Elon Musk giàu nhanh hơn Rockefeller: Cỗ máy tạo tài sản lớn nhất thời đại công nghệ

Tài sản của Elon Musk hiện được ước tính khoảng 970 tỷ USD, phần lớn đến từ cổ phần tại SpaceX và Tesla, nơi ông đang là CEO, theo phân tích của Wall Street Journal.

Nếu tính từ năm 1995, khi Musk đồng sáng lập công ty công nghệ đầu tiên của mình, đến nay, khối tài sản này tương đương mức tích lũy trung bình khoảng 992 USD mỗi giây, hay khoảng 3,6 triệu USD mỗi giờ trong suốt hơn ba thập kỷ.

Con số này cho thấy một thực tế hiếm có trong lịch sử kinh tế hiện đại: tài sản cá nhân của một doanh nhân công nghệ có thể tăng nhanh hơn quy mô của nhiều nền kinh tế quốc gia.

Nhưng điều đáng chú ý hơn là cách Musk tạo ra tài sản. Vị tỷ phú không "kiếm tiền" theo nghĩa truyền thống từ lương, cổ tức hay dòng tiền ổn định, mà chủ yếu nhờ giá trị thị trường của các doanh nghiệp do ông kiểm soát hoặc sáng lập.

Tesla và SpaceX: Cỗ máy tạo tài sản của Musk

Trong nhiều năm, Tesla là nguồn tài sản lớn nhất của Musk. Đà tăng của cổ phiếu Tesla từng đưa ông trở thành người giàu nhất thế giới, khi nhà đầu tư đặt cược vào tương lai xe điện, pin lưu trữ năng lượng và phần mềm tự lái.

Tuy nhiên, trọng tâm tài sản của Musk đang dịch chuyển mạnh sang SpaceX. Theo phân tích của WSJ, phần tài sản lớn nhất của Musk hiện đến từ cổ phần trước IPO tại SpaceX, ước khoảng 538 tỷ USD. Phần nắm giữ tại Tesla được ước tính khoảng 167 tỷ USD, bên cạnh khoảng 150 tỷ USD quyền chọn cổ phiếu tại Tesla và SpaceX mà ông có thể thực hiện trong những điều kiện nhất định.

Ngoài ra, Musk còn có tài sản gắn với The Boring Company, Neuralink, bất động sản, máy bay và các khoản đầu tư khác. Nhưng xét về quy mô, SpaceX mới là nhân tố có thể đưa Musk từ vị thế tỷ phú giàu nhất thế giới thành "nghìn tỷ phú" đầu tiên.

SpaceX đang hướng tới một thương vụ IPO với kế hoạch huy động khoảng 75 tỷ USD, từ đó định giá công ty ở mức khoảng 1.750 tỷ USD. Nếu định giá này được thị trường chấp nhận, phần sở hữu của Musk tại SpaceX sẽ trở thành động lực lớn nhất đẩy tài sản của ông vượt xa các tỷ phú công nghệ khác.

3,6 triệu USD/giờ và tài sản lớn hơn GDP của hơn 125 quốc gia

Việc quy đổi tài sản của Musk thành 3,6 triệu USD mỗi giờ giúp công chúng hình dung quy mô khối tài sản này. Một hộ gia đình Mỹ với thu nhập trung vị 83.730 USD/năm trong năm 2024 sẽ phải làm việc hơn 11 triệu năm mới tạo ra số tiền tương đương 970 tỷ USD.

Nếu có 970 tỷ USD tiền mặt, một cá nhân có thể mua khoảng 2,4 triệu căn nhà tại Mỹ, hoặc mua toàn bộ 32 đội bóng NFL, toàn bộ các đội NBA mà vẫn còn dư hơn 500 tỷ USD. Người đó cũng có thể mua hơn 10.000 máy bay tư nhân Gulfstream G700 và chi trả chi phí vận hành trong nhiều năm.

Tuy nhiên, đây chỉ là cách so sánh để hình dung quy mô tài sản. Trên thực tế, phần lớn tài sản của Musk không nằm trong tài khoản ngân hàng. Đó là cổ phần tại các công ty chưa niêm yết, cổ phiếu Tesla và các quyền chọn cổ phiếu. Giá trị này có thể tăng rất nhanh khi thị trường hưng phấn, nhưng cũng có thể giảm mạnh khi định giá doanh nghiệp đi xuống.

Điểm khác biệt của Musk so với nhiều tỷ phú truyền thống là ông thường không bán lượng lớn cổ phần để chuyển thành tiền mặt, mà dùng cổ phần làm tài sản bảo đảm để vay vốn. Cách làm này cho phép ông duy trì quyền kiểm soát doanh nghiệp, đồng thời vẫn có nguồn lực tài chính cho các thương vụ lớn, như thương vụ mua Twitter trước đây.

Một điểm đáng chú ý khác là tài sản ước tính của Musk lớn hơn quy mô GDP hằng năm của hơn 125 quốc gia, trong đó có những nền kinh tế như Na Uy, Thái Lan, Argentina và Nam Phi. Nếu so với nền kinh tế Mỹ, khối tài sản khoảng 970 tỷ USD tương đương khoảng 3% GDP của Mỹ.

Cách so sánh này khiến Musk thường được đặt cạnh John D. Rockefeller, người từng được xem là doanh nhân giàu nhất trong lịch sử nước Mỹ trước thời đại công nghệ. Rockefeller xây dựng tài sản nhờ Standard Oil trong giai đoạn công nghiệp hóa, kiểm soát phần lớn ngành dầu mỏ, đường sắt và đường ống. Đến năm 1937, tài sản của Rockefeller ước khoảng 1,4 tỷ USD, tương đương khoảng 1,5% GDP Mỹ thời điểm đó.

Nếu so theo tỷ trọng GDP, Musk đã vượt Rockefeller. Điều này phản ánh một thay đổi lớn của chủ nghĩa tư bản hiện đại: giá trị tài sản không chỉ đến từ tài sản hữu hình như dầu mỏ, nhà máy hay đường sắt, mà ngày càng đến từ kỳ vọng về công nghệ, dữ liệu, phần mềm, hạ tầng không gian và trí tuệ nhân tạo (AI).

"Nghìn tỷ phú" đầu tiên?

Theo bảng xếp hạng tỷ phú thời gian thực của Forbes, Musk vẫn là người giàu nhất thế giới, với tài sản dao động mạnh theo giá cổ phiếu Tesla và định giá SpaceX.

Sự khác biệt giữa các ước tính của Forbes, Bloomberg hay WSJ cho thấy việc định giá tài sản của Musk không đơn giản, nhất là khi SpaceX chưa niêm yết và nhiều tài sản nằm ở quyền chọn cổ phiếu hoặc công ty tư nhân.

Dù vậy, xu hướng lớn là rõ ràng: Musk đang tiến gần hơn bất kỳ cá nhân nào khác tới cột mốc tài sản 1.000 tỷ USD. Nếu SpaceX IPO thành công ở mức định giá cao, ông có thể trở thành người đầu tiên trong lịch sử được gọi là "nghìn tỷ phú".

Nhưng câu chuyện của Musk không chỉ là một kỷ lục cá nhân. Nó cho thấy cách thị trường vốn hiện đại đang định giá quyền lực công nghệ: một cá nhân kiểm soát các doanh nghiệp ở giao điểm của xe điện, tên lửa, vệ tinh, dữ liệu và AI có thể sở hữu tài sản lớn hơn sản lượng kinh tế hằng năm của phần lớn quốc gia trên thế giới.

Ở góc nhìn đó, khả năng kiếm tiền của Elon Musk không chỉ nằm ở tốc độ 3,6 triệu USD mỗi giờ. Nó nằm ở năng lực biến những ngành từng bị coi là bất khả thi thành các tài sản tài chính khổng lồ và biến kỳ vọng tương lai thành tài sản hiện tại.