Việt - Nga ký kết thỏa thuận về xây dựng Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1

Ngày 23/3, tại thủ đô Moskva, Thủ tướng Phạm Minh Chính và Thủ tướng Nga Mikhail Mishustin đã chứng kiến Lễ ký kết Hiệp định về hợp tác xây dựng Nhà máy điện hạt nhân trên lãnh thổ Việt Nam.

Lễ ký kết diễn ra sau hội đàm giữa hai Thủ tướng, nhân dịp chuyến thăm chính thức Nga của Thủ tướng Phạm Minh Chính từ ngày 22-25/3.

Văn kiện được ký bởi Tổng Giám đốc Tập đoàn Nhà nước Rosatom Alexey Likhachev và Bộ trưởng - Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Trần Văn Sơn.

Theo thông tin từ Đại sứ quán Nga tại Việt Nam, thỏa thuận liên chính phủ quy định các điều kiện và định hướng hợp tác chính giữa hai bên trong việc triển khai dự án xây dựng nhà máy, bao gồm việc xây dựng hai tổ máy điện theo thiết kế của Nga với lò phản ứng VVER-1200, với tổng công suất lắp đặt 2.400 MW.

Dự án tham chiếu được lựa chọn là Nhà máy điện hạt nhân Leningrad-2 (tổ máy số 1 và số 2).

Văn kiện này tạo cơ sở pháp lý cần thiết cho việc xây dựng nhà máy và sẽ định hướng hợp tác Việt-Nga trong lĩnh vực năng lượng hạt nhân trong nhiều thập kỷ tới.

"Đối với chúng tôi, đây không chỉ là một thỏa thuận xây dựng hai tổ máy điện hạt nhân. Chúng tôi coi đây là nền tảng cho quan hệ đối tác công nghiệp lâu dài, góp phần củng cố độc lập năng lượng của Việt Nam và mở ra những cơ hội mới cho tăng trưởng kinh tế", ông Alexey Likhachev cho biết.

Sự thăng trầm của dự án Nhà máy điện hạt nhân

Sự kiện Việt Nam và Nga ký kết Hiệp định về hợp tác xây dựng Nhà máy điện hạt nhân đánh dấu cột mốc mới trong lịch sử nhiều thăng trầm của dự án.

Dù đã nghiên cứu từ hàng thập kỷ trước đó, bước ngoặt đến vào ngày 25/11/2009, khi Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận. Theo nghị quyết, dự án gồm hai nhà máy, tổng công suất trên 4.000 MW, tổng mức đầu tư dự toán khoảng 200.000 tỷ đồng theo mặt bằng giá quý IV/2008.

Mục tiêu ban đầu là khởi công Ninh Thuận 1 vào năm 2014 và phát điện tổ máy đầu tiên vào năm 2020. Sau quyết định này, Ninh Thuận được xác định là trung tâm của chương trình điện hạt nhân quốc gia, với Nga dự kiến tham gia Ninh Thuận 1 và Nhật Bản gắn với Ninh Thuận 2.

Tuy nhiên, từ giữa thập niên 2010, tiến độ chuẩn bị kéo dài và bài toán vốn và yêu cầu an toàn ngày càng phức tạp. Tháng 11/2016, Quốc hội ban hành nghị quyết dừng thực hiện chủ trương đầu tư dự án điện hạt nhân Ninh Thuận.

Sau nhiều năm im ắng, điện hạt nhân quay lại nghị sự vào cuối năm 2024. Ngày 25/11/2024, Trung ương thống nhất chủ trương tái khởi động Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận và chủ trương này được Quốc hội thông qua 5 ngày sau đó.

Ngày 19/2/2025, Quốc hội biểu quyết thông qua Nghị quyết của Quốc hội về các cơ chế, chính sách đặc thù đầu tư xây dựng dự án điện hạt nhân Ninh Thuận. Sau đó, công tác chuẩn bị cho dự án này được thực hiện gấp rút.

Ngày 20/8/2025, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 70-NQ/TW về đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, trong đó yêu cầu khẩn trương triển khai các dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2.

Ngày 7/1/2026, Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu sớm hoàn tất đàm phán với Nga cho Ninh Thuận 1 và tìm phương án đối tác phù hợp cho Ninh Thuận 2. Thông tin tại cuộc họp của Thường trực Chính phủ ngày 26/1 cho biết, sau nhiều vòng đàm phán, đã cơ bản thống nhất được với phía Nga toàn bộ dự thảo Hiệp định về hợp tác xây dựng Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1.

Theo định hướng trong quy hoạch điện quốc gia, các tổ máy của dự án có thể bắt đầu vận hành trong giai đoạn 2031–2035, trở thành nguồn điện nền quan trọng trong hệ thống điện Việt Nam khi nhu cầu năng lượng tiếp tục tăng mạnh.