Cổ phiếu toàn cầu tăng nhưng còn nhiều bất ổn

Nhưng việc tạm dừng thuế quan không giải quyết được nhiều bất đồng cơ bản dẫn đến tranh chấp, bao gồm thâm hụt thương mại của Hoa Kỳ với Trung Quốc và yêu cầu của Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump về việc Bắc Kinh phải hành động nhiều hơn để chống lại cuộc khủng hoảng fentanyl ở Hoa Kỳ.

Trong khi các nhà đầu tư hoan nghênh động thái này thì các doanh nghiệp đang tìm kiếm sự rõ ràng hơn.

Theo thỏa thuận tạm thời, Hoa Kỳ sẽ cắt giảm thuế quan bổ sung mà nước này áp dụng đối với hàng nhập khẩu của Trung Quốc vào tháng trước từ 145% xuống 30% trong ba tháng tới, trong khi thuế của Trung Quốc đối với hàng nhập khẩu của Hoa Kỳ sẽ giảm từ 125% xuống 10%.

Ngoài việc giảm thuế quan, Trung Quốc đã đồng ý dỡ bỏ các biện pháp đối phó xuất khẩu được ban hành sau ngày 2 tháng 4, bao gồm các hạn chế đối với khoáng sản đất hiếm và nam châm được sử dụng rộng rãi trong sản xuất công nghệ cao, Đại diện Thương mại Hoa Kỳ Jamieson Greer cho biết trong một cuộc phỏng vấn với Fox News.

Thị trường tài chính hoan nghênh sự trì hoãn thuế quan đã khiến gần 600 tỷ USD thương mại hai chiều bị đình trệ, làm gián đoạn chuỗi cung ứng và gây ra tình trạng sa thải công nhân.

Cổ phiếu Phố Wall đóng cửa tăng mạnh, với S&P 500 đóng cửa ở mức cao nhất kể từ ngày 3 tháng 3 và Nasdaq Composite thiên về công nghệ ghi nhận mức đóng cửa cao nhất kể từ ngày 28 tháng 2.

Đồng USD tăng giá, trong khi giá vàng giảm khi tin tức này được đưa ra, nhưng không xóa bỏ hoàn toàn mối lo ngại rằng cuộc chiến thương mại của ông Trump có thể làm sụp đổ nền kinh tế toàn cầu.

Về phần mình, ông Trump và các đồng minh ca ngợi thỏa thuận này, coi đó là bằng chứng cho thấy chiến lược thuế quan mạnh mẽ của ông Trump đang mang lại các lợi ích, sau khi Hoa Kỳ đạt được thỏa thuận sơ bộ với Anh và bây giờ là Trung Quốc.

"Họ đã đồng ý mở cửa hoàn toàn Trung Quốc, và tôi nghĩ điều đó sẽ tuyệt vời cho Trung Quốc, cho chúng ta, cho sự thống nhất và hòa bình", ông Trump phát biểu tại Nhà Trắng.

Hiện vẫn chưa rõ liệu tình trạng mất cân bằng thương mại sâu sắc đã làm suy yếu ngành sản xuất của Hoa Kỳ có được giải quyết hay không.

Ngay cả Bộ trưởng Tài chính Hoa Kỳ Scott Bessent, người đã đưa ra thỏa thuận hôm thứ Hai với các đối tác Trung Quốc trong các cuộc đàm phán cuối tuần tại Geneva, cũng thừa nhận sẽ mất nhiều năm để thiết lập lại mối quan hệ thương mại của Washington với Bắc Kinh.

Truyền thông Trung Quốc cho biết Bắc Kinh vẫn kiên định với các nguyên tắc của mình trong khi mở ra con đường hợp tác nhiều hơn với Hoa Kỳ, phá vỡ giọng điệu cứng rắn của họ một tuần trước đó.

"Hợp tác kinh tế và thương mại giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ có nền tảng sâu sắc, tiềm năng lớn và không gian rộng lớn", đài truyền hình CCTV cho biết trong một bài bình luận.

Ông Trump đã vận động tranh cử trong cuộc bầu cử năm 2024 với trọng tâm là giải quyết các hoạt động thương mại không công bằng và khôi phục năng lực sản xuất của Hoa Kỳ.

Ông đã giành được phiếu bầu từ những công nhân lao động ở các tiểu bang như Michigan và Pennsylvania, những tiểu bang đã mất việc làm trong ngành sản xuất trong nhiều thập kỷ.

Nhưng chính sách thuế quan của ông Trump cũng vấp phải sự chỉ trích từ nhiều nhóm ngành kinh tế khác nhau. Các doanh nghiệp nhỏ và tài xế xe tải đang chuẩn bị cho những hậu quả lớn từ thuế quan của Trung Quốc, trong khi người tiêu dùng Mỹ lo lắng về chi phí tăng cao.

Scott Kennedy, một chuyên gia về kinh tế và kinh doanh Trung Quốc tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế có trụ sở tại Washington, cho biết chính quyền cần phải rút lui hoặc chấp nhận rủi ro gây thiệt hại nghiêm trọng cho nền kinh tế Hoa Kỳ.

"Hoa Kỳ là bên đã phát động chiến tranh thương mại và leo thang. Trung Quốc đã trả đũa và họ chỉ rút lại các biện pháp trả đũa của mình", Kennedy nói.

Nhưng Kelly Ann Shaw, một luật sư của Akin Gump Strauss Hauer & Feld, người từng là cố vấn thương mại quan trọng trong nhiệm kỳ 2017-2021 của ông Trump, cho biết ông Trump chỉ đơn giản là đang thực hiện các lời hứa trong chiến dịch tranh cử của mình.

"Tổng thống đang làm những gì ông ấy đã nói. Đây hoàn toàn là về việc giải quyết sự chênh lệch trong mối quan hệ thương mại", bà nói.

Bà thừa nhận rằng 90 ngày không phải là thời gian đủ để giải quyết những lo ngại lớn của Hoa Kỳ về các rào cản phi thuế quan như trợ cấp cho vốn và lao động.

"Họ đã phải làm việc rất nhiều", bà nhấn mạnh.

Thuế quan Mỹ

Để tìm cách giảm thâm hụt thương mại của Hoa Kỳ, ông Trump đã nhắm mục tiêu vào các quốc gia trên toàn thế giới bằng một loạt các mức thuế quan và đặc biệt là các khoản thuế mạnh đối với Trung Quốc.

Thị trường rùng mình trước phản ứng này, và vào tháng trước, ông Trump đã nhanh chóng tạm dừng hầu hết các mức thuế quan đối ứng với hàng chục quốc gia, ngoại trừ Trung Quốc.

Cách tiếp cận lúc có lúc không của ông Trump đã khiến các nhà đầu tư bối rối và làm suy yếu tỷ lệ ủng hộ của ông khi các cử tri Hoa Kỳ lo ngại rằng thuế quan sẽ làm tăng giá mọi thứ, từ đồ chơi đến ô tô.

Các mức thuế quan của Hoa Kỳ đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc vẫn được xếp chồng lên trên các mức thuế trước đó.

Ngay cả trước khi ông Trump nhậm chức vào tháng 1, Trung Quốc đã phải chịu mức thuế 25% mà ông đã áp dụng đối với nhiều mặt hàng công nghiệp trong nhiệm kỳ đầu tiên, trong khi mức thuế thấp hơn đối với một số mặt hàng tiêu dùng.

Thỏa thuận này không thay đổi các mức thuế này, cùng với mức thuế 100% đối với xe điện và 50% đối với các sản phẩm năng lượng mặt trời do cựu Tổng thống đảng Dân chủ Joe Biden áp đặt.

Gene Seroka, Giám đốc điều hành của Cảng Los Angeles, cảng bận rộn nhất và là điểm nhập cảnh đường biển số 1 của quốc gia đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc, cho biết các nhà bán lẻ có thể áp dụng cách tiếp cận chờ đợi và xem xét mức thuế 30% sẽ đẩy giá lên cao như thế nào đối với người mua sắm.

Thỏa thuận hôm thứ Hai cũng không bao gồm các miễn trừ "de minimis" đối với các lô hàng thương mại điện tử giá trị thấp từ Trung Quốc và Hong Kong, mà chính quyền Trump đã chấm dứt vào ngày 2 tháng 5.

Tuy nhiên, mức thuế đã được cắt giảm nhiều hơn so với dự đoán của nhiều nhà phân tích. Tuần trước, ông Trump đã đưa ra mức thuế cao hơn nhiều là 80%.

Đại diện của ngành vận tải biển cho biết việc cắt giảm tạm thời có thể thúc đẩy nhiều công ty khởi động lại việc xếp hàng trong khi mức thuế vẫn ở mức thấp, nhưng sự không chắc chắn xung quanh bất kỳ thỏa thuận cuối cùng nào có thể khiến các doanh nghiệp cảnh giác khi muốn gia tăng các đơn đặt hàng.

Mike Abt, đồng chủ tịch của Abt Electronics thuộc sở hữu gia đình tại Chicago, cho biết công ty đang xử lý hàng tồn kho được nhập khẩu trước khi các mức thuế quan có hiệu lực.

"Mọi người đều muốn có sự nhất quán và đó là phần khó khăn của toàn bộ vấn đề này", ông nói. "Giống như một trò chơi rủi ro, bạn thực sự không biết câu trả lời đúng là gì".

Thỏa thuận thuế quan đánh dấu chiến thắng cho Bessent, một cựu giám đốc điều hành quỹ đầu cơ đã ủng hộ việc tạm dừng 90 ngày trước đó đối với thuế quan đối ứng trên toàn cầu để Hoa Kỳ và các nước đối tác có thời gian đàm phán.

"Chúng tôi muốn thương mại cân bằng hơn và tôi nghĩ rằng cả hai bên đều cam kết đạt được điều đó", Bessent cho biết sau các cuộc đàm phán tại Geneva.

Bessent nói với giới truyền thông Hoa Kỳ rằng cuộc họp tiếp theo vẫn chưa được ấn định nhưng các bên đã sẵn sàng tiếp tục đàm phán.