Hàng không Việt tính tăng giá, cắt chuyến, xin loạt cơ chế 'giải cứu'

Việc hạn chế nguồn cung nhiên liệu hàng không (Jet A-1) ảnh hưởng từ hình chiến sự tại Trung Đông đã khiến các hãng hàng không trong nước đối mặt với nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu hàng không.

Báo cáo mới đây của Cục Hàng không Việt Nam cho biết, giá Jet A-1 tại thị trường châu Á đã lên tới khoảng 220-230 USD/thùng, kéo theo chi phí khai thác của các hãng tăng mạnh.

Không chỉ dừng ở mức giá tuyệt đối, khoảng chênh giữa nhiên liệu bay và dầu thô (premium) cũng nới rộng lên gần 40 USD/thùng, tạo áp lực nguồn cung ngày càng rõ nét. Thông thường, nhiên liệu hiện chiếm tới 40-50% tổng chi phí khai thác của nhiều hãng bay.

Trước tình hình này, các hãng hàng không trong nước đã có báo cáo tới Cục Hàng không Việt Nam về kế hoạch khai thác, giá vé cũng như đề xuất một số cơ chế hỗ trợ.

Cụ thể, Vietnam Airlines cho biết, sẽ ưu tiên duy trì các đường bay trục và kết nối quốc tế, đồng thời cắt giảm những đường bay có hiệu quả thấp. Từ đầu tháng 4, hãng dự kiến tạm dừng hàng loạt đường bay như Hải Phòng - Buôn Ma Thuột, Cam Ranh, Phú Quốc; TP.HCM - Vân Đồn, Rạch Giá, Điện Biên… với khoảng 23 chuyến/tuần bị cắt giảm.

Ở nhóm hãng tư nhân, Vietjet lên kế hoạch giảm tới 18% sản lượng khai thác trong tháng 4, trong đó riêng thị trường nội địa giảm 22%. Đây là mức điều chỉnh đáng kể, phản ánh áp lực chi phí đã vượt ngưỡng chịu đựng của doanh nghiệp.

Tương tự, Vietravel Airlines cũng tính đến kịch bản cắt giảm các đường bay kém hiệu quả nếu giá nhiên liệu tiếp tục neo cao trên 30 ngày, thậm chí cảnh báo khả năng thị trường có thể giảm tới 20% tải cung.

Giá vé trước áp lực tăng mạnh

Điểm đáng chú ý là trong khi chi phí tăng mạnh, giá vé lại đang bị "khóa trần". Theo các hãng, với mức giá Jet A-1 hiện nay, chi phí nhiên liệu có thể khiến tổng chi phí vận hành tăng thêm 20-40%, thậm chí 60-80% trong kịch bản xấu .

Cụ thể, Bamboo Airways đưa ra 2 kịch bản. Kịch bản 1, nếu xung đột hạ nhiệt sớm, chi phí chỉ tăng khoảng 20-25%, giá vé tăng nhẹ. Kịch bản 2, nếu kéo dài trên 30 ngày, chi phí có thể tăng tới 60-80%, buộc các hãng phải tăng giá mạnh hoặc cắt chuyến trên diện rộng.

Trong khi đó, Sun PhuQuoc Airways nêu rõ, nhiên liệu hiện chiếm tới 45-50% chi phí, khiến phần lớn doanh thu phải "gánh" chi phí đầu vào thay vì tạo lợi nhuận.

Dữ liệu bán vé của một số hãng cũng chỉ ra bức tranh không mấy dễ chịu, phần lớn vé được bán ở phân khúc giá thấp và trung bình, trong khi tỷ lệ vé giá cao (gần trần) chỉ chiếm khoảng 8-10%. Điều này khiến các hãng không có nhiều dư địa để bù đắp chi phí.

Các hãng bay kiến nghị gì?

Một xu hướng đang hình thành rõ nét trong ngành hàng không là phụ thu nhiên liệu. Trên thế giới, hơn 60% hãng bay đã hoặc đang triển khai phụ thu, với mức tăng giá vé phổ biến 5-20% hoặc thu thêm từ vài trăm nghìn đến hàng triệu đồng mỗi chặng .

Tại Việt Nam, các hãng cũng đang xây dựng phương án áp dụng phụ thu nhiên liệu cho các đường bay quốc tế từ tháng 4/2026, đồng thời kiến nghị cho phép áp dụng cơ chế tương tự với đường bay nội địa.

Vietjet đề xuất cho phép thu phụ phí khi giá nhiên liệu biến động vượt 15% so với mức trung bình năm trước, trong khi SPA và các hãng khác cũng cho rằng đây là công cụ cần thiết để phản ánh chi phí thực tế thay vì "gồng" vào giá vé cơ sở.

Với áp lực chi phí tăng cao, các hãng hàng không cũng đã đưa ra nhiều đề xuất như: Giảm thuế bảo vệ môi trường, thuế nhập khẩu nhiên liệu về 0%; Giãn, hoãn thuế, hỗ trợ lãi suất, cơ cấu lại nợ vay; Điều chỉnh hoặc nới trần giá vé nội địa; Cho phép áp dụng phụ thu nhiên liệu linh hoạt; Giảm các loại phí dịch vụ tại sân bay...

Thậm chí, Vietravel Airlines còn đề xuất bỏ cơ chế trần giá vé hoặc xây dựng cơ chế điều chỉnh tự động theo thị trường, nhằm giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong bối cảnh biến động mạnh.

Thực tế, các hãng đang đứng trước bài toán khó khăn, nếu tăng giá mạnh, nhu cầu có thể suy giảm, song nếu không tăng, biên lợi nhuận sẽ sụt giảm nghiêm trọng.

Trong bài toán chi phí đang bị "neo" bởi nhiên liệu, dư địa điều chỉnh của ngành hàng không ngày càng thu hẹp. Giá vé không thể tăng vô hạn còn chi phí chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, mọi quyết định lúc này đều là lựa chọn khó khăn và cũng là phép thử sức chịu đựng thực sự của thị trường.