Tòa án Mỹ bác bỏ nhiều thuế quan của Tổng thống Trump, phán quyết ông vượt quá thẩm quyền

Tòa Phúc thẩm Liên bang khu vực Washington D.C vừa bác bỏ nhiều mức thuế quan của Tổng thống Donald Trump, cho rằng ông đã lợi dụng quyền hạn khẩn cấp để áp đặt thuế nhập khẩu một cách bất hợp pháp.

Trong một động thái ủng hộ phán quyết của tòa án cấp dưới chống lại thuế quan của ông Trump, Tòa Phúc thẩm Liên bang phán quyết rằng Đạo luật Quyền hạn kinh tế khẩn cấp quốc tế (IEEPA) không cho phép áp dụng những thuế quan mà ông Trump đã viện dẫn đạo luật này để ban hành ít tháng sau khi trở lại Nhà Trắng.

Phán quyết này nhận được sự ủng hộ của 7/11 thẩm phán.

Các thẩm phán cho rằng các sắc lệnh thuế quan chưa từng có của ông Trump là vượt quá thẩm quyền của ông bởi vì khả năng áp đặt thuế, bao gồm cả thuế quan, là "một quyền lực cốt lõi của Quốc hội" mà Hiến pháp trao cho nhánh lập pháp.

Tòa án phán quyết rằng Quốc hội, khi thông qua IEEPA, đã không trao cho tổng thống quyền hạn rộng rãi để áp đặt các mức thuế quan tương tự như Thuế quan Tương hỗ.

"Đáng chú ý là khi soạn thảo IEEPA, Quốc hội đã không sử dụng thuật ngữ 'thuế quan' hoặc bất kỳ từ đồng nghĩa nào của nó, chẳng hạn như 'thuế", theo phán quyết của tòa. "Việc không có bất kỳ ngôn ngữ thuế quan nào như vậy trong IEEPA trái ngược với các luật mà Quốc hội đã khẳng định trao quyền đó và bao gồm các giới hạn rõ ràng cho quyền đó".

Các thẩm phán kết luận rằng nỗ lực của ông Trump nhằm áp dụng các mức thuế quan như những mức thuế đang được bàn cãi trong vụ án này có quy mô lớn đến mức ông phải có sự cho phép rõ ràng của Quốc hội nếu muốn áp đặt chúng một cách hợp pháp.

Tuy thế, các sắc lệnh thuế quan đã ban hành vẫn được phép áp dụng do tòa án hoãn việc thi hành phán quyết cho đến 14/10. Động thái này cho phép chính quyền Trump thời gian để đệ đơn kháng cáo lên Tòa án Tối cao.

Phán quyết của tòa cũng hủy các loại thuế quan mà ông Trump đã áp đối với Trung Quốc, Canada và Mexico. Tuy nhiên, phán quyết không ảnh hưởng đến thuế quan được ban hành theo thẩm quyền pháp lý khác, trong đó có thuế quan đối với thép và nhôm nhập khẩu.

Phản ứng mạnh từ chính quyền Trump

Phản ứng trước phán quyết này, ông Trump tuyên bố trên mạng xã hội Truth Social: "Tất cả các sắc lệnh thuế quan vẫn có hiệu lực!". Ông cũng cảnh báo: "Nếu những sắc lệnh thuế quan này bị bãi bỏ, đó sẽ là một thảm họa tệ hại cho đất nước chúng ta".

Trong một tuyên bố cùng ngày, Nhà Trắng đã bảo vệ quyền áp thuế nhập khẩu của tổng thống bằng cách sử dụng luật khẩn cấp kinh tế.

"Tổng thống Trump đã thực hiện hợp pháp các quyền hạn thuế quan được Quốc hội trao cho ông ấy để bảo vệ an ninh quốc gia và kinh tế của chúng ta khỏi các mối đe dọa từ nước ngoài", người phát ngôn Nhà Trắng Kush Desai cho biết trong tuyên bố. "Các mức thuế quan của Tổng thống vẫn có hiệu lực, và chúng tôi mong đợi chiến thắng cuối cùng trong vấn đề này".

Tổng chưởng lý Pam Bondi đã phát biểu trên mạng xã hội rằng chính quyền sẽ kháng cáo.

Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cho biết vào tháng 6 rằng các cuộc đàm phán thuế quan với các đối tác thương mại của Mỹ có thể sẽ hoàn tất trước ngày lễ Lao động (1/9) năm nay. Tuy nhiên, thời hạn đó khó có thể đạt được khi chính phủ các nước khác đòi hỏi sự rõ ràng hơn trong việc áp dụng các mức thuế quan của ông Trump.

Trong một tuyên bố được đệ trình lên tòa án ngày 29/8, ông Bessent cảnh báo rằng việc đình chỉ các mức thuế quan của chính quyền sẽ "dẫn đến sự bối rối ngoại giao nguy hiểm", làm gián đoạn các cuộc đàm phán đang diễn ra và gây ra nguy cơ trả đũa từ các quốc gia khác.

Tương tự, Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick tuyên bố rằng một phán quyết chống lại các mức thuế quan của ông Trump sẽ gây ra "tổn hại không thể khắc phục" cho Mỹ và có nguy cơ "hủy bỏ" các thỏa thuận thương mại mà ông Trump đã công bố, chẳng hạn như các thỏa thuận khung với Liên minh châu Âu, Anh và Nhật Bản.

Trả lời CNN, luật sư Neal Kaytal, đại diện của nguyên đơn, cho biết phán quyết này cho thấy một giới hạn quan trọng xung quanh quyền hạn tổng thống của ông Trump, ngay cả khi chính ông Trump đã lập luận rằng quyền hạn của ông là rất lớn.

"Đây là một chiến thắng cho Hiến pháp Mỹ, khi những người sáng lập của chúng ta về cơ bản đã nói rằng các quyết định quan trọng liên quan đến những vấn đề như thuế phải do Quốc hội đưa ra, chứ không phải do tổng thống và bút ký của ông ấy", luật sư Neal Kaytal nói.

Theo luật sư Katyal, nếu chính quyền Trump kháng cáo, "chúng tôi sẽ sẵn sàng và mong muốn trình bày các lập luận của mình lên Tòa án Tối cao về lý do tại sao đây là một hành vi chiếm đoạt quyền lực của Quốc hội bất hợp pháp và nguy hiểm đến vậy".

Kể từ khi trở lại nắm quyền, ông Trump đã sử dụng các sắc lệnh thuế quan để định hình lại không chỉ thương mại toàn cầu, mà cả các mối liên minh với các quốc gia thân thiện cũng như quan hệ với các quốc gia đối thủ. Đáng chú ý nhất là ông tuyên bố áp thuế từ 10% đến 50% đối với khoảng 200 đối tác thương mại vào ngày 2/4, dấu mốc mà ông gọi là “Ngày Giải phóng”.

Cuối tháng 5, Tòa án Thương mại Quốc tế (CIT) tại Manhattan đã phán quyết rằng ông Trump không có thẩm quyền theo IEEPA để áp đặt thuế quan đó. Chính quyền Trump đã kháng cáo quyết định này, mở đường cho một cuộc chiến pháp lý về chính sách kinh tế.

Các khoản thuế quan là một phần quan trọng trong kế hoạch kinh tế của Tổng thống Trump. Nếu một số quyền mà ông Trump sử dụng để áp đặt các mức thuế quan đó bị chặn vĩnh viễn, chính quyền Trump sẽ cần tìm các đòn bẩy khác để đạt được một số mục tiêu đầy tham vọng của mình.