Đề xuất thuế hỗn hợp của Heineken là không phù hợp

Theo thông lệ, có 3 phương pháp đánh thuế chủ yếu: Thuế tương đối áp dụng thuế suất theo tỷ lệ phần trăm (như doanh thu); thuế tuyệt đối, áp dụng mức thu tuyệt đối (như theo đơn vị sản phẩm); thuế hỗn hợp, áp dụng cả thuế tương đối và thuế tuyệt đối.

Tuy nhiên có nhiều ý kiến đề nghị không áp dụng đề xuất thuế hỗn hợp đối với bia mà tiếp tục áp dụng phương pháp tính thuế hiện tại là thuế tương đối ( thuế theo tỷ lệ phần trăm trên giá bán ra). Các đơn vị nêu ý kiến gồm Tổng Công Ty Đầu Tư Và Kinh Doanh Vốn Nhà Nước (SCIC), Hiệp hội Doanh nghiệp đầu tư nước ngoài (VAFIE), Sabeco, Habeco,...

Các đơn vị này giải thích rằng phương pháp tính thuế hiện tại phù hợp với đặc thù thị trường bia trong nước với 80% thị phần là bia phổ thông và bia địa phương giá thấp, trong khi có sự chênh lệch lớn giữa giá bán sản phẩm bia cao cấp, cận cao cấp, và phổ thông.

Trong bối cảnh Việt Nam hiện nay, giá bán bia phổ thông thấp hơn nhiều so với sản phẩm cao cấp, thì đề xuất thuế hỗn hợp (tức thu thêm một khoản thuế như nhau trên cùng một đơn vị sản phẩm) sẽ tạo áp lực lớn đối với sản phẩm giá thấp.

Đề xuất thuế chưa phù hợp

Điều này sẽ dẫn đến mức tăng giá bán sản phẩm phổ thông nhiều hơn đáng kể so với mức tăng của sản phẩm cao cấp. Do đó, sản phẩm cao cấp với giá cao có thể thay thế chiếm lĩnh thị trường, gây áp lực tới các sản phẩm bình dân, ảnh hưởng tới sản xuất và công ăn việc làm, Bộ Tài chính nêu ý kiến về đề xuất thuế của Heineken Việt Nam.

Vì vậy, phương pháp tính thuế hỗn hợp hay bổ sung thuế tuyệt đối đối với mặt hàng bia chưa phù hợp với điều kiện Việt Nam hiện nay, theo ý kiến của Bộ Tài chính.

Dự án Luật thuế TTĐB sửa đổi đưa ra phương án, lộ trình tăng thuế suất đối với mặt hàng rượu, bia. Đối với mặt hàng bia, Phương án 1 là tăng thuế suất từ mức hiện hành 65% lên 70%, 75%, 80%, 85%, 90% theo từng năm trong giai đoạn từ năm 2026-2030. Phương án 2 là tăng thuế suất từ mức hiện hành 65% lên 80%, 85%, 90%, 95%, 100% theo từng năm trong giai đoạn từ năm 2026-2030.

Bộ Tài chính đang nghiêng về Phương án 2 vì phương án này có tác dụng tăng giá, giảm khả năng chi trả các sản phẩm mạnh hơn, tác động cao hơn trong việc giảm tỷ lệ sử dụng rượu bia và các tác hại liên quan sử dụng rượu bia.

Hồi tháng 7/2023, Tạp chí Nhà đầu tư tổ chức hội thảo "Góp ý xây dựng dự án Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt sửa đổi". Ở góc độ doanh nghiệp, đưa ra ý kiến tại hội thảo, ông Bennett Neo, khi đó là Tổng Giám đốc Tổng Công ty Bia - Rượu - Nước giải khát Sài Gòn (Sabeco) nhận định "Chúng tôi không đề xuất tính thuế theo phương pháp hỗn hợp". Việc áp dụng phương pháp tính thuế tuyệt đối hoặc hỗn hợp sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến giá bán của sản phẩm. Do đó, tạo áp lực lên các thương hiệu bia nội địa, dẫn đến tăng giá độc quyền, có thể làm mất đi thương hiệu đã gắn liền với các giá trị văn hóa lâu đời.

Nhận định về phương thức tính thuế hỗn hợp, đại diện Công ty TNHH Bia Carlsberg Việt Nam nhận định, chính sách này sẽ tác động tiêu cực đối với dòng bia bình dân, nơi mà các sản phẩm bia thương hiệu Việt đang chiếm đa số.

Đồng quan điểm với Carlsberg, bà Phạm Thu Thuỷ, kế toán trưởng Habeco ủng hộ kiến nghị về việc tiếp tục áp dụng phương pháp tính thuế tương đối với mặt hàng rượu bia như hiện nay. Điều này là phù hợp với điều kiện thị trường Việt Nam.