5 'dòng chảy' lớn trợ lực môi trường đầu tư kinh doanh

Sáng 2/6, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức hội thảo công bố "Báo cáo dòng chảy pháp luật linh doanh 2025". Đây là năm thứ 9 liên tiếp VCCI công bố ấn phẩm nghiên cứu thường niên này, phản ánh các chuyển động nổi bật của hệ thống pháp luật kinh doanh và môi trường đầu tư tại Việt Nam dưới góc nhìn của cộng đồng doanh nghiệp.

Báo cáo năm nay được xây dựng với chủ đề "Hoàn thiện thể chế, khơi thông nguồn lực trong kỷ nguyên mới".

Chuyển động mạnh mẽ về tư duy phát triển và thể chế

Trong bối cảnh thế giới tiếp tục biến động khó lường về địa chính trị, thương mại và chuỗi cung ứng, năm 2025, Việt Nam vẫn duy trì được đà tăng trưởng tích cực, với mức tăng trưởng GDP đạt trên 8%, thuộc nhóm dẫn đầu khu vực.

Cộng đồng doanh nghiệp (DN) đã chứng kiến một làn sóng phát triển rất đáng khích lệ: ần 200.000 DN đăng ký thành lập mới, hơn 100.000 DN quay trở lại hoạt động, đưa tổng số DN gia nhập và tái gia nhập thị trường lên gần 300.000, tăng trên 27% so với năm trước.

PGS-TS. Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch VCCI khẳng định: "Đằng sau những kết quả đó không chỉ là nỗ lực của Chính phủ, của cộng đồng doanh nghiệp, mà còn là những chuyển động rất mạnh mẽ về tư duy phát triển và tư duy thể chế".

Chia sẻ cụ thể hơn, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng thư ký, Trưởng ban Pháp chế VCCI chia sẻ, dấu ấn đặc biệt trong công các xây dựng pháp luật.

Mở đầu bằng "bộ tứ trụ cột" gồm 4 Nghị quyết quan trọng của Bộ Chính trị (Nghị quyết 57 - NQ/TW về khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo; Nghị quyết 59 - NQ/TW về hội nhập quốc tế; Nghị quyết 66 - NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật; Nghị quyết 68 - NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân), năm 2025 đã chứng kiến một tinh thần hành động rất quyết liệt.

"Chúng ta đã chứng kiến tốc độ xây dựng pháp luật nhanh chưa từng có. Chỉ trong 3 kỳ họp, Quốc hội đã thông qua tới 89 đạo luật, một con số kỷ lục trong lịch sử lập pháp gần đây. Nhiều điểm nghẽn kéo dài hàng chục năm đã được tập trung tháo gỡ; nhiều cơ chế mới, đột phá đã được nghiên cứu và triển khai nhằm hỗ trợ hoạt động đầu tư, kinh doanh", ông Đậu Anh Tuấn nói.

Dẫn chứng một trong những Luật được sửa đổi với tốc độ "thần tốc", Phó Tổng thư ký, Trưởng ban Pháp chế VCCI cho biết Luật thuế GTGT sửa đổi (Luật Thuế GTGT số 48/2024/QH15) có hiệu lực từ 1/7/2025, tuy nhiên vẫn có nhiều vướng mắc, Quốc hội đã quyết định sửa đổi và chính thức thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế ngay trong ngày họp cuối cùng của kỳ họp.

Luật này có hiệu lực từ 1/1/2026, giúp tháo gỡ các vướng mắc về thuế suất nông - lâm - thủy sản, bãi bỏ một số điều kiện hoàn thuế, và nâng mức doanh thu không chịu thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh lên 500 triệu đồng/năm.

Ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội Nhà thầu xây dựng Việt Nam (VACC) nhớ lại, phải mất 10 năm Luật Đất đai mới được sửa (Luật Đất đai 2024 số 31/2024/QH15 có hiệu lực từ 1/8/2024), tuy nhiên trước phản ánh vướng mắc của DN, mặc dù Luật mới có hiệu lực Quốc hội đã quyết định sửa và thông qua tại Luật số 43/2024/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đất đai 2024, Luật Nhà ở 2023, Luật Kinh doanh bất động sản.

"Thể chế đang thực sự chuyển động cùng nhịp với sự phát triển"

Theo Chủ tịch VCCI, PGSTS. Hồ Sỹ Hùng, "Báo cáo Dòng chảy pháp luật kinh doanh 2025" có 5 "dòng chảy" lớn.

Dòng chảy thứ nhất phản ánh sự chuyển biến mạnh mẽ về tư duy quản lý nhà nước, từ tư duy "quản lý" sang tư duy "kiến tạo phát triển". Đây là lần đầu tiên, cộng đồng DN cảm nhận rõ ràng rằng kinh tế tư nhân được xác định là một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia, và DN được nhìn nhận như một chủ thể phát triển chứ không chỉ là đối tượng quản lý.

Đặc biệt, Nghị quyết 206/2025/QH15 của Quốc hội về cơ chế đặc biệt xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật đã tạo nên một dấu ấn lịch sử. Lần đầu tiên, Chính phủ được trao cơ chế để xử lý ngay những điểm nghẽn pháp lý cấp bách mà không phải chờ đợi quy trình sửa luật kéo dài nhiều năm. Chỉ trong chưa đầy 8 tháng, 15 nghị quyết đã được ban hành để tháo gỡ các khó khăn liên quan đến quy hoạch, đất đai, khoáng sản, thực phẩm, đầu tư, dữ liệu, thủ tục hành chính.

"Những quyết sách này đã tạo dựng niềm tin kinh doanh rất lớn, niềm tin rằng thể chế đang thực sự chuyển động cùng nhịp với sự phát triển", ông Hùng nhấn mạnh.

Dòng chảy thứ hai ghi nhận sự đổi mới tư duy lập pháp nhìn từ thực tiễn soạn thảo văn bản pháp luật.

Theo Chủ tịch VCCI, một xu hướng rất tích cực có thể nhận thấy là các đạo luật ngày càng được xây dựng theo hướng quy định nguyên tắc, khung khổ chung; trong khi các nội dung chi tiết được giao cho Chính phủ và các bộ, ngành quy định linh hoạt hơn.

Cách tiếp cận này giúp chính sách có khả năng phản ứng nhanh hơn với thực tiễn, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế số và công nghệ thay đổi rất nhanh. Tuy nhiên, đi cùng với tốc độ, một yêu cầu mới đặt ra đối với chất lượng tham vấn và sự tham gia của DN vào quá trình xây dựng chính sách.

Dòng chảy thứ ba phản ánh những chuyển biến rất đáng ghi nhận trong cải cách hành chính và xây dựng Chính phủ số.

Qua khảo sát DN trên phạm vi toàn quốc, gần 90% DN đánh giá rằng thủ tục hành chính trực tuyến dễ dàng thực hiện, tiết kiệm thời gian và tiết kiệm chi phí so với cách làm truyền thống. Thời gian xử lý hồ sơ được rút ngắn; mức độ minh bạch cao hơn; việc tiếp cận dịch vụ công thuận lợi hơn rõ rệt.

Dòng chảy thứ tư đề cập đến hoạt động tháo gỡ điểm nghẽn pháp lý cho DN. Trong năm vừa qua, hơn 2.000 vướng mắc từ cộng đồng DN đã được tiếp nhận, phân loại và xử lý. Đây là một nỗ lực rất lớn của Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương, thể hiện tinh thần lắng nghe và cầu thị chưa từng có.

Báo cáo cũng nhấn mạnh rằng cải cách thể chế là một quá trình liên tục, lâu dài, và những kết quả đạt được trong năm 2025 chính là nền tảng vững chắc để chúng ta tiếp tục bước những bước dài hơn trong giai đoạn tới.

Dòng chảy thứ năm, rất đặc biệt của Báo cáo năm nay, là việc đề cập tới "kinh tế tầm thấp", một không gian tăng trưởng mới đang được nhiều quốc gia quan tâm trong bối cảnh kinh tế số và công nghệ phát triển mạnh mẽ.

"Đây không chỉ là một lĩnh vực công nghệ mới, mà còn là cơ hội để Việt Nam khai phá những biên giới tăng trưởng mới, với tiềm năng có thể đạt quy mô khoảng 10 tỷ USD và tạo ra khoảng 1 triệu việc làm chất lượng cao vào năm 2035", ông Hùng phân tích.

"Muốn nắm bắt cơ hội đó, điều quan trọng nhất vẫn là thể chế. Muốn có đổi mới sáng tạo, phải có không gian thử nghiệm. Muốn có mô hình kinh doanh mới, phải có hành lang pháp lý phù hợp", Chủ tịch VCCI khẳng định.

Nhấn mạnh, Việt Nam đang đứng trước một cơ hội lịch sử để xây dựng một môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch, hiện đại, thuận lợi và có năng lực cạnh tranh cao trong khu vực, Chủ tịch VCCI bày tỏ, VCCI sẽ tiếp tục đồng hành cùng các cơ quan nhà nước, cộng đồng DN và các tổ chức liên quan để thúc đẩy quá trình cải cách thể chế, cải thiện môi trường kinh doanh và phát triển kinh tế tư nhân bền vững.