Thủ tướng 'siết' tiến độ loạt dự án đường sắt, cương quyết chống tham nhũng

Sáng 18/3, Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì cuộc họp Thường trực Chính phủ nhằm rà soát, đôn đốc tiến độ các dự án đường sắt trọng điểm quốc gia, gồm: đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam; tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng; quy hoạch các tuyến Hà Nội - Lạng Sơn, Hải Phòng - Móng Cái; cùng hệ thống đường sắt đô thị tại Hà Nội và TP.HCM.

Theo báo cáo tại cuộc họp, các bộ, ngành, địa phương đã tích cực triển khai 25 nhiệm vụ được giao sau phiên họp thứ 7 Ban Chỉ đạo các công trình, dự án quan trọng quốc gia lĩnh vực đường sắt.

Với dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, Bộ Xây dựng đang hoàn thiện các bước chuẩn bị đầu tư, trong đó dự kiến hoàn tất hồ sơ mời thầu trong tháng 3/2026 và lựa chọn tư vấn lập báo cáo nghiên cứu khả thi trong quý II/2026. Toàn bộ 15 địa phương có dự án đi qua đã rà soát giải phóng mặt bằng, di dời hạ tầng kỹ thuật và chuẩn bị khu tái định cư.

Tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng cũng đang được triển khai đồng bộ các dự án thành phần, từ hạ tầng kết nối đến công trình đường sắt và công tác giải phóng mặt bằng.

Trong khi đó, các tuyến Hà Nội - Lạng Sơn và Hải Phòng - Móng Cái đang được đẩy nhanh lập quy hoạch, dự kiến hoàn thành trong năm 2026. Riêng tuyến Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái, Bộ Xây dựng đã hướng dẫn thủ tục để giao Quảng Ninh làm cơ quan chủ quản.

Ở cấp độ đô thị, Hà Nội đang triển khai đầu tư 6 tuyến metro (dự kiến khởi công 4 tuyến trong năm 2026), đồng thời vận hành và thi công 3 tuyến. TP.HCM cũng đang chuẩn bị đầu tư 6 tuyến trong giai đoạn 2026-2030, với định hướng ưu tiên các trục kết nối chiến lược.

Kết luận cuộc họp, Thủ tướng đánh giá tiến độ triển khai các nhiệm vụ đã tốt hơn, đặc biệt ghi nhận sự chủ động của Hà Nội và TP.HCM trong phát triển đường sắt đô thị. Về định hướng chung, cần hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật theo hướng tiếp cận quốc tế nhưng phù hợp điều kiện Việt Nam, nhằm bảo đảm triển khai đồng bộ, thống nhất và kết nối hiệu quả các dự án.

Đặc biệt, Thủ tướng yêu cầu các dự án phải được triển khai đúng tiến độ nhưng không buông lỏng quản lý chất lượng.

"Trong quá trình triển khai phải kiểm tra, thanh tra, giám sát, kiểm toán theo quy định; cương quyết chống tham nhũng, tiêu cực, lợi ích nhóm. Cùng với đó, việc hoàn thiện thủ tục đầu tư và bố trí vốn phải bảo đảm tiến độ, đồng thời kiểm soát chặt chẽ, tránh thất thoát, lãng phí", Thủ tướng nhấn mạnh.

TP.HCM ưu tiên các tuyến kết nối sân bay Long Thành

Một trọng tâm khác là công tác giải phóng mặt bằng và tái định cư. Thủ tướng yêu cầu các địa phương phải đẩy nhanh tiến độ, bảo đảm người dân có nơi ở mới tốt hơn nơi cũ, với hạ tầng đồng bộ và sinh kế ổn định.

Về nhân lực, Bộ Xây dựng và Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam được giao xây dựng kế hoạch đào tạo cụ thể, đáp ứng yêu cầu phát triển ngành trong giai đoạn mới. Đồng thời, cần tiếp cận và áp dụng các công nghệ thi công tiên tiến nhằm rút ngắn tiến độ, nâng cao chất lượng công trình.

Đối với từng dự án cụ thể, Thủ tướng yêu cầu Bộ Xây dựng sớm báo cáo rõ quan điểm lựa chọn công nghệ cho đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, làm cơ sở hoàn thiện báo cáo khả thi và lựa chọn nhà đầu tư, nhà thầu.

Với tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, các địa phương phải hoàn thành báo cáo khả thi trong tháng 3 và đẩy nhanh giải phóng mặt bằng. Các tuyến Hà Nội - Lạng Sơn, Hải Phòng - Móng Cái tiếp tục hoàn thiện quy hoạch, tháo gỡ vướng mắc về cơ chế đầu tư.

Đối với đường sắt đô thị, Thủ tướng yêu cầu tiếp tục xử lý các điểm nghẽn về vốn, trong đó Bộ Tài chính hỗ trợ các vấn đề liên quan vốn vay. TP.HCM được lưu ý ưu tiên các tuyến kết nối sân bay Long Thành, Tân Sơn Nhất và trung tâm thành phố.

Ngoài ra, các dự án có sự tham gia của khu vực tư nhân như tuyến Bến Thành - Cần Giờ hay Hà Nội - Quảng Ninh phải được kiểm tra, giám sát chặt chẽ và hoàn thiện cơ chế chính sách phù hợp.

Thủ tướng cũng giao Bộ Tài chính khẩn trương trình đề án tái cơ cấu Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam trước ngày 20/3, đồng thời Bộ Công Thương hoàn thiện đề án phát triển công nghiệp đường sắt trong tháng 3.