Bỏ đề xuất nộp thuế ngay khi nhận cổ tức bằng chứng khoán

Thông tin này được nêu trong báo cáo tổng hợp ý kiến góp ý cho dự thảo sửa đổi Nghị định 126/2020/NĐ-CP, hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế.

Theo đó, Bộ Tài chính cho rằng, trong bối cảnh đất nước đang tập trung nguồn lực cho phát triển kinh tế tư nhân theo Nghị quyết 68, đồng thời chuẩn bị cho lộ trình nâng hạng thị trường chứng khoán, việc quy định khấu trừ và kê khai nộp thuế ngay tại thời điểm trả cổ tức hoặc thưởng bằng chứng khoán sẽ gây khó khăn cho cả cá nhân lẫn doanh nghiệp.

Với nhà đầu tư cá nhân, cổ tức bằng cổ phiếu chỉ là tài sản ghi sổ, chưa mang lại dòng tiền thực tế để thực hiện nghĩa vụ thuế. Còn với doanh nghiệp, nếu phải khấu trừ và nộp thay thuế thu nhập cá nhân, họ sẽ cần bố trí nguồn tài chính tương ứng, gây ảnh hưởng đến dòng vốn lưu động và hoạt động sản xuất - kinh doanh.

Do vậy, Bộ Tài chính quyết định giữ nguyên phương án nộp thuế cổ tức, thưởng bằng chứng khoán tại thời điểm chuyển nhượng, thay vì thu ngay lúc nhận như đề xuất hồi tháng 6.

Trước đó, trong dự thảo công bố tháng 6, Bộ Tài chính từng đề xuất thu thuế thu nhập cá nhân ngay khi nhà đầu tư nhận cổ tức hoặc thưởng bằng chứng khoán, thay vì đợi đến khi bán. Khi đó, cơ quan này cho rằng quy định hiện hành khiến nhiều cá nhân, đặc biệt là cổ đông lớn, chưa bị đánh thuế kịp thời dù tài sản đã tăng lên. Tổ chức phát hành sẽ có trách nhiệm khấu trừ và nộp thay thuế cho người nhận.

Bộ Tài chính cho rằng việc hoãn nộp thuế đến thời điểm chuyển nhượng khiến công tác quản lý, theo dõi và thu thuế trở nên phức tạp, kéo dài qua nhiều năm.

Nhiều bộ ngành, hiệp hội và cơ quan liên quan sau đó kiến nghị xem xét lại đề xuất này. Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Hiệp hội Các nhà đầu tư tài chính Việt Nam (VAFI)… đều đề nghị giữ nguyên quy định hiện hành.

Lý do là việc trả cổ tức bằng cổ phiếu khác với tiền mặt: thời điểm công bố chia và thời điểm cổ đông thực sự sở hữu, giao dịch được cổ phiếu không trùng nhau, vì còn phải hoàn tất thủ tục niêm yết bổ sung.

Theo đánh giá của cộng đồng doanh nghiệp, nếu bắt buộc nộp thuế ngay khi nhận cổ phiếu, sẽ làm giảm động lực đầu tư và tạo áp lực lớn lên dòng tiền cũng như khả năng huy động vốn của doanh nghiệp. Nguyên nhân là khi cổ đông nhận cổ tức bằng cổ phiếu, họ chưa có dòng tiền mặt phát sinh nhưng vẫn phải nộp thuế ngay.

Số liệu thống kê của Bộ Tài chính cho thấy, trong giai đoạn 2016 - 2024, nhà đầu tư và cổ đông hiện hữu đã nhận tổng cộng 34,84 tỷ cổ phiếu dưới dạng cổ tức và thưởng, tổng thuế thu nhập cá nhân từ đầu tư vốn đạt gần 52.000 tỷ đồng, trong đó thu từ cổ tức và cổ phiếu thưởng chỉ chiếm 2,54%, tương đương khoảng 1.318 tỷ đồng.

Nếu toàn bộ số cổ phiếu này được chuyển nhượng theo mệnh giá 10.000 đồng/cổ phiếu, số thuế thu nhập cá nhân phải nộp (thuế suất 5%) ước tính khoảng 17.420 tỷ đồng. Tuy nhiên, thực tế, số thuế đã kê khai chỉ đạt 1.318 tỷ đồng, tương đương gần 8% mức ước tính.

Dự kiến, Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi) và Luật Quản lý thuế (sửa đổi) sẽ được trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp tháng 10 tới.