Trung Quốc muốn hòa hoãn với châu Âu, đối phó với thuế quan Trump

Đối mặt với mức thuế quan 'hủy diệt' từ Hoa Kỳ, các nhà hoạch định chính sách và lãnh đạo doanh nghiệp Trung Quốc đang tìm kiếm thị trường mới ở châu Âu và xa hơn nữa.

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đang chuẩn bị dỡ bỏ lệnh trừng phạt đối với một số nhà lập pháp EU, theo một quan chức châu Âu, đó là một cử chỉ thiện chí mang tính biểu tượng vì các biện pháp này có ít tác động tới EU.

"Là các nền kinh tế lớn của thế giới, Trung Quốc và châu Âu sẽ cùng nhau bảo vệ hệ thống thương mại đa phương", Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết trong một tuyên bố hôm thứ Năm, đồng thời nói thêm rằng họ sẽ hoan nghênh nhiều thành viên quốc hội châu Âu hơn đến thăm Trung Quốc, mà không đề cập đến các báo cáo về việc dỡ bỏ lệnh trừng phạt.

Trong khi các nhà lãnh đạo ở châu Âu vẫn phản đối quyết liệt việc Bắc Kinh ủng hộ Tổng thống Nga Vladimir Putin, họ đã bày tỏ mong muốn tiến lên phía trước trong một số vấn đề. Các quan chức EU đang cân nhắc áp dụng hạn ngạch giá tối thiểu đối với ô tô điện Trung Quốc, thay cho mức thuế cao tới 45,3% được áp dụng vào năm ngoái.

Một động thái như vậy sẽ giúp vạch ra ranh giới cho một cuộc tranh cãi kéo dài khi Bắc Kinh áp dụng các khoản thuế trả đũa đối với rượu cognac của Pháp. Việc trì hoãn áp thuế trong ba thán đã làm giảm bớt áp lực cho các nhà sản xuất.

Tại triển lãm ô tô Thượng Hải tuần này, các giám đốc điều hành Trung Quốc đã vạch ra kế hoạch đầu tư của họ tại châu Âu, khi các nhà xuất khẩu trên khắp cả nước rút lui khỏi thị trường Hoa Kỳ.

Một số đối tác châu Âu đã thúc giục một cách tiếp cận thực tế hơn để giải quyết các tranh chấp và kêu gọi thúc đẩy hợp tác chặt chẽ hơn.

Rana Mitter, Chủ tịch ST Lee Ủy ban hợp tác Hoa Kỳ-Châu Á tại Trường Harvard Kennedy cho biết: "Bắc Kinh muốn tách châu Âu khỏi Hoa Kỳ và về cơ bản biến nơi này thành một loại lá chắn tự nhiên cho tham vọng của Trung Quốc".

"Nhưng mặc dù EU có thể cảnh giác với Hoa Kỳ, nhưng họ sẽ không từ bỏ thị trường Hoa Kỳ hoặc định hướng truyền thống của mình để ủng hộ Trung Quốc, quốc gia mà nhiều người coi là đối tác thương mại cực kỳ không đáng tin cậy", ông nói.

Trong nhiều năm, châu Âu đóng vai trò là vùng đệm giữa các nền kinh tế lớn nhất thế giới, nhưng thái độ của khối này đối với Bắc Kinh đã trở nên tồi tệ sau khi dịch coronavirus bùng phát đã gây ra một loạt các tranh chấp ngoại giao.

Các nhà lãnh đạo châu Âu đã đưa ra tiếng nói thống nhất với Washington về việc "giảm rủi ro" nền kinh tế của mình khỏi Trung Quốc và phản đối làn sóng xuất khẩu giá rẻ đe dọa đến việc làm.

Tuy nhiên, ông Trump đã làm xói mòn quan hệ với EU bằng cách áp thuế 20% lên châu Âu — hiện đã giảm xuống còn 10% trong thời gian tạm dừng 90 ngày — và yêu cầu EU tự trả tiền cho quốc phòng của mình trong khi tiến gần đến với Nga hơn.

Các nhà lãnh đạo châu Âu đã đạt được ít tiến triển trong việc cố gắng thu hẹp bất đồng với ông Trump, mặc dù EU đã đề nghị cả hai bên xóa bỏ mọi mức thuế đối với hàng hóa công nghiệp.

Khi sự chia rẽ ngày càng sâu sắc, Bộ trưởng Tài chính Hoa Kỳ Scott Bessent đã cảnh báo EU không nên thắt chặt quan hệ với Bắc Kinh, ví chiến lược như vậy giống như "tự thắt cổ mình" khi Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez đến thăm Tập Cận Bình vào đầu tháng này và cam kết hợp tác chặt chẽ hơn.

Phản ánh mong muốn tái cân bằng quan hệ của EU, các nhà lãnh đạo châu Âu hiện đang chuẩn bị đến Bắc Kinh vào tháng 7 để tham dự hội nghị thượng đỉnh vốn dự kiến được tổ chức tại Brussels. Các quan chức đã quyết định phá vỡ nghi thức sau khi Tập Cận Bình được cho là đã từ chối đến châu Âu để tham dự các cuộc đàm phán, vốn thường có sự tham dự của Thủ tướng Trung Quốc.

Nếu hội nghị thượng đỉnh thành công thì khả năng Trung Quốc và EU có thể khôi phục lại hiệp ước đầu tư mà các quan chức đã mất bảy năm để đàm phán, mặc dù đó rất có thể sẽ là mục tiêu dài hạn hơn.

Hiệp ước này đã bị Brussels hủy bỏ vào phút chót vào năm 2021, sau khi Trung Quốc trả đũa các lệnh trừng phạt của phương Tây bằng cách công bố các biện pháp chống lại 10 cá nhân và bốn thực thể từ châu Âu.

"Nếu Bắc Kinh dỡ bỏ lệnh trừng phạt, tôi nghĩ sẽ có thiện chí cố gắng phê chuẩn thỏa thuận và do đó tăng một phần thương mại với Trung Quốc", Cecilia Malmström, cựu ủy viên thương mại châu Âu, hiện là nghiên cứu viên thỉnh giảng tại Viện Kinh tế Quốc tế Peterson, đã viết vào đầu tháng này.

Hiệp ước đầu tư được coi là bằng chứng cho thấy sự độc lập của châu Âu khỏi Hoa Kỳ và khả năng hợp tác của Trung Quốc với các đồng minh của Hoa Kỳ khi các bên áp dụng cách tiếp cận ôn hòa hơn.

Đối với khối 27 quốc gia, hiệp ước sẽ mở rộng khả năng tiếp cận thị trường Trung Quốc đồng thời mang lại cho Bắc Kinh một số biện pháp bảo vệ khỏi lập trường cứng rắn đối với đầu tư của Trung Quốc vào châu Âu.

Wang Yiwei, giáo sư quan hệ quốc tế tại Đại học Nhân dân Trung Quốc cho biết một số lĩnh vực có thể được Trung Quốc áp dụng đơn phương đối với các quốc gia thành viên châu Âu, cụ thể là thương mại điện tử, xe điện và truyền dữ liệu là những lĩnh vực hợp tác trong tương lai.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen đã nói vào đầu tháng này trong một cuộc gọi với Thủ tướng Lý Cường rằng hai bên nên tổ chức một cuộc đối thoại cấp cao về kinh tế, thương mại, hợp tác xanh và kỹ thuật số càng sớm càng tốt.

Bộ Thương mại Trung Quốc tuyên bố Bắc Kinh sẵn sàng "thúc đẩy hợp tác thực tế" với EU, nhằm "duy trì sự ổn định và thông suốt của chuỗi cung ứng và công nghiệp toàn cầu".

Tuy nhiên, thuế quan Trump gây ra lo ngại rằng hàng hóa Trung Quốc dành cho Hoa Kỳ có thể bị chuyển hướng sang EU. Một giả định "thực tế" có thể là một phần ba hàng hóa đến Hoa Kỳ sẽ bị chuyển hướng, các chiến lược gia Stephen Jen và Joana Freire của Eurizon đã viết trong một lưu ý vào thứ Ba.

Điều đó sẽ liên quan đến sự bùng nổ 70% trong thặng dư của Trung Quốc với EU, lên tới khoảng 420 tỷ USD.

Một báo cáo của Phòng Thương mại Liên minh châu Âu tại Trung Quốc trong tháng này đã kêu gọi Bắc Kinh sửa đổi các chính sách công nghiệp của mình để tránh các phản ứng dữ dội hơn nữa.

"Chúng ta hiện đang ở trong tình huống mà Trung Quốc thực sự cần phải suy nghĩ lại về cách thức tương tác với phần còn lại của thế giới", Jens Eskelund, Chủ tịch phòng thương mại cho biết. "Chính sách công nghiệp cần phải được thay đổi".

Bất chấp những khác biệt dai dẳng, cả Trung Quốc và châu Âu đều có động lực mạnh mẽ để đạt được giải pháp cho các vấn đề thương mại của họ về xe điện, Ilaria Mazzocco, thành viên cấp cao tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế cho biết.

"Thực tế là người châu Âu có vẻ háo hức về hội nghị thượng đỉnh này và đang đến Bắc Kinh để hy vọng sẽ giải quyết vấn đề này theo một cách nào đó", bà nói thêm.