho biết, thời điểm này công ty không có nguyên vật liệu cát để mua, thậm chí nhiều chỗ còn không có cát mà nhập dù có lúc giá cát lên tới 800.000/m3, khiến đơn vị gặp nhiều khó khăn trong sản xuất.

"Là một đơn vị sản xuất bê tông thương phẩm cung ứng trong ngành xây dựng, việc thiếu cát là một vấn đề hết sức nghiêm trọng. Gây ảnh hưởng đến hoạt động của sản xuất, cũng như gần 50 người lao động đang làm việc tại đơn vị phải nghỉ thay phiên để giữ vững việc làm, do chuỗi đứt cung ứng nguyên vật liệu xảy ra. Thiệt hại mỗi ngày lên tới hàng vài chục triệu đồng, thậm chí cả trăm triệu đồng. Rất mong các sở, ban ngành sớm có những biện pháp tháo gỡ để ngành xây dựng vượt qua khó khăn, sớm ổn định trở lại", giám đốc công ty trạm trộn bê tông nói.

Theo đại diện cơ quan ngành quản lý xây dựng của tỉnh Bắc Ninh cho biết, tình trạng khan hiếm cát hiện nay không chỉ ảnh hưởng đến doanh nghiệp mà còn tác động đến tiến độ các công trình trọng điểm của tỉnh, đặc biệt là các dự án hạ tầng giao thông, khu đô thị mới, trường học, bệnh viện… Nhiều dự án hạ tầng đang bị đình trệ hoặc thi công cầm chừng. Tiến độ giải ngân vốn đầu tư công cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng, dẫn tới nguy cơ chậm bàn giao, chậm giải ngân và đội vốn.

Bên cạnh đó, việc khan hiếm nguyên liệu và tăng giá cũng tạo điều kiện cho thị trường “chợ đen” hoạt động mạnh, tình trạng đầu cơ, găm hàng, bán phá giá diễn ra khá phổ biến. Một số đầu nậu thậm chí còn cung cấp cát không rõ nguồn gốc, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến chất lượng công trình.

Khủng hoảng cát xây dựng tại Bắc Ninh và nhiều nơi khác là hồi chuông cảnh tỉnh về sự lệ thuộc vào tài nguyên tự nhiên trong ngành xây dựng. Trước mắt, sự vào cuộc nhanh chóng và hiệu quả của chính quyền địa phương là điều kiện tiên quyết để giảm thiểu thiệt hại cho doanh nghiệp. Về lâu dài, cần chiến lược quy hoạch khoáng sản rõ ràng và thúc đẩy chuyển đổi sang vật liệu thân thiện với môi trường.

(Theo VOV)