Những chính sách nổi bật có hiệu lực từ tháng 3

Mỗi bất động sản có một mã định danh điện tử riêng

Một trong những nội dung đáng chú ý của Nghị định số 357/2025/NĐ-CP có hiệu lực ngày 1/3/2026 là việc cấp mã định danh điện tử cho từng sản phẩm bất động sản.

Theo đó, căn cứ khoản 5 điều 3 Nghị định số 357/2025/NĐ-CP, mã định danh điện tử sản phẩm bất động sản (bao gồm nhà ở và phần diện tích sàn xây dựng trong công trình xây dựng) là chuỗi ký tự số và chữ tối đa không quá 40 ký tự được cấp riêng cho mỗi căn nhà (chung cư, riêng lẻ) hoặc bất động sản trong công trình xây dựng được quản lý trong hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về nhà ở và bất động sản.

Mã định danh này là một chuỗi ký tự bao gồm chữ và số, có độ dài tối đa 40 ký tự, được cấp riêng cho từng căn nhà hoặc từng phần diện tích sàn xây dựng trong công trình.

Bên cạnh đó, theo điều 8 Nghị định số 357/2025/NĐ-CP, đối với nhà ở, mã định danh điện tử được cấu thành từ các thông tin cơ bản như: mã thửa đất, mã dự án hoặc công trình xây dựng, mã địa điểm (nếu có) và một dãy ký tự tự nhiên. Toàn bộ quá trình tạo lập mã được thực hiện tự động trên hệ thống dữ liệu quốc gia về nhà ở và thị trường bất động sản.

Từ 1/3, ô tô phải đáp ứng kiểm định khí thải mới

Từ 1/3/2026, quy định mới về kiểm định khí thải ô tô chính thức có hiệu lực. Cục Đăng kiểm Việt Nam cho biết, từ ngày 1/3, các trung tâm đăng kiểm trên cả nước sẽ thực hiện kiểm định khí thải xe ô tô theo quy trình và phương pháp kiểm tra mới, chặt chẽ và nghiêm ngặt hơn.

Cụ thể, từ ngày 1/3 áp dụng mức 1 đối với xe ô tô sản xuất trước năm 1999. Mức 2 đối với xe ô tô sản xuất từ năm 1999 đến hết năm 2016. Mức 3 đối với xe ô tô sản xuất từ năm 2017 đến hết năm 2021. Mức 4 đối với xe ô tô sản xuất từ năm 2022.

Để triển khai hiệu quả quy định mới, Cục Đăng kiểm Việt Nam yêu cầu các cơ sở đăng kiểm khẩn trương niêm yết công khai lộ trình áp dụng, mức khí thải, quy trình và phương pháp kiểm tra tại khu vực phòng chờ làm thủ tục kiểm định, giúp người dân và doanh nghiệp dễ dàng theo dõi, nắm bắt thông tin.

Đồng thời, khuyến cáo chủ xe, lái xe chủ động bảo dưỡng, sửa chữa phương tiện trước khi đưa đi kiểm định như: thay dầu, thay lọc gió, vệ sinh buồng đốt, kiểm tra vòi phun, bơm cao áp, điều chỉnh tốc độ lớn nhất của động cơ theo đúng quy định của nhà sản xuất, kiểm tra hệ thống xử lý khí thải và cảm biến ô xy…

Chủ phương tiện cần sử dụng nhiên liệu, dầu bôi trơn và nước làm mát động cơ đúng theo khuyến cáo của nhà sản xuất để bảo đảm hiệu quả vận hành và kiểm soát khí thải.

Đối với các xe ô tô còn giấy chứng nhận đăng kiểm hợp lệ, phương tiện vẫn được phép lưu hành đến hết chu kỳ kiểm định hiện tại; quy định mới về kiểm tra khí thải sẽ được áp dụng từ kỳ kiểm định tiếp theo.

Quy định mới về xóa đăng ký thường trú

Chính phủ mới đây ban hành Nghị định 58/2026 để sửa đổi, bổ sung một số nghị định, trong đó có Nghị định 154/2024 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Cư trú áp dụng từ 15/3/2026.

Theo quy định tại Nghị định 58/2026, trong thời hạn 1 ngày kể từ ngày nhận được quyết định hủy bỏ đăng ký thường trú của thủ trưởng cấp trên trực tiếp hoặc ngay sau khi ra quyết định hủy bỏ đăng ký thường trú đối với công dân, cơ quan đăng ký cư trú thực hiện việc xóa đăng ký thường trú đối với công dân và cập nhật việc xóa đăng ký thường trú vào Cơ sở dữ liệu về cư trú, Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Thời hạn trên cũng được áp dụng với trường hợp Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, cơ quan đăng ký cư trú tiếp nhận thông tin phản ánh về người thuộc trường hợp bị xóa đăng ký thường trú quy định tại điểm a, đ khoản 1 điều 24 Luật Cư trú.

Trong thời hạn 7 ngày, kể từ ngày hộ gia đình có người thuộc diện xóa đăng ký thường trú thì người thuộc diện xóa đăng ký thường trú hoặc đại diện hộ gia đình hoặc người đại diện theo pháp luật có trách nhiệm thực hiện thủ tục xóa đăng ký thường trú.

Hồ sơ xóa đăng ký thường trú gồm tờ khai thay đổi thông tin cư trú và giấy tờ, tài liệu chứng minh thuộc một trong các trường hợp xóa đăng ký thường trú. Người thực hiện thủ tục nộp 1 hồ sơ trực tuyến qua Cổng dịch vụ công quốc gia hoặc Ứng dụng định danh quốc gia (VNeID) đến cơ quan đăng ký cư trú.

Trong thời hạn 5 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được hồ sơ hợp lệ thì cơ quan đăng ký cư trú thực hiện xóa đăng ký thường trú đối với công dân và cập nhật việc xóa đăng ký thường trú vào Cơ sở dữ liệu về cư trú, Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Sau khi thực hiện việc xóa đăng ký thường trú, cơ quan đăng ký cư trú thông báo bằng văn bản giấy hoặc bản điện tử hoặc hình thức điện tử khác cho người bị xóa đăng ký thường trú hoặc đại diện hộ gia đình.

Nhà đầu tư nước ngoài được lập doanh nghiệp trước khi có dự án

Luật Đầu tư 2025 số 61/2020/QH14 chính thức có hiệu lực kể từ ngày 1/3/2026. Theo đó, có nhiều điểm mới đáng chú ý như: cắt giảm mạnh ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, thu hẹp phạm vi tiền kiểm; chuyển nhiều ngành sang quản lý hậu kiểm, tăng quyền tự do kinh doanh.

Nhà đầu tư nước ngoài được thành lập doanh nghiệp trước khi có dự án đầu tư, nếu đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường - tháo gỡ rào cản gia nhập thị trường so với luật Đầu tư 2020; Làm rõ và liệt kê cụ thể các dự án phải chấp thuận chủ trương đầu tư, thay vì quy định phân tán theo thẩm quyền như trước đây.

Đơn giản hóa thủ tục điều chỉnh dự án đầu tư, bỏ 2 trường hợp phải điều chỉnh chủ trương (thay đổi tổng vốn ≥20%, thay đổi công nghệ đã thẩm định); Mở rộng áp dụng thủ tục đầu tư đặc biệt, miễn nhiều thủ tục hành chính cho dự án trong khu công nghiệp, khu công nghệ cao, khu công nghệ số, trung tâm tài chính… 

Cho phép điều chỉnh tăng hoặc giảm thời hạn hoạt động của dự án trong quá trình triển khai, thay vì chỉ được gia hạn khi sắp hết hạn như trước. Bãi bỏ thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư ra nước ngoài, thu hẹp đối tượng phải xin Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài. Mở rộng phạm vi chuyển nhượng dự án đầu tư, áp dụng với hầu hết các dự án đã được chấp thuận chủ trương hoặc cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư.

Doanh nghiệp được tạm dừng đóng BHXH khi phục hồi

Theo Luật Phục hồi, phá sản năm 2025, người sử dụng lao động đang thực hiện thủ tục phục hồi doanh nghiệp được tạm dừng đóng BHXH vào quỹ hưu trí và tử tuất tối đa 12 tháng. Luật Phục hồi, phá sản năm 2025 có hiệu lực từ 1/3 năm nay, riêng khoản 3 Điều 38 có hiệu lực từ 1/7.

Quy định này giúp doanh nghiệp giảm áp lực tài chính trong giai đoạn khó khăn, tạo điều kiện tái cơ cấu và ổn định hoạt động sản xuất - kinh doanh.

Luật Phục hồi, phá sản năm 2025 cũng cho phép áp dụng thủ tục phá sản rút gọn nhằm tiết kiệm thời gian và chi phí khi thuộc một trong các trường hợp sau:

- Doanh nghiệp hoặc hợp tác xã có không quá 20 chủ nợ không bảo đảm, tổng nợ gốc không quá 10 tỷ đồng;

- Doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ;

- Doanh nghiệp không còn tài sản hoặc tài sản không đủ để thanh lý và chi trả chi phí phá sản;

- Tổ chức tín dụng;

- Doanh nghiệp bảo hiểm, tái bảo hiểm không khắc phục được tình trạng mất khả năng thanh toán sau khi chấm dứt kiểm soát;

Các trường hợp khác thực hiện theo quy định pháp luật hoặc hướng dẫn của TAND Tối cao. Cơ chế này giúp quá trình xử lý phá sản minh bạch, hiệu quả hơn.

Nội dung do AI tạo ra phải có dấu hiệu nhận biết

Luật Trí tuệ nhân tạo năm 2025 đặt ra yêu cầu minh bạch trong việc phát triển và sử dụng AI. Nhà cung cấp phải bảo đảm người dùng biết khi đang tương tác với hệ thống AI, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

Âm thanh, hình ảnh, video do AI tạo ra phải gắn dấu hiệu nhận biết ở định dạng mà máy đọc được để phân biệt với nội dung thật. Quy định này góp phần hạn chế giả mạo, deepfake và bảo vệ người dùng trên môi trường số.

Luật Luật Trí tuệ nhân tạo năm 2025 cũng quy định DN hoạt động trong lĩnh vực AI được hưởng mức ưu đãi cao nhất theo pháp luật về khoa học - công nghệ, công nghệ cao, chuyển đổi số và đầu tư; đồng thời được hỗ trợ tiếp cận hạ tầng tính toán, dữ liệu và môi trường thử nghiệm. Luật thiết lập cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), cho phép miễn, giảm một số nghĩa vụ trong phạm vi nhất định.

Ngoài ra, Quỹ Phát triển AI quốc gia được thành lập để đầu tư hạ tầng, đào tạo nhân lực, phát triển công nghệ lõi và hỗ trợ khởi nghiệp. DN nhỏ được hỗ trợ chi phí đánh giá, công cụ tự đánh giá và tiếp cận dữ liệu dùng chung...

Siết kỷ cương, tăng giám sát quy hoạch

Luật Quy hoạch 2025: gồm 6 chương, 58 điều, có hiệu lực từ 1/3/2026. Luật quy định toàn diện hoạt động quy hoạch từ lập, thẩm định, phê duyệt, công bố, cung cấp thông tin đến đánh giá, điều chỉnh.

Hệ thống quy hoạch gồm: quy hoạch cấp quốc gia (quy hoạch tổng thể, không gian biển, sử dụng đất), quy hoạch vùng, quy hoạch tỉnh, quy hoạch chi tiết ngành và quy hoạch đô thị - nông thôn. 

Thời kỳ quy hoạch theo chu kỳ 10 năm (từ năm có chữ số cuối là 1 đến năm có chữ số cuối là 0), tầm nhìn tối thiểu 30 năm để bảo đảm định hướng dài hạn; riêng quy hoạch đô thị, nông thôn thực hiện theo luật chuyên ngành.

Luật mở rộng cơ chế giám sát, tăng minh bạch và trách nhiệm giải trình: Quốc hội, HĐND giám sát theo thẩm quyền; MTTQ Việt Nam thực hiện phản biện xã hội; tổ chức, cá nhân được tham gia giám sát và tiếp cận thông tin theo quy định về dân chủ ở cơ sở và tiếp cận thông tin.

Các hành vi bị nghiêm cấm gồm: lập, thẩm định, điều chỉnh quy hoạch trái quy định; quy hoạch mang tính chỉ định sản phẩm, dịch vụ, nhà đầu tư; cản trở việc tham gia góp ý; cung cấp thông tin sai lệch, làm giả, tẩy xóa, hủy hoại tài liệu quy hoạch.

Luật điều chỉnh mang tính nguyên tắc chung đối với quy hoạch chi tiết ngành như yêu cầu, nguyên tắc, mối quan hệ với quy hoạch cấp trên, hồ sơ, công bố, lưu trữ - chia sẻ dữ liệu và đánh giá sự phù hợp của dự án đầu tư; còn nội dung cụ thể do luật chuyên ngành quy định. Quy hoạch chi tiết ngành được xác định là cụ thể hóa quy hoạch cấp quốc gia, vùng, tỉnh về phương án phát triển và phân bố không gian các ngành hạ tầng, tài nguyên; danh mục quy hoạch chi tiết ngành được sửa theo hướng xác định rõ quy hoạch được cụ thể hóa.

Đáng chú ý, nội dung quy hoạch vùng được rà soát, làm rõ hơn vai trò là cụ thể hóa định hướng phát triển và liên kết vùng, bảo đảm phát triển bền vững, tăng liên kết giữa các ngành và các địa phương trong phạm vi vùng.

Quỹ từ thiện phải công khai

Nghị định 03/2026 về tổ chức, hoạt động của quỹ xã hội, quỹ từ thiện, có hiệu lực từ ngày 1/3.

Nghị định quy định quỹ xã hội, quỹ từ thiện có nghĩa vụ công khai các khoản đóng góp, tài sản đã tiếp nhận và kết quả sử dụng trên phương tiện thông tin đại chúng trước ngày 31/3 hằng năm.

Đồng thời, Quỹ hoạt động trong lĩnh vực nào thì chịu sự quản lý của cơ quan nhà nước về ngành, lĩnh vực đó và chỉ thực hiện tài trợ, hỗ trợ trong phạm vi hoạt động theo điều lệ, trừ trường hợp tham gia hỗ trợ khắc phục khó khăn do thiên tai, dịch bệnh, hỏa hoạn, sự cố nghiêm trọng, khẩn cấp.

Tăng thẩm quyền cấp xã trong việc bảo vệ bí mật nhà nước

Luật Bảo vệ bí mật Nhà nước năm 2025 mở rộng thẩm quyền cho cấp xã.

Theo đó, Chủ tịch UBND cấp xã được sao, chụp tài liệu độ "tối mật". Người đứng đầu cơ quan tham mưu Đảng ủy, trưởng ban HĐND, trưởng phòng UBND cấp xã được sao, chụp tài liệu độ "mật".

Quy định này nhằm tăng cường phân cấp, nâng cao trách nhiệm của chính quyền cơ sở trong công tác bảo vệ bí mật nhà nước.