Phát triển du lịch biển Hải Phòng cần sự quyết liệt và khác biệt

Tạp chí Nhà đầu tư/Nhadautu.vn đã có cuộc trao đổi với ông Trần Văn Ngọc, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hải Phòng xung quanh thực trạng, cơ hội và định hướng phát triển du lịch biển của thành phố trong giai đoạn tới.

Hải Phòng có hai "lá bài chiến lược" - Cát Bà và Đồ Sơn

Thưa ông, đâu là những yếu tố tạo nên sức hấp dẫn riêng biệt của du lịch biển Hải Phòng?

Ông Trần Văn Ngọc: Hải Phòng sở hữu hai điểm đến hấp dẫn là Đồ Sơn và Cát Bà - những địa danh đã ghi dấu trên bản đồ du lịch biển Việt Nam từ nhiều thập kỷ trước.

Cát Bà có cảnh quan và giá trị địa chất, địa mạo, đa dạng sinh học đặc sắc, với nhiều động thực vật quý hiếm; rừng nguyên sinh, rạn san hô và các bãi tắm tự nhiên, nguyên sơ. Với việc sở hữu rừng nguyên sinh (Vườn Quốc ga Cát Bà) và các hang động (Hoa Cương, Trung Trang, Quân Y, Quả Vàng) giúp Cát Bà có các điểm nhấn khác biệt về cảnh quan và các hoạt động du lịch phong phú hơn so với mô hình 3S truyền thống (sea - biển, shore - bãi tắm, sun - mặt trời).

Hoạt động du lịch biển của Cát Bà có thể kết hợp với du lịch tham quan vịnh, du lịch mạo hiểm, dã ngoại, trekking xuyên rừng, tham quan làng cổ Việt Hải…. Đặc biệt, từ tháng 9/2023, Cát Bà cùng với Hạ Long đã được UNESCO công nhận là Di sản thiên nhiên thế giới. Đây không chỉ là một tài nguyên vô giá mà còn mở ra cơ hội định vị lại thương hiệu Cát Bà trong chiến lược liên kết "hai di sản - một điểm đến" với Quảng Ninh.

Nếu Cát Bà nổi bật với hệ sinh thái đa dạng, rừng nguyên sinh, vịnh xanh biển ngọc và hệ thống hang động kỳ vĩ, thì khu du lịch Đồ Sơn lại hấp dẫn bởi vẻ đẹp giao thoa giữa núi và biển, bãi tắm thoải dài, khí hậu mát mẻ quanh năm.

Du lịch biển Hải Phòng đã có bước tiến gì đáng chú ý trong thời gian qua?

Ông Trần Văn Ngọc: Từ sau đại dịch COVID-19, du lịch biển Hải Phòng có bước phục hồi mạnh mẽ. Năm 2024, Cát Bà đón 3,675 triệu lượt khách (trong đó khách quốc tế hơn 1 triệu lượt); Đồ Sơn đón đến 4,3 triệu lượt khách. Riêng lượng khách du lịch biển đã chiến gần 90% tổng khách du lịch toàn thành phố (9,1 triệu lượt).

Đây cũng là giai đoạn mà hạ tầng du lịch biển của Hải Phòng phát triển nhanh. Ở Cát Bà đã có 313 cơ sở lưu trú với 6.566 phòng nghỉ. Trong đó, có 2 cơ sở lưu trú được công nhận đạt tiêu chuẩn 5 sao (khách sạn nghỉ dưỡng Perle d’Orient Cát Bà có 121 phòng nghỉ và khách sạn nghỉ dưỡng Flamingo Cát Bà với trên 1002 phòng). Đồ Sơn có 137 cơ sở lưu trú, với 4.480 phòng. Tại đây, đó khách sạn Đồi Rồng đạt tiêu chuẩn 5 sao, công suất đạt 100% vào dịp lễ.

Để phục vụ du khách du lịch, hiện Hải Phòng đã có 146 phương tiện vận chuyển khách tham quan Vịnh Lan Hạ thuộc quần đảo Cát Bà. Trong số này có gần 40 du thuyền hạng sang, đạt tiêu chuẩn từ 3-5 sao có đủ năng lực phục vụ những dòng khách cao cấp.

Với sự phát triển nhanh của ngành du lịch và định hướng phát triển, đưa ngành Du lịch trở thành một trong những mũi nhọn trong phát triển kinh tế biển của TP. Hải Phòng, nhiều nhà đầu tư lớn đã chọn Hải Phòng để thực hiện các dự án tầm cỡ. Trong đó, Tập đoàn Sungroup đang hoàn thiện tổ hợp du lịch Vịnh trung tâm Cát Bà (hơn 12.495 tỷ đồng).

Cuối tháng 5/2025 vừa qua, nhà đầu tư đã khai trương chuỗi sự kiện giải trí đêm như "Bản giao hưởng Đảo Xanh" và chợ đêm sinh thái. Với sự đầu tư quy mô của tập đoàn Sun Group, du lịch Cát Bà đang trên hành trình chuyển mình, nâng tầm trở thành điểm đến đẳng cấp quốc tế.

Dự án Khu du lịch quốc tế Đồi Rồng có quy mô 480ha, với tổng vốn hơn 25.000 tỷ đồng, gồm nhiều hạng mục tiện ích như: sân golf 27 hố, trung tâm hội nghị, hội thảo; nhà ở nghỉ dưỡng cao cấp, khách sạn 5 sao, resort, khu phố thương mại, biển nhân tạo, bể bơi nước ngọt, bể bơi nước mặn; công viên nước, khu vui chơi giải trí đã cơ bản được hoàn thiện và đưa vào sử dụng.

Chính quyền địa phương đã phối hợp Công ty cổ phần Đầu tư và Du lịch Vạn Hương đưa vào khai thác sản phẩm du lịch sinh thái rừng ngập mặn Bàng La. Tại đây, du khách sẽ được trải nghiệm các hoạt động thú vị như mò cua, bắt ốc, chèo thuyền kayak, dạo xuyên rừng trên cây cầu dài 2,7km và chụp ảnh với mô hình động vật tại công viên rộng 1,7ha.

Để đặt được những thành quả này, chắc chắn, Hải Phòng đã có những chính sách phát triển du lịch biển có tính chiến lược?

Ông Trần Văn Ngọc: Đúng vậy. Du lịch biển của Hải Phòng đã được định hướng cụ thể về tổ chức không gian phát triển du lịch trong quy hoạch phát triển chung của thành phố theo các Quyết định số 323/QĐ-TTg ngày 30/3/2023, 1516/QĐ-TTg ngày 2/12/2023 của Thủ tướng Chính phủ; đặc biệt là Quyết dịnh số 2347/QĐ-UBND ngày 10/7/2024 của UBND thành phố phê duyệt Đề án tổng thể phát triển du lịch của Hải Phòng.

Trong đó, Quần đảo Cát Bà - Di sản thiên nhiên thế giới được quy hoạch là Khu du lịch biển đảo nghỉ dưỡng cao cấp quy mô lớn, trung tâm du lịch quốc tế xanh, đại diện nổi bật và độc đáo của du lịch Hải Phòng; Bán đảo Đồ Sơn là Đô thị du lịch quốc tế sôi động đa chức năng gắn với các hoạt động vui chơi giải trí, thể thao, văn hóa, lễ hội và mua sắm.

Các quyết định đó đã góp phần tạo sự yên tâm cho các doanh nghiệp du lịch và cộng đồng địa phương về công tác đầu tư, phát triển đa dạng các sản phẩm du lịch có tầm nhìn chiến lược dài hạn.

Những điểm nghẽn trong phát triển du lịch biển Hải Phòng

Chiến lược phát triển đã rõ, nhưng dư địa cho du lịch biển Hải Phòng được đánh giá vẫn còn nhiều. Vậy đâu là đã điều đã khiến lĩnh vực này chưa có sự tăng trưởng như kỳ vọng,?

Ông Trần Văn Ngọc: Thực tế, sự phát triển của du lịch biển Hải Phòng vẫn đang còn gặp nhiều rào cản.

Đối với Cát Bà, các hạn chế có thể nhìn thấy như: 1) Giao thông kết nối Cát Bà với trung tâm thành phố hiện nay đã được cải thiện rất nhiều nhưng còn bất cập về sự cần thiết phải có bến tàu du lịch riêng để có thể đón và phục vụ khách cao cấp với số lượng lớn; 2) Quần đảo Cát Bà chưa phát triển được thương hiệu gắn với Di sản thiên nhiên thế giới, hạ tầng, thu hút đầu tư du lịch còn rất hạn chế.

Đối với khu du lịch Đồ Sơn, do vị trí gần cửa sông Văn Úc nên nước mang nhiều phù sa, không được trong và sạch, cùng với tác động của biến đổi khí hậu và nước biển dâng, các bãi tắm công cộng dần bị thu hẹp (hoặc mất hẳn).

Do những hạn chế trên nên Đồ Sơn khó phát triển du lịch nghỉ dưỡng thuần túy ở phân khúc cao, chỉ tập trung định hướng khai thác khách ở phân khúc phổ thông kết hợp với du lịch lễ hội, ẩm thực, mua sắm, các hoạt động vui chơi giải trí cùng với lợi thế gần trung tâm đô thị lõi là những điều kiện thuận lợi để Đồ Sơn thu hút du khách.

Bên cạnh đó, các hạn chế chính trong khai thác không gian du lịch Đồ Sơn hiện nay như: Không gian phát triển rất hạn chế (quỹ đất phần lớn dành cho các bộ ngành, các hộ kinh doanh nhỏ lẻ kinh doanh dịch vụ du lịch chưa hiệu quả); quy hoạch chưa đồng bộ, chưa xứng tầm (chưa mang lại được những định hướng khai thác không gian thống nhất và hiệu quả lâu dài);

Nước thải, rác thải xả trực tiếp ra biển và tác động của biến đổi khí hậu mang tới sự xuống cấp về môi trường, nguy cơ thu hẹp các bãi tắm, suy giảm thực vật ngập mặn và sạt lở vùng ven biển…

Khu vực Bạch Long Vĩ, quần đảo Long Châu, mặc dù rất có tiềm năng nhưng chưa phát triển được du lịch sinh thái biển theo định hướng, các hoạt động còn rất hạn chế, mờ nhạt do kết nối khó khăn với đất liền, hạ tầng kỹ thuật yếu, đồng thời phải đảm bảo các mục tiêu về an ninh quốc phòng….

Hải Phòng cần chiến lược đột phá và hành động "khác biệt"

Theo ông, để tăng sức cạnh tranh và đưa Hải Phòng trở thành điểm đến "không thể bỏ qua", Hải Phòng cần thay đổi điều gì?

Ông Trần Văn Ngọc: Trước tiên, cần đột phá hạ tầng du lịch. Trong đó, cần sớm xây dựng cảng du lịch chuyên biệt tại Cát Bà. Thúc đẩy kết nối đa phương thức: Đường bộ - đường sông - đường biển - đường hàng không.

Đầu tư các điểm nhấn mới: bảo tàng sinh thái Vườn quốc gia Cát Bà, phim trường, hầm xuyên biển Cát Hải - Cát Bà, phố đêm Cát Bà - Đồ Sơn.

Đồng thời, cần chính sách "khác biệt": Ưu đãi thuế đất, nhanh gọn thủ tục đầu tư, quy hoạch linh hoạt vùng sinh thái, tạo cơ chế thử nghiệm cho du lịch xanh và đổi mới sáng tạo.

Mặt khác, để tạo ra sự khác biệt, khiến Hải Phòng trở thành điểm đến không thể bỏ qua thì Du lịch biển Hải Phòng cần phát triển sản phẩm mang đặc sắc riêng dựa trên thế mạnh nổi trội và hấp dẫn về tài nguyên du lịch của từng địa phương vào 4 sản phẩm chính như: Xây dựng quần thể du lịch biển Cát Bà - Đồ Sơn có sức hấp dẫn cao; kết hợp với Vịnh Hạ Long trở thành trung tâm du lịch biển tầm cỡ quốc tế, phát huy hiệu quả các giá trị của di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long - quần đảo Cát Bà.

Khai thác tốt các giá trị đặc trưng của thành phố Cảng gắn với biển đảo, các di tích lịch sử, văn hóa. Liên kết với các tỉnh Vùng đồng bằng sông Hồng, đưa Hải Phòng trở thành trung tâm du lịch kết nối khu vực và thế giới.

Phát triển du lịch đường thuỷ kết nối các bến tàu khách, bến du thuyền từ trung tâm thành phố tham quan các dòng sông, di tích lịch sử văn hóa hai bên bờ sông trong thành phố, và kết nối với Di sản thiên nhiên thế giới quần đảo Cát Bà.