Doanh nghiệp Việt chủ yếu 'xuất khẩu hộ'

Nội dung được TS. Lê Xuân Nghĩa, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng, nguyên Phó Chủ tịch Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia nêu tại Hội thảo: Xây dựng và phát huy sức mạnh của đội ngũ doanh nghiệp dân tộc vì khát vọng Việt Nam thịnh vượng do Tạp chí điện tử Bất động sản Việt Nam (Reatimes) phối hợp với Viện Nghiên cứu Bất động sản Việt Nam (VIRES) tổ chức sáng 8/10 tại Hà Nội.

Theo TS. Lê Xuân Nghĩa, để kiến tạo quốc gia hùng cường, cần phải có những doanh nghiệp hùng cường. Với diễn biến thực tế trên thương trường hiện nay thì yếu tố then chốt quyết định sự tự lực tự cường của dân tộc chính là doanh nghiệp.

Sau gần 40 năm đổi mới, Việt Nam đang ở thời khắc hội tụ đủ "thiên thời, địa lợi, nhân hòa" để bước vào giai đoạn hiện thực hóa tầm nhìn quốc gia đến năm 2045.

Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân là bước ngoặt lịch sử, khẳng định kinh tế tư nhân là động lực quan trọng nhất của nền kinh tế. Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là làm thế nào để doanh nhân dân tộc trở thành lực lượng nòng cốt trong công cuộc tự lực, tự cường, công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước?

"Thế giới biết đến doanh nghiệp Việt Nam chủ yếu là trong lĩnh vực xuất khẩu. Thực tế, xuất khẩu hàng hoá năm 2024 của nước ta đạt 400 tỷ USD nhưng khu vực FDI chiếm tới 75%, doanh nghiệp Việt chủ yếu "xuất khẩu hộ"", TS Nghĩa nói và cho biết, nền kinh tế Việt Nam vẫn đang tồn tại nhiều vấn đề như giá trị gia tăng thấp, phụ thuộc nhập khẩu nguyên liệu, thiếu công nghệ lõi.

Từ đó, TS. Nghĩa cho rằng, muốn tự lực, tự cường, doanh nghiệp Việt phải làm chủ công nghệ, phát triển công nghiệp chế tạo bằng nội lực doanh nghiệp dân tộc.

Bên cạnh đó, không thể mạnh nếu chỉ dựa vào thương mại hay bất động sản; phải có trụ cột sản xuất, chế tạo và công nghệ.

Ngoài ra, riêng lĩnh vực bất động sản, từ kênh đầu tư ngắn hạn cần phải chuyển đổi sang nền tảng hạ tầng cho công nghiệp hóa và đô thị hóa bền vững. Cụ thể, cần đẩy mạnh phát triển bất động sản công nghiệp, đô thị, công nghệ gắn với chiến lược sản xuất và đổi mới sáng tạo; quan tâm phát triển nhà ở thương mại vừa túi tiền.

"Hãy nhìn vào bài học thành công của Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc khi thu hút FDI bằng lợi thế công nghệ. Trong khi, Việt Nam và Malaysia mở toang thị trường, lôi kéo tối đa nhưng vẫn kém hấp dẫn với các nhà đầu tư lớn do thị trường còn non trẻ, thiếu lợi thế cạnh tranh", TS. Nghĩa nhấn mạnh.

Tham gia ý kiến, ông Lê Viết Hải, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Xây dựng Hòa Bình nhìn nhận, doanh nghiệp dân tộc phải nghĩ lớn, làm thật và kiến tạo giá trị bền vững cho đất nước.

"Nghĩ lớn mà không làm thật chỉ là ảo tưởng", ông nói.

Ông Hải nêu, "làm thật", có ba tầng ý nghĩa quan trọng. Một là, làm thật với chính mình - tức là trung thực, minh bạch, không cơ hội, không đầu cơ. Hai là, làm thật với đối tác và khách hàng - tức là chất lượng và uy tín phải được đặt lên hàng đầu. Ba là, làm thật với đất nước - tức là gắn lợi ích doanh nghiệp với lợi ích quốc gia, không chỉ hướng tới lợi nhuận mà còn đóng góp vào sự phát triển bền vững của đất nước.

"Doanh nghiệp dân tộc không chỉ là những đơn vị kinh doanh tìm kiếm lợi nhuận, mà còn là những "công dân doanh nghiệp" với trách nhiệm xã hội to lớn. Nhưng đóng góp của chúng ta không nên dừng lại ở những con số thống kê", ông cho hay.

Chủ tịch Tập đoàn Hòa Bình khẳng định, doanh nghiệp dân tộc Việt Nam đang đứng trước một cơ hội lịch sử. Với tiềm năng to lớn về nguồn nhân lực, công nghệ, chuỗi cung ứng và kinh nghiệm tích lũy qua hơn 40 năm đổi mới, chúng ta hoàn toàn có thể vươn ra thế giới, trở thành những tập đoàn mang đẳng cấp quốc tế.

Doanh nghiệp dân tộc phải mang dấu ấn riêng của Việt Nam

Ông Phạm Quang Vinh, Thành viên Hội đồng tư vấn chính sách của Thủ tướng, nguyên Thứ trưởng Bộ Ngoại giao thì cho rằng, chúng ta cần hướng đến mục tiêu vươn ra toàn cầu (go global), không dừng lại ở vai trò gia công, phụ trợ mà phải tiến lên các phân khúc cao hơn trong chuỗi giá trị; đồng thời, dù là doanh nghiệp Việt, thì phải đủ quy mô để giữ vai trò đầu tàu.

Về mặt chính sách, cần xác định rõ doanh nghiệp quy mô lớn có thể dẫn dắt một số lĩnh vực then chốt, trọng yếu, và Nhà nước sẽ đóng vai trò định hướng lựa chọn lĩnh vực. Nhưng chắc chắn, xu hướng chuyển đổi số và chuyển đổi xanh là tất yếu. Những gì đã có, phải tiếp tục củng cố và làm mạnh hơn; những gì còn yếu hoặc chưa hình thành, phải khắc phục, chuyển đổi để bắt kịp xu thế, đặc biệt là trong phát triển xanh.

"Doanh nghiệp dân tộc không chỉ là những doanh nghiệp đã lớn mạnh, mà còn bao gồm những doanh nghiệp đang nỗ lực vươn lên. Chính sách ưu tiên hiện nay dành cho các doanh nghiệp "đầu tàu", nhưng cũng tạo điều kiện để các doanh nghiệp khác có cơ hội vươn mình, hình thành một hệ sinh thái doanh nghiệp dân tộc cùng phát triển", ông Vinh nhận định.

Trong khi đó, bình luận về định nghĩa doanh nghiệp dân tộc, GS-TS. Lê Hồng Hạnh, Ủy viên Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam; Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam đánh giá, chưa có khái niệm cụ thể và mọi tiêu chuẩn đều có thể đúng nhưng chưa đủ.

Ông phân tích, một doanh nghiệp nhỏ dù có làm tốt đến đâu cũng chưa phải là biểu tượng của dân tộc vì không tạo ra hình ảnh của dân tộc, không có vai trò dẫn dắt nền kinh tế. Hay một doanh nghiệp lớn dù có quy mô lớn, doanh thu lớn nhưng hoạt động không hiệu quả, chủ yếu dựa vào nguồn vốn vay để duy trì thì vai trò dẫn dắt cũng không rõ ràng. Hay một doanh nghiệp có thương hiệu tốt, rất nổi tiếng nhưng không thể hiện được vai trò xã hội thì có được coi là doanh nghiệp dân tộc được không?

Vì vậy, theo ông nên coi doanh nghiệp dân tộc là một danh hiệu biểu tượng giống như danh hiệu Nhà giáo nhân dân, Nhà giáo ưu tú, Anh hùng dân tộc… giống như chúng ta từng vinh danh các nhà tư sản trước đây. Biểu tượng này đóng vai trò rất quan trọng, mang đậm dấu ấn riêng của Việt Nam.

Cũng trong khuôn khổ sự kiện, dưới sự chỉ đạo của Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, nhân dịp Ngày Doanh nhân Việt Nam (13/10), Tạp chí điện tử Bất động sản Việt Nam phối hợp với Viện Nghiên cứu Bất động sản Việt Nam xuất bản Ấn phẩm đặc san: "Kinh tế tư nhân trong kỷ nguyên vươn mình".

Với dung lượng 888 trang, ấn phẩm không chỉ là diễn đàn để các nhà lãnh đạo, quản lý, chuyên gia kinh tế, khoa học thể chế và chính sách hàng đầu đóng góp góc nhìn, mà còn dành dung lượng lớn để tôn vinh 40 doanh nghiệp tư nhân tiêu biểu sau 40 năm Đổi mới, hiện thân cho tinh thần: “Nghĩ lớn-Làm thật-Cống hiến không ngừng vì quốc gia, dân tộc”.

Danh sách 40 doanh nghiệp tư nhân tiêu biểu được Hội đồng bình chọn độc lập, khách quan, đánh giá dựa trên hệ thống các tiêu chí: Hiệu quả kinh doanh và sức mạnh tài chính; mức độ đóng góp vào tăng trưởng kinh tế - xã hội; phát triển bền vững; vai trò tiên phong trong ứng dụng khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; truyền cảm hứng và định hình văn hóa doanh nghiệp; đồng hành cùng dân tộc trong tiến trình đổi mới, hội nhập; chủ động tham gia vào những mục tiêu, nhiệm vụ chiến lược của quốc gia...

"Ấn phẩm này không chỉ là lời tri ân đối với những đóng góp to lớn của cộng đồng doanh nhân Việt Nam, mà còn là sự kết tinh của tư duy, tri thức và khát vọng của các đồng chí lãnh đạo các cơ quan của Đảng, Chính phủ, các chuyên gia, nhà khoa học và cộng đồng doanh nhân, mở ra những gợi ý thiết thực để xây dựng đội ngũ doanh nghiệp dân tộc, doanh nhân dân tộc - lực lượng tiên phong hiện thực hóa khát vọng Việt Nam hùng cường và thịnh vượng", nhà báo Phạm Nguyễn Toan, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, Tổng Biên tập Tạp chí điện tử Bất động sản Việt Nam nhấn mạnh.