Hiệp hội Kinh doanh vàng nêu nguyên nhân giá vàng ở Việt Nam thường xuyên cao hơn thế giới

Sáng nay (24/9), Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đã tổ chức Hội thảo góp ý Dự thảo Luật Đầu tư kinh doanh.

Góp ý dự thảo Luật, ông Nguyễn Quốc Hùng, đại diện Hiệp hội Kinh doanh vàng Việt Nam đã thẳng thắn chỉ ra những bất cập trong cơ chế quản lý ngành vàng hiện nay, đồng thời lý giải nguyên nhân khiến giá vàng tại Việt Nam thường xuyên cao hơn đáng kể so với giá thế giới.

Theo ông Hùng, vàng là ngành nghề đặc thù, liên quan trực tiếp đến quản lý tiền tệ, nhưng hiện nay cách thức điều chỉnh pháp lý đang khiến thị trường vận hành méo mó. Điểm nghẽn lớn nhất nằm ở việc xếp “kinh doanh vàng” chung thành một ngành nghề kinh doanh có điều kiện trong Luật Đầu tư.

“Thực tế, hoạt động vàng bao gồm bốn mảng riêng biệt: (i) sản xuất, kinh doanh vàng miếng; (ii) sản xuất, chế tác và kinh doanh vàng trang sức; (iii) xuất nhập khẩu vàng; và (iv) các hoạt động kinh doanh vàng khác. Tuy nhiên, khi đưa hết vào một cụm ‘kinh doanh vàng là ngành nghề kinh doanh có điều kiện’, tất cả các khâu – kể cả những công đoạn đơn giản như phân phối hay chế tác – đều phải xin phép. Đây chính là nguyên nhân khiến cung cầu bị bó hẹp, thị trường vàng kém phát triển”, ông Hùng nhấn mạnh.

Theo đại diện Hiệp hội Kinh doanh vàng, chính vì quy định “xin – cho” chặt chẽ từ khâu nhập khẩu nguyên liệu, sản xuất, phân phối cho đến xuất khẩu, thị trường vàng Việt Nam gần như không có nguồn cung ổn định. Trong khi đó, Việt Nam không có mỏ vàng quy mô lớn, toàn bộ nguyên liệu phải nhập khẩu.

Ông Hùng phân tích: “Muốn nhập vàng nguyên liệu để sản xuất vàng trang sức xuất khẩu, doanh nghiệp phải xin phép hai lần. Hơn chục năm nay, hầu như không có doanh nghiệp nào được cấp phép. Kết quả là doanh nghiệp trong nước thiếu nguyên liệu sản xuất, không thể mở rộng xuất khẩu. Trong khi đó, người dân phải mua vàng trong nước với giá cao hơn thế giới từ 2 triệu đồng/chỉ đến thậm chí 20 triệu đồng/lượng”.

Hệ quả là một ngành có tiềm năng tạo ngoại tệ rất lớn cho đất nước lại bị “trói tay”. Theo Hiệp hội, nếu được nhập khẩu vàng nguyên liệu phục vụ chế tác, mỗi năm ngành vàng trang sức có thể xuất khẩu và mang về từ 5 – 7 tỷ USD, đồng thời tạo công ăn việc làm cho hàng vạn lao động có tay nghề cao tại Hà Nội, TP.HCM và các trung tâm chế tác.

Cần sửa luật để “cởi trói” cho doanh nghiệp

Đại diện Hiệp hội Kinh doanh vàng Việt Nam kiến nghị, trong lần sửa đổi Luật Đầu tư tới, Quốc hội cần thu hẹp phạm vi ngành nghề kinh doanh có điều kiện, thay vì gom tất cả vào cụm “kinh doanh vàng”.

“Chúng ta chỉ nên giữ ‘sản xuất vàng miếng’ là ngành nghề kinh doanh có điều kiện, bởi liên quan trực tiếp đến quản lý tiền tệ, an ninh tài chính. Còn các hoạt động phân phối, chế tác vàng trang sức, xuất nhập khẩu vàng phục vụ sản xuất… thì không có lý do gì để tiếp tục bị quản lý theo cơ chế xin phép. Nếu không tháo nút thắt này, không Thủ tướng nào có thể ban hành nghị định trái luật để tháo gỡ cho doanh nghiệp”, ông Hùng nêu rõ.

Nói về về lý do, giá vàng tại Việt Nam cao hơn thế giới, ông Hùng cho rằng không chỉ do yếu tố cung – cầu tự nhiên, mà chủ yếu xuất phát từ cơ chế quản lý. Khi nguồn cung nguyên liệu bị siết chặt, doanh nghiệp không được chủ động nhập khẩu, thị trường không thể vận hành bình thường, dẫn tới chênh lệch giá kéo dài.

“Chính phủ nhiều lần yêu cầu kéo giá vàng trong nước sát giá thế giới, nhưng nếu cơ chế vẫn như hiện nay thì không có chuyên gia kinh tế nào làm được. Thị trường đang bị đánh đố bởi chính các quy định”, ông Hùng nói.

Theo ông, việc sửa đổi Luật Đầu tư lần này không chỉ nhằm cải cách điều kiện kinh doanh, mà còn mở đường cho ngành vàng Việt Nam phát triển đúng tiềm năng, trở thành trung tâm chế tác và xuất khẩu vàng trang sức trong khu vực.

Đồng quan điểm, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký, Trưởng Ban Pháp chế VCCI cho rằng, những bất cập của thị trường vàng hiện nay bắt nguồn từ quá trình cải cách điều kiện kinh doanh trước đây.

“Trước kia, danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện tách riêng nhiều mảng như nhập khẩu vàng miếng, kinh doanh vàng miếng, kinh doanh vàng trang sức… Nhưng khi thực hiện chủ trương cắt giảm điều kiện kinh doanh, Ngân hàng Nhà nước đã gộp tất cả thành một nhóm ‘sản xuất, kinh doanh vàng’. Trên giấy tờ, đây được coi là cải cách, nhưng thực tế lại khiến nhiều công đoạn đơn giản – như phân phối, chế tác vàng trang sức – cũng bị coi là ngành nghề kinh doanh có điều kiện, tạo ra rào cản rất lớn cho doanh nghiệp”, ông Tuấn phân tích.