Từ công xưởng sang thị trường tiêu thụ: Thông điệp mới của Trung Quốc tại Davos 2026

Đứng trước các lãnh đạo chính phủ, doanh nghiệp và chuyên gia kinh tế toàn cầu tại Davos, Hà Lập Phong bác bỏ quan niệm cho rằng Bắc Kinh cố tình duy trì xuất siêu để kích thích tăng trưởng. Thay vào đó, ông mô tả Trung Quốc như một “thị trường khổng lồ”, sẵn sàng mở rộng nhập khẩu mạnh mẽ hơn để đáp ứng nhu cầu nội địa và hỗ trợ cân bằng thương mại.

Từ công xưởng sang thị trường thế giới

Ông Hà Lập Phong nhấn mạnh: “Chúng tôi không chỉ muốn là công xưởng của thế giới. Trung Quốc mong muốn trở thành thị trường tiêu thụ toàn cầu với sức mua lớn!”. Phát biểu của ông Phong thể hiện quyết tâm của đất nước đông dân nhất thế giới trong việc chuyển hướng khỏi việc xuất khẩu thuần túy.

Trung Quốc vừa công bố thặng dư thương mại cao kỷ lục trong năm 2025. Con số các nhà lãnh đạo quốc gia này đưa ra khiến nhiều đối tác thương mại lo ngại về tình trạng dư thừa công suất và sự phụ thuộc vào hàng hóa Trung Quốc tại các thị trường lớn.

Cũng tại diễn đàn, Phó Thủ tướng Trung Quốc nhấn mạnh cam kết tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh quốc tế, đồng thời kêu gọi trung hòa các biện pháp đơn phương và bảo hộ đang gia tăng trên thế giới - vốn đang tạo ra sự bất ổn cho chuỗi cung ứng toàn cầu. Thông điệp của ông Phong phản ánh nỗ lực của Bắc Kinh trong việc định vị lại vai trò của mình trên bản đồ kinh tế toàn cầu, không chỉ là nơi sản xuất với chi phí thấp mà còn là thị trường hấp dẫn cho hàng hóa và dịch vụ nước ngoài.

Trung Quốc tìm cách khẳng định vị thế đối tác đáng tin cậy

Phái đoàn Trung Quốc được kỳ vọng sẽ giới thiệu hình ảnh Bắc Kinh như một đối tác thương mại và đầu tư đáng tin cậy, trong bối cảnh các chính sách thuế quan mang tính thất thường và gây sức ép từ Washington đang làm xáo trộn cả các đối thủ lẫn đồng minh của Mỹ.

Phát biểu mà không nêu đích danh quốc gia nào, Phó Thủ tướng Trung Quốc cho rằng “các hành vi đơn phương và những thỏa thuận thương mại của một số nước đã vi phạm nghiêm trọng các nguyên tắc và quy tắc cơ bản của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), đồng thời làm suy yếu trật tự kinh tế - thương mại quốc tế.”

Ông nhấn mạnh: “Trung Quốc là đối tác thương mại của tất cả các quốc gia chứ không phải đối thủ. Sự phát triển của Trung Quốc là cơ hội, chứ không phải mối đe dọa đối với tăng trưởng kinh tế toàn cầu.”

Theo ông Hà Lập Phong, đã nhiều lần, “Trung Quốc muốn nhập khẩu nhưng các nước lại không muốn bán” do xu hướng mà Bắc Kinh gọi là “an ninh hóa toàn diện”. Đây là thuật ngữ Trung Quốc thường dùng để chỉ các biện pháp hạn chế thương mại do Mỹ và các đồng minh áp đặt với lý do an ninh quốc gia.

Thông điệp về việc mở cửa nhập khẩu và chào đón doanh nghiệp nước ngoài này tiếp tục lặp lại những bài phát biểu của Trung Quốc tại Davos trong những năm gần đây. Tuy nhiên, một lãnh đạo cấp cao của một tổ chức quốc tế vì lợi nhuận nhận định với Reuters rằng: “Điều này không mới. Điều chúng tôi quan tâm là các biện pháp cụ thể sẽ được triển khai sau đó.”

Tuần trước, Thủ tướng Canada Mark Carney đã đánh giá Trung Quốc "không khó lường" như Mỹ. Canada mới đây đã cắt giảm thuế đối với xe điện Trung Quốc để đổi lấy việc Bắc Kinh giảm thuế nhập khẩu hạt cải dầu.

Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump - người gần đây tái khẳng định tuyên bố chủ quyền đối với Greenland, vùng lãnh thổ bán tự trị của Đan Mạch - dự kiến sẽ phát biểu tại diễn đàn vào thứ Tư, động thái buộc NATO và nhiều quốc gia châu Âu phải gấp rút tìm cách ứng phó.

Những thách thức phía trước của Trung Quốc

Nền kinh tế Trung Quốc đã đạt mục tiêu tăng trưởng chính thức “khoảng 5%” trong năm 2025. Tuy nhiên, đà phát triển kinh tế của nước này đã chậm lại xuống mức thấp nhất trong ba năm vào quý IV, dấy lên những nghi vấn về tính bền vững của mô hình tăng trưởng dựa vào xuất khẩu.

Khi các doanh nghiệp Trung Quốc đa dạng hóa thị trường ngoài Mỹ để tránh thuế quan, họ đồng thời phải đối mặt với làn sóng bảo hộ ngày càng gia tăng. Bên cạnh đó, nhiều quốc gia đã dựng lên rào cản thương mại nhằm bảo vệ các ngành công nghiệp trong nước.

Trong bài phát biểu, ông Hà Lập Phong bảo vệ mô hình phát triển của Trung Quốc, cho rằng thành công của nước này đến từ cải cách, mở cửa và đổi mới sáng tạo, chứ không phải từ trợ cấp của chính phủ. Tuy nhiên, các đối tác thương mại - trong đó có Liên minh châu Âu - đã nhiều lần cáo buộc Bắc Kinh sử dụng các biện pháp tạo lợi thế không công bằng cho các ngành như xe điện.

Ông Hà Lập Phong cho biết Trung Quốc đang ưu tiên mở rộng nhu cầu trong nước trong năm nay, đồng thời kêu gọi các doanh nghiệp toàn cầu “nắm bắt cơ hội” từ thị trường Trung Quốc.

Ông Nicolas Heuze, Giám đốc điều hành công ty năng lượng tái tạo Sweetech (Pháp), cho biết doanh nghiệp của ông có thể cân nhắc đầu tư vào Trung Quốc trước thông điệp tích cực từ Bắc Kinh. Tuy nhiên, ông cũng đặt câu hỏi: “Liệu chúng tôi có thể làm được không? Chúng tôi có thể bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, bảo vệ khoản đầu tư của mình ra sao, và làm thế nào để vượt qua khác biệt về văn hóa trong giao tiếp?”