Vượt chỉ tiêu sản phẩm OCOP: Mừng nhưng chưa vui

Cả nước đã có gần 15,6 nghìn sản phẩm OCOP

Theo Văn phòng điều phối Nông thôn mới (NTM) trung ương (TW) (Bộ NN&PTNT), tính đến tháng 12/2024, cả nước đã có 63/63 tỉnh, thành phố triển khai đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP (Chương trình mỗi xã một sản phẩm) với 15.590 sản phẩm OCOP đạt 3 sao trở lên. Con số này đã tăng 4.534 sản phẩm so với năm 2023 và tăng 11.139 sản phẩm so với năm 2020.

Trong số 15.590 sản phẩm OCOP, 76,2% sản phẩm 3 sao, 22,9% sản phẩm 4 sao, 79 sản phẩm 5 sao, còn lại là tiềm năng 5 sao.

Đồng bằng sông Hồng dẫn đầu cả nước với 28,8% số lượng sản phẩm OCOP của cả nước, Đồng bằng sông Cửu Long với 18,9%, tiếp đến là vùng miền núi phía Bắc chiếm 17,1%, thấp nhất là vùng Đông Nam Bộ với 5,9%.

Dự kiến, đến hết năm 2025, cả nước có khoảng 16.000 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên (vượt 1,6 lần chỉ tiêu theo Quyết định số 919/QĐ-TTg ngày 01/8/2022 của Thủ tướng Chính phủ Phê duyệt Chương trình OCOP giai đoạn 2021 - 2025. ).

Cũng theo số liệu của Văn phòng điều phối NTM TW, đến nay đã có 8.476 chủ thể OCOP (tăng 2.362 chủ thể so với năm 2023 và tăng 6.047 chủ thể so với năm 2020), trong đó có 32% là hợp tác xã, 22,3% là doanh nghiệp nhỏ, 31,7% là cơ sở sản xuất/hộ kinh doanh, còn lại là tổ hợp tác.

Đặc biệt, đã có 2.707 hợp tác xã có sản phẩm OCOP, từng bước chuyển đổi hoạt động, thực hiện chức năng tiêu thụ sản phẩm, gắn với việc xây dựng sản phẩm có tiêu chuẩn, quy chuẩn, bao bì, nhãn mác và thương hiệu của hợp tác xã, thay vì chỉ làm các dịch vụ đầu vào cho các thành viên.

“Sản phẩm OCOP đang từng bước khẳng định được giá trị và chất lượng trên thị trường, được người dân tín nhiệm. Đặc biệt, các sản phẩm OCOP 5 sao đã được Lãnh đạo Đảng và Nhà nước tin tưởng, lựa chọn làm quà tặng trong các hội nghị quan trọng và các chuyến công tác nước ngoài; đồng thời, được một số bộ, ngành sử dụng làm quà tặng đại biểu trong các hội nghị của ngành…”- Ông Ngô Trường Sơn, Chánh văn phòng điều phối NTM TW đánh giá.

Tăng cường quảng bá, tiêu thụ sản phẩm

Cũng theo ông Ngô Trường Sơn, hoạt động quảng bá và xúc tiến thương mại cho sản phẩm OCOP tiếp tục được triển khai mạnh mẽ từ TW đến các địa phương, nhiều Diễn đàn/hội chợ cấp vùng, cấp quốc gia để quảng bá, giới thiệu sản phẩm OCOP được triển khai.

Đặc biệt, sản phẩm OCOP đã được lựa chọn để giới thiệu, quảng bá tại các sự kiện quan trọng như: Hội nghị Nghị sĩ trẻ toàn cầu lần thứ 9 (tổ chức tại Việt Nam) và Diễn đàn Kinh tế - Xã hội Việt Nam năm 2023, Festival quốc tế ngành hàng lúa gạo Việt Nam - Hậu Giang 2023, Hội chợ quốc tế hàng trang trí và quà tặng LifeStyle năm 2024, Hội chợ quốc tế sản phẩm OCOP tại Ý,...

Bộ NN&PTNT và các địa phương như: Hà Nội, Quảng Ninh, Thái Nguyên, Hòa Bình, Bắc Giang, Thanh Hóa, Quảng Ngãi, TP Hồ Chí Minh, Đồng Tháp, An Giang, Cần Thơ,... đã đẩy mạnh công tác quảng bá, xúc tiến thương mại sản phẩm OCOP. Các sự kiện diễn đàn kết nối, hội chợ OCOP,... được tổ chức thường niên ở các địa phương, hình thành các điểm đến ở các địa phương. Đến nay, đã có 674 trung tâm/điểm giới thiệu và bán sản phẩm OCOP gắn với các trung tâm đô thị, điểm du lịch ở các địa phương (tăng hơn 4,5 lần so với năm 2020); nhiều sản phẩm OCOP được phân phối ổn định trong các hệ thống siêu thị, nhất là Central Retail, Saigon Coop, Mega Market... và các hệ thống thương mại điện tử lớn như: Voso, Lazada, Vnpost,...;

Ngoài ra, công tác kết nối và quảng bá, thương mại sản phẩm OCOP trên mạng xã hội, thương mại điện tử được quan tâm, chú trọng triển khai với nhiều hình thức khác nhau. Trong năm 2023, Bộ NN&PTNT đã phối hợp với các địa phương và Tiktok Việt Nam tổ chức hơn 800 phiên bán hàng trực tuyến gắn logo Chợ phiên OCOP, thu hút hơn 300 triệu lượt xem và mang về doanh thu bán sản phẩm OCOP lên tới hơn 100 tỷ đồng, tạo sự lan tỏa mạnh mẽ về sản phẩm OCOP Việt Nam đối với người dân. Các địa phương đã đẩy mạnh công tác chuyển đổi số trong thương mại sản phẩm OCOP, như: Thái Nguyên, Bắc Kạn, Thanh Hóa, Lâm Đồng, Đồng Tháp,...

Bộ NN&PTNT đã phê duyệt danh mục thí điểm thuộc Chương trình OCOP giai đoạn 2021-2025 cho 31 mô hình thuộc 3 nhóm: Mô hình thí điểm phát triển chuỗi giá trị sản phẩm OCOP gắn với vùng nguyên liệu địa phương, phát triển chế biến quy mô nhỏ và vừa (theo hướng kinh tế tuần hoàn, nông nghiệp hữu cơ,…); Mô hình phát triển chuỗi sản phẩm OCOP xanh gắn với mục tiêu phát triển cộng đồng trong quản lý tài nguyên và bảo tồn đa dạng sinh học; Mô hình phát triển sản phẩm OCOP về dịch vụ du lịch gắn với nâng cao vai trò tổ chức và quản lý cộng đồng.
Theo báo cáo của các địa phương, đến nay đã có đã có 19/31 mô hình đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt dự án/kế hoạch; 06/31 mô hình đã trình hồ sơ phê duyệt dự án/kế hoạch; 02 mô hình đang hoàn thiện dự án/kế hoạch để trình cấp có thẩm quyền xem xét, phê duyệt, 04 mô hình dừng thực hiện...

Song song với các hoạt động quảng bá, xúc tiến thương mại trong nước, Bộ NN&PTNT đã từng bước đẩy mạnh hoạt động xúc tiến thương mại sản phẩm OCOP ra nước ngoài; phối hợp với các cơ quan và địa phương tổ chức tham gia các Hội chợ quốc tế (tại Thái Lan, Châu Âu, Nhật Bản); phối hợp với Bộ Công Thương tổ chức Triển lãm các sản phẩm OCOP xuất khẩu năm 2024. Bộ Công Thương cũng đã báo cáo và xin ý kiến Thủ tướng Chính phủ để 2 Bộ đưa hoạt động này thành hoạt động thường niên trong Chương trình cấp quốc gia về xúc tiến thương mại…

Văn phòng Điều phối NTM TW cũng đã chủ động làm việc với một số doanh nghiệp Việt Nam, tập đoàn đa quốc gia như: Central retail, Siêu thị Tứ Sơn (An Giang),... để đẩy mạnh việc đưa sản phẩm OCOP vào các kênh phân phối siêu thị, làm nền tảng để đưa sản phẩm OCOP xuất khẩu qua hệ thống thương mại của các đơn vị, đặc biệt là thị trường Thái Lan, Campuchia; hướng dẫn, hỗ trợ các chủ thể OCOP thử nghiệm đưa sản phẩm tham gia vào hệ thống siêu thị tại thị trường Mỹ,...

Nâng cao chất lượng sản phẩm

Chia sẻ về kết quả chương trình OCOP, nguyên Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Nguyễn Xuân Cường cho biết, chương trình được triển khai từ năm 2018 và với con số gần 16,6 nghìn sản phẩm OCOP thì đây là kết quả “rất đáng mừng, nhưng chưa vui”

“Chưa vui” được ông Cường chỉ ra là còn có những sản phẩm có vấn để về chất lượng, hoặc sản phẩm không đúng thông số ghi trên bao bì. ”Điều này ảnh hưởng đến uy tin chung của sản phẩm OCOP.

Chia sẻ về băn khoăn này, Chánh Văn phòng điều phối NTM TW Ngô Trường Sơn cho biết công tác kiểm tra, giám sát sản phẩm OCOP trong giai đoạn này được quan tâm, chú trọng thực hiện.

“Bộ NN&PTNT đã ban hành văn bản hướng dẫn, đôn đốc các địa phương đẩy mạnh việc kiểm tra, giám sát sản phẩm OCOP, thu hồi các sản phẩm không đảm bảo chất lượng và các yêu cầu như công bố theo hồ sơ. Trên cơ sở đó, nhiều địa phương đã chủ động xây dựng kế hoạch, tổ chức các hoạt động: thông báo, thu hồi các sản phẩm hết thời hạn mà các chủ thể không hoàn thiện hồ sơ đánh giá, công nhận lại; kiểm tra, giám sát sản phẩm sau khi được công nhận…”- Ông Sơn thông tin.

Không đưa ra con số cụ thể, lãnh đạo Văn phòng điều phối NTM TW cho biết, thông qua các hoạt động kiểm tra, giám sát, nhiều địa phương, như: Lào Cai, Nghệ An, Quảng Nam, Hà Tĩnh, Đắc Nông, Cà Mau,... đã kiên quyết thu hồi các sản phẩm không đạt yêu cầu về chất lượng, an toàn thực phẩm, thu hẹp quy mô sản xuất, không phát triển được vùng nguyên liệu, không sản xuất sản phẩm theo đăng ký… Từ đó góp phần quan trọng nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các chủ thể OCOP, đồng thời khẳng định vai trò của cơ quan quản lý nhà nước và uy tín của sản phẩm OCOP đối với người tiêu dùng.

“Bộ NN&PTNT đã ban hành văn bản hướng dẫn, đề nghị các địa phương nâng cao chất lượng công tác đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP, tránh chạy theo thành tích, dẫn đến thiếu thực chất, ảnh hưởng đến uy tín của Chương trình OCOP và niềm tin của người dân đối với sản phẩm OCOP. Tăng cường hoạt động kiểm tra, giám sát thường xuyên đối với sản phẩm OCOP đã được đánh giá và công nhận; kiên quyết thu hồi sản phẩm OCOP không đảm bảo chất lượng, an toàn thực phẩm so với quy định, nhằm góp phần nâng cao trách nhiệm của các chủ thể, uy tín, thương hiệu sản phẩm OCOP trên thị trường…”- Chánh văn phòng Ngô Trường Sơn cho biết thêm.

Trong định hướng triển khai Chương trình OCOP cho giai đoạn 2026- 2030, Bộ NN&PTNT cho biết, Bộ sẽ tập trung nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm OCOP theo hướng hữu cơ, thân thiện với môi trường, ứng dụng công nghệ trong chế biến, bảo quản; Phát triển Trung tâm OCOP Quốc gia và hệ thống kết nối, xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm OCOP trong nước và quốc tế. Thúc đẩy ngành nghề nông thôn, bảo tồn và phát huy làng nghề truyền thống, đồng thời đẩy mạnh chuỗi giá trị chế biến muối theo hướng hiện đại, gia tăng giá trị và ổn định đầu ra cho sản phẩm…