Vì sao giá dầu vẫn tăng bất chấp khối IEA đồng ý xả mạnh kho dự trữ

Giá dầu WTI giao sau của Mỹ kết thúc phiên giao dịch tăng 3,80 USD, tương đương 4,6%, lên mức 87,25 USD/thùng. Tương tự, giá dầu Brent tăng 4,18 USD, tương đương 4,8%, lên 91,98 USD/thùng.

Trong phiên 12/3, giá dầu WTI thậm chí có lúc còn tăng thêm 8,8% lên 95 USD/thùng còn giá dầu Brent tăng 8,88% lên 100 USD/thùng.

Ngày 11/3, IEA cho biết 32 nước thành viên sẽ giải phóng 400 triệu thùng dầu, mức lớn nhất trong lịch sử 5 thập kỷ của cơ quan này, nhằm kiềm chế đà tăng của giá năng lượng. Khối lượng này lớn hơn gấp đôi so với 182 triệu thùng được xả kho vào năm 2022 sau khi Nga phát động chiến dịch quân sự ở Ukraine.

Trong số đó, Mỹ sẽ giải phóng 172 triệu thùng dầu từ kho dự trữ chiến lược, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cho hay. Ngoài ra, nước này lên kế hoạch bổ sung thêm khoảng 200 triệu thùng dầu cho kho dự trữ chiến lược trong vòng một năm tới.

Ở Nhật Bản, Thủ tướng Sanae Takaichi cho biết nước này sẽ xả kho dầu dự trữ chiến lược sớm nhất là vào thứ Hai (16/3) tới.

Nhìn từ góc độ phản ứng của giá dầu, Fawad Razaqzada, nhà phân tích thị trường tại StoneX, cho biết "có vẻ như thị trường đã tính đến việc giải phóng 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ".

"Dường như các nhà đầu tư không tin rằng điều này sẽ có hiệu quả như mong muốn và có lẽ đang dự đoán dòng chảy dầu qua Eo biển Hormuz sẽ vẫn bị đóng cửa trong một thời gian dài", Razaqzada nói với MarketWatch.

Lượng xả không đủ

Theo các nhà phân tích, dù khối lượng xả cao kỷ lục, lượng này là không đủ để giải quyết tình trạng thiếu hụt nguồn cung trong trường hợp xung đột ở Trung Đông kéo dài và dòng dầu qua Eo biển Hormuz tiếp tục bị chặn.

Lượng dầu được đề xuất giải phóng tương đương với khoảng 4 ngày sản lượng toàn cầu và 16 ngày lượng dầu thô vận chuyển qua Vịnh Ba Tư, các nhà phân tích của Macquarie ước tính và cho rằng con số đó không đủ lớn.

Hiện 32 thành viên của IEA nắm giữ hơn 1,2 tỷ thùng dầu trong kho dự trữ khẩn cấp quốc gia, cùng khoảng 600 triệu thùng dự trữ thương mại.

Nhận xét về kế hoạch xả dầu của IEA, Saul Kavonic, nhà phân tích năng lượng tại MST Marquee, cho rằng lượng dầu được giải phóng sẽ bổ sung thêm một lượng dầu rất cần thiết cho thị trường, mặc dù chỉ chiếm khoảng một phần tư trong số 20 triệu thùng dầu thiếu hụt mỗi ngày do việc đóng cửa eo biển Hormuz gây ra.

"Nhưng quyết định của IEA cũng cho thấy nguy cơ thiếu hụt dầu mỏ nghiêm trọng như thế nào, cho thấy IEA không tin rằng chiến tranh [có khả năng] sẽ sớm kết thúc, và lượng dự trữ được rút ra sẽ cần được bù đắp sau này, báo hiệu giá dầu sẽ còn cao hơn ngay cả sau khi chiến tranh kết thúc", ông Saul Kavonic nói với CNBC.

Trong khi đó, Dennis Kissler của BOK Financial nhận xét việc giải phóng dự trữ “chắc chắn không phải là yếu tố tích cực lớn, mà chỉ là sự giảm bớt áp lực trong ngắn hạn”, có thể giúp Mỹ và Israel có thêm thời gian để mở cửa Eo biển Hormuz. Ông dự báo giá dầu có thể sẽ tăng trở lại nếu eo biển không mở cửa trong vài ngày tới.

Phân tích sâu hơn về lượng dầu bị ảnh hưởng trong cuộc xung đột, Michael Lynch, chủ tịch của Strategic Energy & Economic Research, ước tính rằng hiện tại ít nhất 5 triệu thùng dầu mỗi ngày đang bị ngừng sản xuất do thiếu kho chứa. Việc cắt giảm sản lượng đang gia tăng theo thời gian và có thể sớm đạt tới 8- 10 triệu thùng mỗi ngày.

Việc IEA tung dầu ra thị trường nhằm bù đắp những tổn thất đó, nhưng "cũng để ngăn chặn sự hoảng loạn và tích trữ", ông Lynch nói. Ông ước tính lượng dầu dự kiến được tung ra "chỉ đủ dùng trong hơn ba tuần chiến tranh".

Thời gian và hậu cần chưa rõ ràng

Một lý do chính khiến thị trường vẫn bất ổn là sự không chắc chắn về khoảng thời gian từ lúc dầu được xả cho đến khi ra thị trường.

Mặc dù thông báo của IEA đánh dấu một sự can thiệp chưa từng có, nhưng cơ quan này không cung cấp chi tiết về tốc độ các quốc gia sẽ giải phóng dự trữ của họ hoặc cách thức phân phối dầu.

"400 triệu thùng là một con số lớn… nhưng đây là sự gián đoạn nguồn cung dầu lớn nhất kể từ ít nhất những năm 1970, vì vậy chúng ta cần rất nhiều dầu, và chúng ta cần nó nhanh chóng", Pavel Molchanov, chiến lược gia đầu tư cấp cao tại Raymond James, bình luận.

Các kho dự trữ chiến lược được mỗi quốc gia thành viên IEA nắm giữ riêng biệt, có nghĩa là các hạn chế về kỹ thuật và hậu cần có thể làm chậm dòng chảy của dầu.

Ông Molchanov ước tính có thể mất từ 60 đến 90 ngày trước khi dầu thực sự đến được thị trường, lâu hơn so với hy vọng của các nhà giao dịch.

Theo phân tích của Capital Economics, việc giải phóng lượng dầu dự trữ chiến lược có thể bù đắp hoàn toàn lượng cung bị mất do chiến tranh, nhưng chỉ nếu cuộc xung đột sớm kết thúc. Trong kịch bản "nhẹ nhàng" nhất, nếu phải mất một tháng để dòng chảy dầu mỏ trở lại bình thường, khoảng 350 triệu thùng dầu có thể không được chảy ra thị trường vì xung đột hiện làm giảm nguồn cung hơn 10 triệu thùng mỗi ngày.

Lo ngại về nguồn cung vẫn còn khi khu vực còn giao chiến

Cuộc chiến giữa Mỹ-Israel và Iran đã bước sang tuần thứ hai, với cường độ còn mạnh hơn khi Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ cho biết Mỹ tăng hỏa lực hôm 10/3. Trong khi đó, phía Iran đã bác bỏ khả năng đàm phán vào thời điểm này do “đã mất lòng tin” ở Mỹ.

Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đầu tuần này khẳng định không để "một lít dầu nào" rời qua Eo biển Hormuz nếu Mỹ và Israel tiếp tục tấn công. Ngày 11/3, quân đội Iran thậm chí cảnh báo "giá dầu sẽ lên 200 USD/thùng".

Cùng ngày, Bộ trưởng Quốc phòng Israel tuyên bố chiến dịch hiệp đồng giữa nước này với Mỹ nhằm vào Iran sẽ tiếp diễn chừng nào còn cần thiết.

Ngày 11/3, thêm ba tàu bị trúng đạn ở Eo biển Hormuz, nâng tổng số tàu bị tấn công trong khu vực lên ít nhất 14 chiếc kể từ khi chiến tranh bắt đầu.

Hoạt động vận chuyển hàng hóa qua eo biển hẹp này gần như bị đình trệ kể từ ngày 28/2, ngăn chặn việc xuất khẩu khoảng một phần năm nguồn cung dầu của thế giới và đẩy giá dầu toàn cầu tăng vọt lên mức cao chưa từng thấy kể từ năm 2022.

Tổng thống Donald Trump cho biết Mỹ sẵn sàng hộ tống các tàu chở dầu qua eo biển Hormuz khi cần thiết. Tuy nhiên, Hải quân Mỹ vẫn chưa thực hiện điều này do nguy cơ bị tấn công cao.

Để hạn chế thiệt hại, tập đoàn dầu khí quốc doanh Abu Dhabi ADNOC đã đóng cửa nhà máy lọc dầu Ruwais sau một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái. Các nước láng giềng gồm Iraq, Kuwait và UAE đã giảm sản lượng dầu.

Ả Rập Xê Út, nước xuất khẩu dầu lớn nhất thế giới, được cho là đang tăng nguồn cung thông qua Biển Đỏ, mặc dù lượng cung này vẫn còn thấp hơn nhiều so với mức cần thiết để bù đắp cho sự sụt giảm nguồn cung từ eo biển Hormuz.

Công ty tư vấn năng lượng Wood Mackenzie cho biết chiến tranh hiện đang cắt giảm nguồn cung dầu và các sản phẩm dầu mỏ từ Vùng Vịnh ra thị trường khoảng 15 triệu thùng mỗi ngày, điều này có thể đẩy giá dầu thô lên 150 USD/thùng.

"Ngay cả một giải pháp nhanh chóng cũng có thể đồng nghĩa với việc thị trường năng lượng sẽ tiếp tục bị gián đoạn trong nhiều tuần nữa", Morgan Stanley cho biết.

"Mở cửa eo biển Hormuz là chìa khóa để giảm giá năng lượng một cách bền vững", Capital Economics lưu ý.