Mở cơ chế bán tín chỉ carbon ra quốc tế

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 112/2026 về trao đổi quốc tế kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon, có hiệu lực thi hành từ ngày 19/5/2026.

Nghị định này quy định việc trao đổi, chuyển giao kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon với đối tác quốc tế nhằm thực hiện Thỏa thuận Paris thuộc Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu, đồng thời hỗ trợ thực hiện mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính quốc gia.

Đối tượng áp dụng là các cơ quan, tổ chức tham gia hoạt động trao đổi quốc tế kết quả giảm phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon.

Nguyên tắc trao đổi và chuyển giao

Theo nghị định, việc trao đổi quốc tế phải tuân thủ quy định của Thỏa thuận Paris; góp phần thúc đẩy chuyển giao công nghệ, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và phát triển nền kinh tế carbon thấp tại Việt Nam.

Đồng thời, các hoạt động này phải ưu tiên phục vụ mục tiêu giảm phát thải trong Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC), bảo đảm lợi ích quốc gia, hài hòa lợi ích giữa các bên và đóng góp cho sự phát triển bền vững của cộng đồng địa phương.

Toàn bộ hoạt động trao đổi quốc tế phải được ghi nhận, công bố trên Hệ thống đăng ký quốc gia. Bộ Nông nghiệp và Môi trường là cơ quan cấp văn bản chấp thuận chuyển giao sau khi kết quả giảm phát thải và tín chỉ carbon được cấp.

Các tín chỉ carbon hoặc kết quả giảm phát thải đã bị thu hồi hoặc hết hiệu lực sẽ không được phép chuyển giao quốc tế.

Việc điều chỉnh tương ứng đối với lượng kết quả giảm phát thải khí nhà kính chuyển giao quốc tế (ITMO) được thực hiện theo quy định của thỏa thuận Paris.

Quy định trần tỷ lệ chuyển giao

Nghị định cũng đưa ra quy định cụ thể về tỷ lệ chuyển giao quốc tế.

Cụ thể, nhóm 1 - ưu tiên cao, được chuyển giao tới 90% gồm các hoạt động giảm phát thải quy mô lớn, công nghệ cao và có tác động mạnh.

Trong đó, năng lượng: Điện địa nhiệt, điện gió ngoài khơi, điện mặt trời quy mô nhỏ vùng khó khăn, hydrogen xanh, hệ thống lưu trữ năng lượng, áp dụng công nghệ tiết kiệm năng lượng;

Giao thông: Chuyển đổi phương tiện sử dụng năng lượng sạch, phát triển vận tải phát thải thấp, trạm sạc xe điện;

Công nghiệp: Công nghệ thu giữ và lưu trữ carbon (CCUS/CCS), thu CO2 trực tiếp từ không khí, áp dụng công nghệ tốt nhất (BAT);

Chất thải: Xử lý rác phát điện, thu hồi khí bãi chôn lấp, xử lý nước thải bằng công nghệ mới, loại bỏ khí nhà kính có GWP cao;

Nông nghiệp: canh tác lúa cải tiến, tuần hoàn phụ phẩm, sản xuất nhiên liệu sinh học, cải thiện chăn nuôi.

Nhóm 2 - khuyến khích chuyển giao, tỷ lệ tối đa 50% gồm các hoạt động phổ biến, dễ triển khai hơn.

Trong đó, năng lượng: Điện sinh khối, điện gió gần bờ, dự án năng lượng theo cơ chế CDM chuyển đổi;

Công nghiệp: Sử dụng phụ gia xi măng, thay thế nhiên liệu hóa thạch bằng sinh khối;

Dân dụng - thương mại: Sử dụng thiết bị điều hòa, làm mát hiệu suất cao;

Chất thải: Sản xuất compost, xử lý rác không phát điện, thu hồi khí sinh học;

Nông nghiệp - lâm nghiệp: Xử lý chất thải chăn nuôi, cải tiến nuôi trồng thủy sản, các hoạt động REDD+, trồng rừng và tăng hấp thụ carbon.

Trường hợp chuyển giao quốc tế không điều chỉnh tương ứng, tỷ lệ chuyển giao tối đa là 90% lượng kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon được cấp cho một giai đoạn tạo kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon đối với tất cả chương trình, dự án.

Lượng kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon còn lại sau khi chuyển giao quốc tế được phép sử dụng để trao đổi trong nước.

Căn cứ tình hình thực tiễn, bộ quản lý lĩnh vực đề xuất việc điều chỉnh, bổ sung danh mục biện pháp, hoạt động giảm phát thải khí nhà kính chuyển giao quốc tế gửi Bộ NN&MT tổng hợp, báo cáo Thủ tướng xem xét, quyết định.

Mở cơ chế bán tín chỉ carbon

Đáng chú ý, nghị định quy định rõ cơ chế bán tín chỉ carbon. Theo đó, cơ quan chủ quản chương trình, dự án đầu tư công được quyền quyết định việc bán kết quả giảm phát thải và tín chỉ carbon từ các chương trình, dự án này.

Quá trình bán phải lấy ý kiến của bộ quản lý lĩnh vực, Bộ NN&MT, Bộ Công an và các cơ quan liên quan; các đơn vị được hỏi phải trả lời bằng văn bản trong thời hạn 15 ngày làm việc.

Đối với các dự án PPP, nguồn thu từ việc trao đổi tín chỉ carbon được ghi nhận là doanh thu của dự án và được quản lý theo quy định pháp luật về đầu tư theo phương thức đối tác công tư.

Trường hợp các dự án PPP đã ký hợp đồng hoặc có phương án tài chính mà phát sinh nhu cầu bán, trao đổi tín chỉ carbon, các bên sẽ thực hiện điều chỉnh hợp đồng và/hoặc phương án tài chính.

Khoản thu từ việc bán tín chỉ carbon của các chương trình, dự án đầu tư công được xác định là khoản thu ngân sách nhà nước và được quản lý, sử dụng theo quy định hiện hành.