Doanh nghiệp bán dẫn ở Việt Nam khó tuyển dụng kỹ sư thiết kế chip

Năm 2023, sự kiện Việt Nam và Mỹ nâng tầm quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện đã mở ra cho nước ta những cơ hội lớn để phát triển công nghiệp bán dẫn. Chính phủ đã giao Bộ Kế hoạch và Đầu tư xây dựng, trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Đề án "Phát triển nguồn nhân lực ngành công nghiệp bán dẫn đến năm 2030, định hướng đến năm 2045", với mục tiêu đào tạo 50 - 100 nghìn kỹ sư bán dẫn.

Tuy nhiên, thực tế thời gian qua cho thấy, dù nhân lực ngành bán dẫn được bổ sung ra thị trường mỗi năm, không ít doanh nghiệp bán dẫn ở Việt Nam vẫn đang đau đầu với công tác tuyển dụng nhân sự, đặc biệt là vị trí kỹ sư thiết kế chip.

Bài toán tuyển dụng kỹ sư thiết kế chip

Theo thống kê của Cộng đồng vi mạch Việt Nam, nước ta đang có khoảng 5.000 kỹ sư thiết kế chip và lực lượng này đang làm việc cho 47 công ty khác nhau tại Việt Nam. Trong đó, khoảng 30 công ty có quy mô nhân sự trung bình chưa tới 100 kỹ sư.

Do sở hữu lượng kỹ sư không quá lớn, các công ty này không dễ dàng để mất các kỹ sư có kinh nghiệm của mình vào tay đối thủ cạnh tranh. Ngoài ra, phần lớn trong số 30 công ty này thường không có kế hoạch dài hạn tuyển dụng số lượng lớn sinh viên mới ra trường hàng năm.

Trong khi đó, số lượng công ty có quy mô nhân sự 300 kỹ sư trở lên chỉ khoảng 5 công ty nhưng đang sở hữu một nửa trong tổng số 5000 kỹ sư của Việt Nam. Các công ty này trước đây có xu hướng nhiệt tình hơn trong việc tuyển dụng, đào tạo sinh viên mới ra trường hàng năm.

Sau một thời gian, nhận ra nhiều sinh viên mình mất công huấn luyện lại bị doanh nghiệp khác tuyển dụng mất, các công ty này dần thu hẹp lại quy mô tuyển dụng sinh viên mới ra trường.

Trao đổi với Nhadautu.vn, ông Nguyễn Thanh Yên, Giám đốc Công ty CoAsia Semi Việt Nam, Quản trị viên Cộng đồng vi mạch Việt Nam, cho rằng, các công ty không còn mặn mà trong việc tăng cường tuyển dụng sinh viên mới ra trường hàng năm là nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng khó tuyển dụng kỹ sư thiết kế chip ở Việt Nam hiện nay.

"Nhân lực ngành bán dẫn của chúng ta đang đứng trước nguy cơ bão hòa ở con số 5.000 kỹ sư thiết kế chip hiện tại", ông Yên nhận định.

Theo Giám đốc CoAsia Semi Việt Nam, doanh nghiệp khi tuyển dụng thường đánh giá mức độ trưởng thành của một kỹ sư bằng số dự án làm ra chip mà kỹ sư này đã tham gia. Thông thường thời gian cho mỗi dự án là khoảng 1 năm.

"Kỹ sư tạm gọi là có kinh nghiệm thường là những bạn đã làm việc được 3-5 năm. Do đó, rất ít công ty tin tưởng giao công việc chính, quan trọng cho kỹ sư 1-2 năm kinh nghiệm", ông Yên cho biết.

Trong khi đó, tại một cuộc hội thảo về vi mạch bán dẫn, ông Nguyễn Cương Hoàng, Trưởng ban Công nghệ bán dẫn Tập đoàn Viettel cũng cho biết, với vị trí kỹ sư vi mạch, Viettel đặt mục tiêu mỗi năm tuyển dụng 20 - 30 người, nhưng thực tế chỉ tuyển được hơn 10 người/năm.

"Riêng kỹ sư vi mạch, Viettel hiện có khoảng 50 kỹ sư chất lượng cao. Để có con số 50 kỹ sư hiện tại, chúng tôi đã phải trải qua nhiều năm tuyển dụng. Người vào nhiều, người ra cũng nhiều, nhưng nhìn chung tuyển dụng là tương đối khó. Trong 10 hồ sơ chúng tôi chỉ tuyển được 1. Cũng có thể nguyên nhân là vì đặc thù trong hoạt động của chúng tôi, vì làm đầy đủ công đoạn nên nhân lực đòi hỏi tương đối cao và tương đối rộng", ông Hoàng chia sẻ.

"Đào tạo cần đi trước một bước"

Theo ông Yên, nguồn nhân lực trong lĩnh vực bán dẫn phải được trang bị những kiến thức nền tảng cần thiết, hay nói cách khác là cần phải qua đào tạo thì mới có thể tham gia được.

"Để khắc phục những khó khăn trong việc tuyển dụng kỹ sư thiết kế chip thì đào tạo luôn cần đi trước một bước", quản trị viên Cộng đồng vi mạch Việt Nam đánh giá.

Từ đó, ông Yên đưa ra 3 khuyến nghị cho công tác đào tạo nhân lực. Đầu tiên, việc đào tạo phải hết sức chú ý củng cố kiến thức nền tảng định hướng vi mạch cho học sinh, sinh viên. Giảng viên cần cho sinh viên rèn luyện kiên trì bằng hệ thống các bài tập, từ đó tạo ra những thế hệ kỹ sư nắm chắc kiến thức nền tảng.

Thứ hai, nhà trường hay các cơ sở đào tạo cần bắt tay với doanh nghiệp (càng nhiều càng tốt) trong đào tạo các môn học định hướng vi mạch, qua đó các sinh viên sẽ được làm quen, biết cách sử dụng phần mềm, công cụ chuyên dụng và có cơ hội tương tác với nhà tuyển dụng tương lai.

"Sinh viên là khách hàng chính của đào tạo, còn doanh nghiệp là đối tác vô cùng quan trọng giúp cho đào tạo có thể đẩy nhanh quá trình trưởng thành của sinh viên sau khi ra trường", ông Yên nhấn mạnh.

Thứ ba, đào tạo thêm để nâng tầm đội ngũ 5.000 kỹ sư Việt Nam đang có bằng các chương trình huấn luyện nâng cao.

Ở chiều ngược lại, Giám đốc CoAsia Semi Việt Nam cho rằng, phía doanh nghiệp cũng cần chủ động hợp tác với các trường lớp, cơ sở đào tạo để giảm bớt rủi ro cho việc tuyển dụng sau này.

"Tại CoAsia Semi Việt Nam, chúng tôi đã xác định chiến lược phát triển nguồn nhân lực trong dài hạn là hợp tác với các thầy, cô giáo ở các trường đại học trong đào tạo nguồn nhân lực cho các kế hoạch kinh doanh lâu dài ở Việt Nam. Từ 2020 tới nay, công ty đã tổ chức được 8 khoá học với 160 học viên, nên về mặt nguồn nhân lực "tân binh", hiện tại, công ty không gặp trở ngại lớn", ông Yên cho biết.

Ngoài ra, theo ông Yên, do chủ động tham gia đào tạo nhân lực ngay từ khi còn là sinh viên nên sau khi các em tốt nghiệp và được tuyển dụng, công ty chỉ mất một khoảng thời gian ngắn là có thể đưa các em vào "thực chiến". Cùng với đó, công việc dồn dập cũng khiến các em không để ý nhiều tới chuyển việc.

"Tất nhiên cũng có nhiều kỹ sư thiết kế chip 2-3 năm kinh nghiệm nghỉ việc sang công ty khác, chúng tôi cũng tiếc. Nhưng do đặc thù kinh doanh của công ty là cung cấp "dịch vụ thiết kế thuê" nên nhìn ở khía cạnh khác, công ty cũng đang tự xây dựng những cơ hội kinh doanh trong tương lai cho mình. Các kỹ sư đã qua các khoá đào tạo của CoAsia sau khi nghỉ việc sang công ty khác có thể chính là người quảng cáo cho dịch vụ của CoAsia hoặc thậm chí là khách hàng tương lai của chúng tôi", ông Yên chia sẻ.

Bài liên quan

Hà Nội nhiều tiềm năng phát triển hệ sinh thái bán dẫn

Hàng tỷ USD đổ vào các dự án bán dẫn Việt Nam

Khó giải quyết ngay bài toán nhân lực chất lượng cao ngành bán dẫn

Thách thức của Việt Nam trong 'cuộc đua' bán dẫn toàn cầu