'Yếu tố Trump' và năm biến động dữ dội của các kênh đầu tư toàn cầu

Bước vào năm 2025, các nhà đầu tư đều biết dự cảm một năm tới sẽ khác biệt khi ông Donald Trump trở lại điều hành nền kinh tế lớn nhất thế giới, nhưng ít ai lường trước được mức độ biến động của các thị trường và các kênh đầu tư như vậy.

Bill Campbell, Giám đốc quỹ DoubleLine, mô tả năm 2025 là "năm của sự thay đổi và năm của những bất ngờ", khi những biến động lớn đều đan xen cùng với những chủ đề đề gây chấn động: chiến tranh thương mại, địa chính trị và nợ.

Theo ông Campbell, cách Tổng thống Trump thực thi các chính sách thương mại một cách quyết liệt khiến định giá các loại tài sản biến động.

Yếu tố địa chính trị và chính sách ảnh hưởng đến thị trường cổ phiếu

Chứng khoán toàn cầu đã phục hồi sau cú “sụt hố” mạnh do chính sách thuế quan của chính quyền Trump hồi tháng 4 và kết năm 2025 với mức tăng 21%, đánh dấu năm thứ sáu liên tiếp tăng trưởng hai chữ số trong 7 năm qua.

“Yếu tố Trump” cũng có dấu ấn trong việc giá cổ phiếu của các công ty sản xuất vũ khí châu Âu bùng nổ 56% trong năm qua, sau những tín hiệu cho thấy ông Trump sẽ giảm bớt sự bảo trợ quân sự cho châu Âu, buộc khu vực này và các thành viên NATO khác phải tái vũ trang.

Điều đó cũng góp phần tạo nên năm tăng mạnh nhất của cổ phiếu ngân hàng châu Âu kể từ năm 1997.

Ở lĩnh vực công nghệ, 7 “ông lớn” Mỹ (MAG 7) dường như đã nhường lại một phần hào quang kể từ khi Nvidia – công ty hưởng lợi nhiều từ cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI) – trở thành công ty đầu tiên trên thế giới đạt giá trị vốn hóa 5 nghìn tỷ USD vào tháng 10.

Ông Trump dành nhiều sự quan tâm cho sự phát triển của công nghệ tiên tiến của Mỹ, thể hiện ở việc gặp gỡ các nhà lãnh đạo các tập đoàn công nghệ hàng đầu và thu hút đầu tư nước ngoài vào lĩnh vực này.

Dấu ấn “yếu tố Trump” đối với các kim loại quý

Dù thị trường chứng khoán tăng mạnh, nhưng nhà đầu tư vẫn đề phòng với các rủi ro chính sách từ chính quyền Trump, và tâm lý này tạo động lực lớn cho đà tăng giá của các kim loại quý.

Vàng, trong vị thế là kênh trú ẩn an toàn nhất, đã tăng giá khoảng 65% – mức tăng mạnh nhất kể từ cuộc khủng hoảng dầu mỏ năm 1979 – trong bối cảnh đồng đô la Mỹ giảm gần 10%, khiến các kim loại quý hấp dẫn hơn.

Giá bạc và bạch kim thậm chí còn tăng chóng mặt hơn, lần lượt là 145% và 125% trong năm vừa qua. Một yếu tố quan trọng tác động đến giá hai kim loại quý được giao dịch phổ biến là kỳ vọng Fed và các ngân hàng trung ương lớn giảm lãi suất.

Đà tăng giá của các kim loại quý còn chịu sự chi phối của tâm lý phòng thủ trước các biến động địa chính trị và kinh tế, trong đó có nhiều lần gây ra bởi chính quyền Trump.

“Yếu tố Trump” tác động mạnh đến thị trường trái phiếu

Ba lần Fed hạ lãi suất, những lời chỉ trích của ông Trump đối với lãnh đạo Fed và những lo ngại về nợ công nói chung đều tác động đến thị trường trái phiếu.

Có giai đoạn thị trường trái phiếu Mỹ biến động mạnh sau khi chính sách thuế quan mới được đưa ra vào đầu tháng 4. Chính quyền Trump đã phải điều chỉnh thông điệp để tránh tái diễn căng thẳng trên thị trường trị giá 30 nghìn tỷ này.

Các kế hoạch chi ngân sách mạnh tay của Tổng thống Trump đã đẩy lợi suất trái phiếu kho bạc 30 năm của Mỹ tăng vọt lên trên 5,1%, đạt mức cao nhất kể từ năm 2007 vào tháng 5. Mặc dù lợi suất hiện đã trở lại mức 4,8%, nhưng khoảng cách ngày càng mở rộng so với lãi suất ngắn hạn đang gây ra lo ngại trở lại.

Lợi suất trái phiếu kỳ hạn 30 năm của Nhật Bản cũng đã trở lại mức cao kỷ lục. Điều tương phản ở đây là sự biến động của thị trường trái phiếu toàn cầu đang ở mức thấp nhất trong 4 năm.

AI cũng là một phần trên thị trường nợ khi các công ty vay tiền để đầu tư. Ngân hàng Goldman Sachs ước tính các công ty và tổ chức đầu tư vào hạ tầng AI "siêu quy mô" đã chi gần 400 tỷ USD trong năm 2025 và sẽ chi gần 530 tỷ USD vào năm tới.

Thị trường tiền tệ xáo trộn

Sự mất giá của đồng đô la Mỹ khiến đồng euro tăng giá gần 14% trong năm 2025 và đồng franc Thụy Sĩ tăng 14,5%. Đồng nhân dân tệ của Trung Quốc mới vượt mốc 7 nhân dân tệ đổi 1 USD. Còn sự sụt giá mạnh của đồng yên Nhật trong tháng 12 giúp giá đồng tiền này đi ngang trong năm 2025.

Việc Tổng thống Trump và người đồng cấp Nga Vladimir Putin thường xuyên tương tác với nhau đã giúp đồng rúp tăng giá 40%, dù đồng tiền của Nga vẫn bị hạn chế nghiêm ngặt bởi các lệnh trừng phạt.

Một số đồng tiền nội tệ của các nước châu Âu như đồng zloty của Ba Lan, đồng krone của Séc và đồng forint của Hungary lên giá từ 15% đến 21%. Còn đồng peso của Mexico và đồng real của Brazil đều rũ bỏ được những tác động của chiến tranh thương mại và tăng giá ở mức hai chữ số.

Nhận xét về các diễn biến này, Jonny Goulden, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu chiến lược trái phiếu thị trường mới nổi tại JP Morgan, cho rằng đây không phải là hiện tượng ngắn hạn. "Chúng tôi cho rằng chu kỳ thị trường giá xuống đối với các đồng tiền thị trường mới nổi kéo dài 14 năm nay đã kết thúc".

Argentina cũng là một trường hợp thú vị khác. Các thị trường Argentina sụt giảm mạnh khi Tổng thống Javier Milei chịu thất bại nặng nề trong cuộc bầu cử khu vực hồi tháng 9, nhưng lại bùng nổ vài tuần sau đó khi khoản cam kết 20 tỷ USD từ Tổng thống Trump giúp ông Milei giành chiến thắng vang dội trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ toàn quốc.

Ở thị trường tiền điện tử, ông Trump đã cho ra mắt một loại tiền ảo meme có têm “$TRUMP” ngay trước lễ nhậm chức tháng 1/2025 và ân xá cho người sáng lập Binance, Changpeng Zhao.

Giá đồng Bitcoin đạt mức cao nhất mọi thời đại trên 125.000 USD vào tháng 10/2025 nhưng sau đó sụt giá xuống dưới 88.000 USD và khép lại năm với mức giảm hơn 6%.

Khởi đầu năm mới với nhiều nỗi lo mới

Theo Reuters, năm 2026 cũng sẽ không khởi đầu êm ả. Ông Trump đã bắt đầu chuẩn bị cho cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 và dự kiến sẽ sớm bổ nhiệm Chủ tịch mới của Fed. Điều này có thể rất quan trọng đối với sự độc lập của ngân hàng trung ương Mỹ.

Giới đầu tư sẽ theo dõi xem nền kinh tế Trung Quốc có thể tiếp tục tăng trưởng ra sao và chịu những tác động gì từ chính sách kinh tế, cạnh tranh công nghệ của Mỹ.

Trước khi tiếp quản trở lại Nhà Trắng, ông Trump cam kết sẽ sớm chất dứt cuộc chiến tại Ukraine, nhưng đến nay hồi kết cho cuộc chiến ở Ukraine vẫn mờ mịt dù chính quyền Trump vẫn đang đóng vai trò quan trọng trong các cuộc hòa đàm.

Một số cuộc bầu cử gây chú ý. Israel sẽ tổ chức bầu cử trước cuối tháng 10, điều này sẽ tiếp tục giữ cho thỏa thuận ngừng bắn mong manh ở Gaza là tâm điểm chú ý. Thủ tướng Viktor Orban phải đối mặt với cuộc bầu cử khó khăn nhất từ trước đến nay tại Hungary vào tháng 4. Colombia và Brazil sẽ có các cuộc bầu cử quan trọng bắt đầu lần lượt vào tháng 5 và tháng 10.

Ngoài ra, còn nhiều ẩn số trong cuộc đua của các tập đoàn công nghệ và chính phủ các nước về AI.

Matt King, người sáng lập Satori Insights, cho biết thị trường đang bước vào năm 2026 trong một tình hình đáng chú ý về mặt định giá các loại tài sản và với các nhà lãnh đạo như ông Trump "đang tìm cớ" để chi tiền cho cử tri thông qua các gói kích thích hoặc giảm thuế và “tiền dễ dãi” có thể đưa kinh tế Mỹ khám phá các giới hạn khác.