Quảng Nam cần khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào du lịch sinh thái

Phát triển du lịch bền vững còn nhiều rào cản

Tại Hội thảo phát triển du lịch gắn với bảo tồn đa dạng sinh học - Quảng Nam 2024 ngày 25/10, ông Văn Bá Sơn, Phó Giám đốc Sở VHTT&DL tỉnh Quảng Nam cho biết, để phát triển du lịch quan trọng, tỉnh Quảng Nam đã ban hành nhiều nghị quyết chủ trương, với quan điểm “bảo tồn để phát triển, phát triển để bảo tồn” và xây dựng Bộ Tiêu chí Du lịch xanh.

"Đến nay, nhiều địa phương, điểm du lịch của Quảng Nam nhận được nhiều giải thưởng quan trọng, ví dụ như Làng rau Trà Quế được tổ chức UN Tourism vinh danh là Làng du lịch tốt nhất Thế giới năm 2024 - Giải thưởng sẽ được UN Tourism trao với tháng 11 tới tại Colombia…", ông Văn Bá Sơn thông tin.

Tuy nhiên, ông Sơn nhìn nhận, bên cạnh kết quả đã đạt được, phát triển du lịch tại Quảng Nam đã và đang đặt ra thách thức không nhỏ đối với việc bảo vệ các di sản và sự đa dạng của các biểu đạt văn hóa, với yêu cầu bảo vệ môi trường sinh thái và phát triển du lịch bền vững.

Có thể thấy, hoạt động du lịch, một mặt, góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của cộng đồng; mặt khác, cũng là yếu tố làm biến dạng, làm thay đổi bản sắc văn hóa và lối sống truyền thống của cộng đồng, đồng thời có không ít tác động tiêu cực tới môi trường sinh thái.

Theo ông Sơn, sự phát triển nhanh chóng của du lịch ở một số khu vực, tình trạng quá tải điểm đến (overtourism) như ở Cẩm Thanh chẳng hạn, hay Cù Lao Chàm…đã tác động tiêu cực đến các hệ sinh thái tự nhiên, làm vượt quá sức chịu tải của môi trường.

Trong khi đó, các sản phẩm được định hướng đầu tư, khai thác như du lịch sâm, dược liệu, du lịch dưới tán rừng, du lịch hồ thủy điện... trên địa bàn tỉnh vẫn đang dừng ở mức khảo sát tiềm năng, công tác kêu gọi xúc tiến đầu tư, khai thác loại hình du lịch này đã được tích cực triển khai nhưng kết quả vẫn chưa được như mong đợi do còn nhiều bất cập về cơ chế, chính sách đầu tư, khai thác…

Ở góc độ chuyên gia, TS. Nguyễn Xuân Hải đánh giá, chính quyền Quảng Nam có nhiều chính sách khuyến khích phát triển du lịch bền vững và bảo tồn thiên nhiên, đồng thời hợp tác với các tổ chức quốc tế để bảo vệ hệ sinh thái địa phương. Tuy nhiên, hạ tầng phục vụ du lịch sinh thái tại các khu bảo tồn và rừng nguyên sinh còn hạn chế, thiếu các trung tâm thông tin, nhà nghỉ thân thiện với môi trường, cũng như hệ thống vệ sinh và quản lý chất thải tại chỗ.

Đặc biệt, Quảng Nam thiếu các cơ sở phục vụ cho các hoạt động du lịch sinh thái chuyên biệt như trung tâm nghiên cứu thiên nhiên, cơ sở vật chất cho hoạt động giáo dục và nâng cao nhận thức về bảo tồn, điểm cung cấp dịch vụ trekking và cắm trại.

TS. Hải cho biết thêm, tỉnh chưa có sản phẩm đột phá, sản phẩm du lịch sinh thái hiện nay còn khá đơn điệu, chưa có tính sáng tạo hoặc tạo điểm nhấn riêng để thu hút khách. Chưa có nhiều dịch vụ, tour du lịch tập trung vào trải nghiệm sinh thái chuyên sâu như khám phá rừng nguyên sinh, bảo tồn động vật quý hiếm hay du lịch nghiên cứu khoa học...

Làm gì để phát triển du lịch bền vững?

Theo đại diện Ban Quản lý Khu bảo tồn biển Cù Lao Chàm, đa dạng sinh học có ý nghĩa rất quan trọng vì môi trường lành mạnh là yếu tố then chốt đối với sức cạnh tranh của ngành du lịch. Biển, đảo, núi, sông và rừng là những điểm thu hút chính đối với khách du lịch trên toàn thế giới. Đa dạng sinh học nằm ở trung tâm của các sản phẩm du lịch dựa trên thiên nhiên - chẳng hạn như ngắm động vật hoang dã, lặn biển hoặc du lịch trong các khu bảo tồn.

"Để phát triển du lịch bền vững cần có sự quyết tâm, nỗ lực của các cấp chính quyền, cơ quan phối hợp. Đồng thời, các chương trình hoạt động có tính khả thi, tạo được niềm tin, có ý nghĩa về mặt thời điểm và lâu dài. Đặc biệt, có sự đồng lòng, chung tay của cộng đồng, doanh nghiệp, du khách", đại diện Ban Quản lý Khu bảo tồn biển Cù Lao Chàm cho biết và đề xuất thêm, cũng cần tìm kiếm sự hỗ trợ từ các tổ chức, các nguồn xã hội hóa.

Trong khi đó, TS. Nguyễn Xuân Hải cho rằng, tỉnh Quảng Nam cần thiết lập các quy định bảo vệ môi trường và tổ chức giáo dục nâng cao nhận thức. Trong đó, tổ chức các buổi hội thảo tại Cù Lao Chàm về bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển du lịch bền vững.

Cùng với đó, tỉnh ứng dụng công nghệ tiên tiến trong phát triển bền vững. Trong đó, triển khai hệ thống giám sát chất lượng nước tại khu vực lặn ngắm san hô Cù Lao Chàm, đảm bảo môi trường biển không bị ô nhiễm; sử dụng drone để theo dõi tình trạng rừng và sinh vật hoang dã ở Khu bảo tồn thiên nhiên Sông Thanh…

Đặc biệt, tạo cơ chế thông thoáng để thu hút doanh nghiệp phát triển du lịch xanh. Khuyến khích các tour sinh thái tại khu bảo tồn thiên nhiên Sông Thanh, nơi có nhiều loài động thực vật quý hiếm. Phát triển homestay sinh thái ở các làng quê như Tân An, nơi du khách có thể trải nghiệm văn hóa địa phương và tham gia các hoạt động bảo tồn…

Ngoài ra, tỉnh cũng khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào du lịch sinh thái và áp dụng công nghệ hiện đại. Các khách sạn tại Hội An có thể áp dụng chương trình tiết kiệm nước và điện, đồng thời sử dụng vật liệu thân thiện với môi trường trong xây dựng. Doanh nghiệp du lịch có thể tổ chức các tour khám phá thiên nhiên, như tour đi bộ xuyên rừng ở Khu bảo tồn thiên nhiên Sông Thanh…