Nếu Tòa án phán quyết bất lợi, chính quyền Trump còn 'vũ khí' thuế quan nào?

Ngày 5/11 (giờ Mỹ), Tòa án Tối cao Mỹ sẽ mở phiên điều trần để xem xét tính hợp pháp chính sách thuế quan toàn cầu của Tổng thống Donald Trump, vốn áp thuế 10% đối với hầu hết các đối tác thương mại và lên đến 50% với hàng chục nền kinh tế khác.

Trước đó, ngày 29/8/2025, Tòa Phúc thẩm liên bang đã phán quyết rằng Tổng thống Trump đã vượt thẩm quyền khi sử dụng Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) năm 1977 để áp đặt thuế quan toàn diện đối với hầu hết hàng hóa nhập khẩu từ hầu hết các đối tác thương mại.

Ông Trump là tổng thống đầu tiên viện dẫn đạo luật này nhằm áp đặt các biện pháp mang tính trừng phạt kinh tế đối với các đối thủ, trong đó có thuế quan. Luật này trao cho tổng thống quyền hạn rộng rãi để điều chỉnh nhiều giao dịch kinh tế khi tình trạng khẩn cấp quốc gia được ban bố.

Mặc dù phán quyết nhận được sự ủng hộ của 7/11 thẩm phán, khẳng định rằng phán quyết của Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ (CIT) trước đó là có căn cứ, nhưng Tòa Phúc thẩm liên bang đã hủy bỏ lệnh cấm phổ quát do CIT ban hành và trả lại vụ án để tiếp tục các thủ tục truy cứu. Quyết định này được hoãn lại cho đến ngày 14/10 vừa rồi để cho phép chính phủ có thời gian kháng cáo lên Tòa án Tối cao.

Một phán quyết bất lợi của Tòa án Tối cao sẽ tước bỏ một công cụ thuế quan mà Tổng thống Trump ưa dùng để trừng phạt các quốc gia khác khiến ông không hài lòng về các vấn đề có tính chính trị và phi thương mại, bao gồm việc Ấn Độ mua dầu của Nga.

"Nếu không có thuế quan, chúng ta sẽ không có an ninh quốc gia, và phần còn lại của thế giới sẽ cười nhạo chúng ta vì họ đã sử dụng thuế quan chống lại chúng ta trong nhiều năm và lợi dụng chúng ta", ông Trump nói với các phóng viên trên chuyên cơ Không lực Một cuối tuần trước.

Trước khả năng Tòa án Tối cao ra phán quyết bất lợi cho chính quyền Trump, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent ngày 4/11 cho biết chính quyền còn có những lựa chọn khác.

Nói trong chương trình "Squawk Box" của đài CNBC, ông Bessent cho rằng chính quyền sẽ thắng thế, nhưng họ có thêm các kênh thông tin khác để sử dụng trong trường hợp gặp phán quyết bất lợi.

"(Chính quyền) còn nhiều thẩm quyền khác để sử dụng, nhưng IEEPA cho đến nay là thẩm quyền rõ ràng nhất, và nó trao cho Mỹ và tổng thống quyền đàm phán lớn nhất", Bộ trưởng Tài chính Mỹ nói. "Những thẩm quyền khác phức tạp hơn, nhưng chúng có thể hiệu quả".

Cụ thể, Bessent đã trích dẫn Mục 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại năm 1962, trong đó đưa ra lý do biện minh dựa trên an ninh quốc gia, cũng như Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974, trong đó quy định về các hành vi thương mại không công bằng.

Tuy nhiên, các quy định đó sẽ hạn chế khả năng vận dụng các biện pháp thuế quan của tổng thống, như ông Trump đã làm, với lý do "khẩn cấp".

"Điều này rất quan trọng vào ngày mai, và SCOTUS (Tòa án Tối cao) sẽ nghe điều này", ông Bessent nói thêm. "Đây là một chính sách mang tính biểu tượng của tổng thống, và theo truyền thống, SCOTUS không muốn can thiệp vào các chính sách mang tính biểu tượng này".

Nói với báo giới, ông Bessent cho biết Tổng thống Trump cũng có thể viện dẫn Mục 338 của Đạo luật Thuế quan năm 1930, một đạo luật cho phép áp dụng thuế quan lên tới 50% đối với các quốc gia phân biệt đối xử với thương mại Mỹ.

Đối với các quốc gia đã đàm phán các thỏa thuận thương mại giảm thuế quan với Mỹ, ông Bessent nhắn nhủ: "Các anh nên tôn trọng thỏa thuận của mình". "Những ai đã đạt được thỏa thuận tốt nên tiếp tục với thỏa thuận đó".

Tim Brightbill, đồng chủ tịch bộ phận luật thương mại của công ty luật Wiley Rein tại Washington, cho biết: "Chính quyền này cam kết áp dụng thuế quan như một nền tảng của chính sách kinh tế và các công ty cũng như ngành công nghiệp nên lập kế hoạch phù hợp".

Hoàn tiền thuế quan

Một số nhà đầu tư cho rằng thị trường tài chính, vốn đã quen với tình trạng thuế quan hiện tại của Trump, có thể rơi vào cảnh hỗn loạn nếu Tòa án Tối cao bãi bỏ thuế quan liên quan đến IEEPA.

Một lý do chính gây lo ngại, đặc biệt là trên thị trường trái phiếu kho bạc, là nguy cơ phải hoàn trả hơn 100 tỷ USD tiền thuế quan IEEPA và mất hàng trăm tỷ USD doanh thu hàng năm.

Thuế quan IEEPA thu được từ đầu năm đến nay chiếm phần lớn nhất trong khoản tăng 118 tỷ USD thu nhập hải quan ròng trong năm tài chính 2025 kết thúc vào ngày 30/9/2025. Khoản thuế này đã giúp bù đắp cho chi phí chăm sóc sức khỏe, An sinh Xã hội, lãi suất và quân sự gia tăng, giúp giảm thâm hụt ngân sách của Mỹ xuống còn 1.715 tỷ USD.

Việc thu hồi tiền cũng sẽ rất khó khăn, vì việc đảo ngược thuế quan "là chưa từng có ở quy mô này" đối với Cơ quan Hải quan và Biên phòng Mỹ, Angela Lewis, Giám đốc hải quan toàn cầu tại công ty giao nhận vận tải và môi giới hải quan Flexport, cho biết.

Trách nhiệm có thể thuộc về các nhà nhập khẩu cá nhân để nộp đơn xin "sửa đổi sau tóm tắt" với cơ quan này, một quá trình phức tạp có thể mất nhiều năm và không đáng công đối với một số công ty nhỏ hơn, bà Lewis nói. Đối với những người được hoàn thuế, người nộp thuế Mỹ cũng sẽ phải chịu lãi suất hàng năm 6%, tính gộp hàng ngày.