UOB: Việt Nam cần tăng mạnh đầu tư công để kích tăng trưởng GDP

Quốc hội Việt Nam ngày 19/2 đã nâng mục tiêu tăng trưởng năm 2025 lên ít nhất 8% trong năm 2025, hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số cho giai đoạn 2026-2030. Xung quanh vấn đề này, chuyên gia Ngân hàng UOB (Singapore) đưa ra một số đánh giá và khuyến nghị.

Cần thận trọng với mục tiêu tăng trưởng năm 2025

Ông Suan Teck Kin, Giám đốc Khối Nghiên cứu thị trường và Kinh tế toàn cầu – Ngân hàng UOB (Singapore), nhận định việc đạt mức tăng trưởng cao 8% hoặc thậm chí hai con số là "hoàn toàn có thể", như các nền kinh tế Singapore và Trung Quốc đã trải qua.

Mục tiêu này có cơ sở khi Việt Nam đã có động lực tăng trưởng mạnh mẽ trong năm 2024 với mức tăng trưởng 7,09%, chuyên gia UOB nói thêm.

Tuy nhiên, ông Suan Teck Kin đánh giá, sẽ là một thách thức để Việt Nam đạt mức tăng trưởng trên 7% và tiến tới 8% hoặc cao hơn trong năm nay, do các rủi ro từ chính sách thuế quan của Mỹ có thể ảnh hưởng đến một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của Việt Nam: thương mại quốc tế.

Việt Nam có mức độ phụ thuộc rất lớn vào thương mại, với tổng kim ngạch xuất khẩu chiếm khoảng 90% GDP, cao thứ hai trong ASEAN, sau Singapore (174%) và vượt xa Malaysia (69%). Đặc biệt, Mỹ là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, chiếm khoảng 30% tổng kim ngạch xuất khẩu.

Kết quả tăng trưởng GDP mạnh mẽ của Việt Nam trong năm 2024 chủ yếu nhờ thương mại, khi xuất khẩu tăng 14% sau khi giảm trong năm 2023. Ngoài ra, dòng vốn FDI vào Việt Nam cũng đạt kỷ lục mới với 25,4 tỷ USD được giải ngân (so với 23,2 tỷ USD năm 2023). Tuy nhiên, chu kỳ bán dẫn có dấu hiệu suy giảm sau giai đoạn tăng trưởng mạnh trong năm 2024.

Chuyên gia UOB đánh giá, Việt Nam sẽ đối mặt với rủi ro từ các chính sách thuế quan của Trump trong năm 2025 ở các mặt như sau:

Về gián tiếp, nếu nhu cầu xuất khẩu giảm do hoạt động kinh tế chậm lại, điều này sẽ ảnh hưởng đến xuất khẩu và tăng trưởng GDP của Việt Nam.

Về tác động trực tiếp, nếu chính quyền Trump áp thuế lên hàng hóa “made in Vietnam” do thâm hụt thương mại của Mỹ với Việt Nam, tác động sẽ lan rộng đến cả ngành sản xuất và dịch vụ, làm giảm chi tiêu trong nước.

Sự nguội đi của chu kỳ bán dẫn cũng sẽ ảnh hưởng đến các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam.

Chỉ số Nhà Quản trị mua hàng (PMI) của Việt Nam đã giảm trong hai tháng liên tiếp (tháng 12 và tháng 1/2025), cho thấy đơn hàng có thể đang chậm lại và các nhà sản xuất đang thu hẹp hoạt động.

Bên cạnh đó, dòng vốn FDI có thể chịu tác động từ chính sách thuế quan, khi các doanh nghiệp cân nhắc chuyển hướng đầu tư sang các địa điểm ít có khả năng bị áp thuế từ Mỹ.

"Với môi trường còn nhiều bất ổn, chúng tôi cho rằng cần thận trọng với mục tiêu tăng trưởng năm 2025", ông Suan Teck Kin nói. Ở thời điểm hiện tại, UOB vẫn giữ nguyên dự báo tăng trưởng của Việt Nam ở mức 7% cho năm 2025.

Cần tăng vay nợ và sử dụng đòn bẩy tài chính nhiều hơn

Bộ phận nghiên cứu của UOB nhận định có một số lĩnh vực mà Chính phủ có thể tập trung để tăng cơ hội đạt mức tăng trưởng cao như Quốc hội mới thông qua. Tuy nhiên, ông Suan Teck Kin cho rằng tốc độ tăng trưởng cần ổn định để tránh tình trạng quá nóng và lãng phí nguồn lực.

Chuyên gia UOB khuyến nghị, một trong những giải pháp quan trọng là tăng mạnh đầu tư công để hỗ trợ tăng trưởng và giảm tác động từ sự suy giảm trong xuất khẩu và sản xuất. Hiện tại, Việt Nam vẫn thiếu hụt đáng kể về hạ tầng. Theo dữ liệu từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), tỷ lệ chi tiêu cho hình thành vốn của Việt Nam chỉ chiếm khoảng 30% GDP, thấp hơn nhiều so với mức 41% của Trung Quốc.

Bên cạnh đó, chính sách tài khóa của Việt Nam dường như đang quá thận trọng ở giai đoạn phát triển hiện nay, khi Chính phủ đặt mục tiêu giảm tỷ lệ nợ công/GDP từ 35% hiện tại xuống 31% vào năm 2029. Để tăng đầu tư công, có thể cần phải chấp nhận tăng vay nợ và sử dụng đòn bẩy tài chính nhiều hơn.

Một vấn đề quan trọng khác là tốc độ giải ngân và thực hiện đầu tư công. Ngay cả khi ngân sách đã được phân bổ cho các dự án hạ tầng, quá trình triển khai cần được đẩy nhanh để vừa tạo động lực tăng trưởng ngắn hạn trong khi đầu tư được thực hiện, vừa nâng cao năng suất dài hạn sau khi dự án hoàn thành.

Chuyên gia UOB hoan nghênh việc Quốc hội đã thông qua dự án đường sắt trị giá hơn 8 tỷ USD kết nối với Trung Quốc, mở rộng đường cao tốc Bắc – Nam sắp hoàn thành, cũng như tăng ngân sách cho ngành giao thông. Ngoài ra, Việt Nam vẫn cần đầu tư mạnh vào các lĩnh vực hạ tầng quan trọng khác, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, dữ liệu, năng lượng, nguồn nước…