Để kinh tế tư nhân trở thành động lực quan trọng: Cơ hội phát triển

Chủ trương của Đảng và Nhà nước

Trong thời gian gần đây Đảng đã ban hành nhiều chủ trương liên quan đến phát triển các khu vực kinh tế.

Ngày 22/12/2024 Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 57 coi phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chính để phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại, đổi mới phương thức quản trị quốc gia, phát triển kinh tế - xã hội, đưa đất nước phát triển bứt phá, giàu mạnh trong kỷ nguyên mới.

Nghị quyết chỉ đạo cần có cách tiếp cận mở, vận dụng sáng tạo, cho phép thí điểm đối với những vấn đề thực tiễn mới đặt ra. Chấp nhận rủi ro, đầu tư mạo hiểm và độ trễ trong nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo; có cơ chế thí điểm để doanh nghiệp thử nghiệm công nghệ mới có sự giám sát của Nhà nước; có chính sách miễn trừ trách nhiệm đối với doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân trong trường hợp thử nghiệm công nghệ mới, mô hình kinh doanh mới mà có thiệt hại về kinh tế do nguyên nhân khách quan. Hình thành các quỹ đầu tư mạo hiểm cho khởi nghiệp sáng tạo, ươm tạo công nghệ và chuyển đổi số.

Người dân và doanh nghiệp là trung tâm, là chủ thể, nguồn lực, động lực chính; nhà khoa học là nhân tố then chốt; Nhà nước giữ vai trò dẫn dắt, thúc đẩy, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Hướng đến mục tiêu năm 2030 tiềm lực, trình độ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đạt mức tiên tiến ở nhiều lĩnh vực quan trọng, thuộc nhóm dẫn đầu trong các nước có thu nhập trung bình cao; trình độ, năng lực công nghệ, đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp đạt mức trên trung bình của thế giới; một số lĩnh vực khoa học, công nghệ đạt trình độ quốc tế. Đóng góp của năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng kinh tế ở mức trên 55%; tỉ trọng xuất khẩu sản phẩm công nghệ cao trên tổng giá trị hàng hoá xuất khẩu đạt tối thiểu 50%; Quy mô kinh tế số đạt tối thiểu 30% GDP; Tỷ lệ sử dụng dịch vụ công trực tuyến của người dân và doanh nghiệp đạt trên 80%; giao dịch không dùng tiền mặt đạt 80%; Tỷ lệ doanh nghiệp có hoạt động đổi mới sáng tạo đạt trên 40% trong tổng số doanh nghiệp.

Kinh phí chi cho nghiên cứu phát triển (R&D) đạt 2% GDP, trong đó kinh phí từ xã hội chiếm hơn 60%; bố trí ít nhất 3% tổng chi ngân sách hằng năm cho phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia và tăng dần theo yêu cầu phát triển.

Ngày 31/3/2022, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 411 phê duyệt Chiến lược quốc gia phát triển kinh tế số và xã hội số đến năm 2025, định hướng đến năm 2030.

Chiến lược nhận đinh, bối cảnh hiện nay là thời cơ mà Việt Nam cần nhanh chóng nắm bắt, hành động mạnh mẽ để phát triển kinh tế số và xã hội số, phát triển thêm các ngành nghề kinh doanh mới, mở ra các thị trường mới và tạo thêm nhiều nhu cầu việc làm mới, từ đó bứt phá vươn lên thay đổi thứ hạng quốc gia. Nhiệm vụ phát triển kinh tế số và xã hội được đặt ở mức ưu tiên cao trong các chiến lược phát triển Quốc gia.

Phát triển số với việc tạo tăng trưởng dựa trên yếu tố đầu vào là công nghệ số và dữ liệu số, trở thành một trong những phương thức phát triển chủ đạo mới để Việt Nam phát triển nhanh, bền vững, bao trùm, thích ứng và kiên cường trước các thách thức trong thế giới nhiều biến động khó dự báo trước.

Phát triển xã hội số giúp người dân hạnh phúc hơn, tham gia các hoạt động xã hội toàn diện hơn, thụ hưởng các chính sách an sinh xã hội thuận lợi hơn, góp phần đưa Việt Nam trở thành quốc gia số an toàn, nhân văn và rộng khắp.

Chiến lược xác định thể chế, hạ tầng, nhân lực, người dân, doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng cho phát triển kinh tế số và xã hội số. Thể chế kiến tạo phát triển kinh tế số, xã hội số và đóng vai trò quyết định trong việc thúc đẩy đổi mới sáng tạo, bảo đảm sự bình đẳng trong việc tuân thủ pháp luật giữa doanh nghiệp trong nước và nước ngoài.

Chiến lược đề ra mục tiêu đến năm 2030, tỷ trọng kinh tế số đạt 30% GDP; Tỷ trọng kinh tế số trong từng ngành, lĩnh vực đạt tối thiểu 20%; Tỷ trọng thương mại điện tử trong tổng mức bán lẻ đạt trên 20%; Tỷ lệ doanh nghiệp nhỏ và vừa sử dụng nền tảng số đạt trên 70%; Tỷ lệ nhân lực lao động kinh tế số trong lực lượng lao động đạt trên 3%.

Năm 2012 Chính phủ ban hành Chiến lược quốc gia phát triển kinh tế xanh ở Việt Nam nhằm đạt tới "Tăng trưởng xanh, tiến tới nền kinh tế các-bon thấp, làm giàu vốn tự nhiên trở thành xu hướng chủ đạo trong phát triển kinh tế bền vững; giảm phát thải và tăng khả năng hấp thụ khí nhà kính dần trở thành chỉ tiêu bắt buộc và quan trọng trong phát triển kinh tế- xã hội".

Trong đó có 3 nhiệm vụ chiến lược: Một là giảm cường độ phát thải khí nhà kính và thúc đẩy sử dụng năng lượng sạch, năng lượng tái tạo; Hai là xanh hóa sản xuất và Ba là xanh hóa lối sống và thúc đẩy tiêu dùng bền vững; từng bước phát triển các thị trường quyền sử dụng đất, quyền khai thác tài nguyên, tín chỉ carbon. Chính phủ đã ban hành cơ chế mua bán điện trực tiếp giữa đơn vị phát điện năng lượng tái tạo với khách hàng sử dụng điện lớn và dự kiến triển khai thí điểm sàn giao dịch tín chỉ carbon trong năm 2025.

Chính phủ cùng với cơ quan, tổ chức liên quan thực hiện các biện pháp hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi sản xuất, đáp ứng các tiêu chuẩn mới, tiêu chuẩn xanh, phát thải carbon, tiêu chuẩn môi trường-xã hội-quản trị (ESG).

Các dự án đầu tư quy mô lớn

Tại kỳ họp cuối năm 2024, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết bổ sung kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, điều chỉnh mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2025 lên hơn 8%, cao hơn 7,09% của năm 2024; GDP có thể đạt trên 500 tỷ USD. Vốn đầu tư xã hội chiếm khoảng 30% GDP. tương đương 150 tỷ USD. Nhiều dự án quy mô lớn như đường bộ cao tốc, sân bay Long Thành sắp hoàn thành, một số dự án đang khởi động như đường sắt tốc độ cao, điện hạt nhân, sân bay khu vưc thủ đô, các cảng biển, cảng sông, hạ tầng logistic, hạ tầng số, AI, Blochain,Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Khu thương mại tự do, tạo ra không gian phát triển mới cho doanh nghiệp tư nhân.

Một trong những yếu tố quyết định tốc độ tăng trưởng là gia tăng quy mô và tốc độ vốn đầu tư và nâng cao hiệu quả kinh tế các dự án đầu tư Muốn vậy, phải tạo ra những chuyển biến trong chính sách khai thác mọi tiềm năng, huy động mọi nguồn lực, tạo điều kiện tối đa cho mọi khu vực kinh tế phát triển năng động, đủ sức cạnh tranh và hội nhập nền kinh tế khu vực và thế giới.

Chính phủ đã đề ra giải pháp tổng thể phát triển mạnh thị trường vốn trong nước, khơi thông các kênh đầu tư trên thị trường, đa dạng hóa các công cụ và hình thức huy động vốn, thực hiện chính sách xã hội hóa đối với hoạt động đầu tư nhằm mục tiêu huy động tối đa các nguồn lực tài chính cho phát triển. Đồng thời, tiếp tục hoàn thiện các cơ chế, chính sách nhằm xây dựng môi trường pháp lý hoàn chỉnh và thuận lợi cho việc mở rộng chủ thể cũng như phương thức huy động vốn như đa dạng hóa việc phát hành các loại trái phiếu; khuyến khích các thành phần kinh tế trực tiếp tham gia huy động vốn trên thị trường; mở rộng quyền và trách nhiệm của các ngành, các cấp trong việc huy động vốn; hoàn chỉnh cơ chế huy động vốn cho tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước, tín dụng chính sách xã hội.

Nhà nước chủ trương đa dạng hóa các hình thức góp vốn cho đầu tư phát triển, mở rộng phương thức đầu tư BOT (đầu tư, kinh doanh, chuyển giao), BT (đầu tư, chuyển giao) đối với một số dự án đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế, xã hội; khuyến khích các doanh nghiệp mở rộng đầu tư dưới các hình thức BOT, BT, phát hành trái phiếu công trình cho các dự án giao thông, điện lực, cấp nước, xây dựng nhà ở; triển khai rộng rãi quy chế nhượng bán thương quyền khai thác đối với các công trình cầu, đường để quay vòng vốn nhanh; tăng cường thu hút đầu tư cả trong ngoài nước vào các khu công nghiệp, khu chế xuất thông qua chính sách ưu đãi trực tiếp cho các nhà đầu tư.

Hợp tác quốc tế về thương mại và đầu tư

Nước ta đang thực hiện 17 FTAs thế hệ mới, trong đó các đối tác dành cho Việt Nam ưu đãi cao hơn, thực hiện sớm hơn, nhiều sản phẩm xuất khẩu của nước ta sang châu Âu, châu Mỹ, châu Á được hưởng thuế quan khá thấp, một số bằng 0%, tạo điều kiện để doanh nghiệp gia tăng kim ngạch ngoại thương với điều kiện bảo đảm sản xuất sản phẩm xanh, ít phát thải khí nhà kính, đồng thời nhập khẩu máy móc, thiết bị công nghệ hiện đại từ Mỹ, EU và các nước khác.

Trong bối cảnh cuộc chiến tranh thương mại Mỹ - Trung Quốc có xu hướng leo thang, thì nhiều doanh nghiệp Trung Quốc tìm kiếm cơ hội chuyển dịch nhà máy sang các nước khác, Việt Nam là lựa chọn hàng đầu do có nhiều lợi thế đối với họ, do khi tiến hành sản xuất sản phẩm tại nước ta để xuất sang thị trường các nước là đối tác thương mại của Việt Nam, doanh nghiệp Trung Quốc không phải chịu thuế quá cao với điều kiện bảo đảm đúng nguyên tắc xuất xứ tại Việt Nam. Các doanh nghiệp nước ta cũng có lợi vì mua nguyên liệu, vật tư, máy móc, thiết bị tại chỗ với giá cả, tiền vận chuyển ít hơn nhập khẩu từ Trung Quốc, góp phần giảm dần, tiến tới cân bằng cán cân thương mại giữa hai nước.

(Còn tiếp)