Dự án trồng mắc ca tại Kon Tum chưa đạt hiệu quả sau nửa thập kỷ

Chưa được như kỳ vọng

Dự án đầu tư trồng, sơ chế và bảo quản hạt mắc ca sau thu hoạch do cho Công ty TNHH Đăng Vinh (công ty Đăng Vinh - trụ sở tại Bình Định) làm chủ đầu tư với tổng mức đầu tư 56 tỷ đồng. Dự án được UBND tỉnh Kon Tum cấp chủ trương đầu tư lần đầu vào tháng 8/2015 với quy mô diện tích đất sử dụng gần 198,8ha; bao gồm 177ha sử dụng để trồng mắc ca và 15,7ha đất công trình xây dựng phụ trợ (khối văn phòng, nhà kho, xưởng…).

Để triển khai dự án, vào đầu năm 2017, UBND tỉnh Kon Tum đã tiến hành thu hồi và chuyển đổi hơn 198,7 ha đất trồng cây lâu năm vốn là diện tích rừng thông tại Tiểu khu 481, xã Đăk Long (nay là thị trấn Măng Đen), huyện Kon Plông để cho công ty Đăng Vinh thuê lại với thời hạn 50 năm, trả tiền thuê đất hàng năm.

Dự án được thực hiện với nhiều hoài nghi từ dư luận địa phương về khả năng thích ứng với điều kiện thổ nhưỡng và tính hiệu quả kinh tế. Tuy vậy, mục tiêu của dự án lại hết sức vĩ mô, đó là góp phần định hướng phát triển cây mắc ca trên địa bàn tỉnh Kon Tum; từng bước chuyển đổi cơ cấu cây trồng nông, lâm nghiệp, tăng giá trị kinh tế trên một đơn vị diện tích; giải quyết việc làm, tăng thu nhập cho người lao động, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số; tạo nguồn thu cho ngân sách địa phương và lợi nhuận cho doanh nghiệp.

Theo chủ trương đầu tư, dự án sẽ triển khai trồng 177ha cây mắc ca từ tháng 5/2017 đến hết năm 2020. Đến năm 2021, dự án sẽ bắt đầu thu hoạch và hoàn thành các hạng mục xây dựng. Tuy vậy, sau 5 năm thực hiện, kết quả chưa mang lại hiệu quả như mục tiêu to lớn ban đầu.

Theo Sở Kế hoạch và Đầu tư Kon Tum cho biết, hiện nay công ty Đăng Vinh đã trồng được khoảng 150ha cây mắc ca, trong đó khoảng 15ha doanh nghiệp này trồng thí điểm xen khoảng 4.000 cây ăn trái (mít, bưởi, hoa anh đào), một số vị trí chưa trồng cây do sườn dốc, sình lầy…

Hiện tại các loài cây mít, bưởi, hoa anh đào trồng xen với cây mắc ca sinh trưởng kém, hầu hết đã bị chết do trâu bò phá hoại. Đối với cây mắc ca được trồng năm 2018 với diện tích 20ha, số cây này sinh trưởng chậm. Diện tích còn lại sinh trưởng bình thường nhưng nhìn chung mật độ, tỷ lệ sống từ 180-200 cây/ha, đạt 72%-80% so với mật độ 250 cây/ha theo hồ sơ trồng ban đầu. Một số diện tích khác có dấu hiệu bị sâu bệnh, vàng lá và chỉ một số ít cây hiện đang cho quả lứa đầu.

Cũng theo Sở Kế hoạch và Đầu tư Kon Tum, tại một số vị trí dự án, người dân đã tiến hành xâm lấn, lấn chiếm, tiến hành rào dậu với diện tích khoảng 3,5ha. Tuy nhiên, công ty Đăng Vinh cũng đã trồng chồng lấn 4,69ha lên diện tích đất của hộ gia đình, cá nhân đã được UBND huyện Kon Plông cấp năm 2011.

Bên cạnh diện tích trồng thực địa, đối với các hạng mục xây dựng công trình phụ trợ khác, đến nay nhà đầu tư chưa có giấy phép xây dựng, chưa tiến hành xây dựng các hạng mục ngoài thực địa.

Tiếp tục gia hạn tiến độ

Đánh giá chung về dự án, Sở Kế hoạch và Đầu tư Kon Tum cho rằng, số lượng cây trồng thuộc dự án vẫn chưa đảm bảo quy mô, mật độ trên diện tích đất được cấp. Chất lượng cây giống và công tác chăm bón cây trồng chưa phù hợp với địa hình, khí hậu thuộc khu vực nên cây sinh trưởng chậm, chết nhiều. Bên cạnh đó, các hạng mục xây dựng của dự án chưa thực hiện, chậm tiến độ so với quyết định điều chỉnh chủ trương đầu tư lần 2 của UBND tỉnh Kon Tum (tháng 2/2020).

Dự án cũng còn gặp vướng mắc khi có 4,69ha đất được cấp cho công ty Đăng Vinh quản lý bị chồng lấn lên diện tích đất đã được chính quyền địa phương cấp cho các cá nhân và hộ dân trước đó. Bên cạnh đó là diện tích 3,5ha đất dự án bị các hộ dân lấn chiếm. Tuy nhiên đến nay công ty Đăng Vinh chưa phối hợp với chính quyền địa phương và các hộ dân liên quan xử lý triệt để.

Được biết, sau 2 lần điều chỉnh chủ trương dự án vào tháng 10/2016 và tháng 2/2020 nhưng dự án vẫn chưa "hoàn thành", đến tháng 11/2021, công ty Đăng Vinh tiếp tục xin điều chỉnh thời hạn hoàn thành dự án đến tháng 12/2023. Tuy vậy, UBND tỉnh Kon Tum vẫn chưa chấp thuận.

Về phần mình, công ty Đăng Vinh lý giải, năm 2021 dịch bệnh Covid diễn biến phức tạp khiến việc triển khai các hạng mục công trình phụ trợ dự án gặp nhiều khó khăn. Đồng thời, đặc điểm thổ nhưỡng phức tạp, dịch bệnh Covid kéo dài nên việc tuyển nhân công lao động chăm sóc cây bị gián đoạn, dẫn đến cây kém phát triển. Để khắc phục, nhà đầu tư đang tiến hành phát cỏ, bón phân cho toàn bộ diện tích cây trồng nhằm kích thích sự phát triển.

Ông Ngô Việt Thành, Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư Kon Tum cho biết, bên cạnh việc kiến nghị UBND tỉnh chỉ đạo UBND huyện Kon Plông giải quyết dứt điểm các vướng mắc về đất đai liên quan đến dự án, hiện nay Sở Kế hoạch và Đầu tư cũng kiến nghị UBND tỉnh rà soát các nội dung liên quan đến kiến nghị của Công ty TNHH Đăng Vinh về việc xin điều chỉnh chủ trương đầu dự án lần 3.

"Trường hợp tới thời hạn cho phép, nhà đầu tư chưa hoàn thành theo đúng tiến độ cam kết thì dự án sẽ bị thu hồi và không được bồi thường chi phí đã đầu tư. Đồng thời, với các hành vi vi phạm của nhà đầu tư phát sinh trong trong quá trình thực hiện dự án nếu có thì Sở cũng sẽ phối hợp với cơ quan có thẩm quyền để xử lý", ông Thành thông tin.

Trao đổi với PV, ông Lê Ngọc Tuấn, Chủ tịch UBND tỉnh Kon Tum cho biết, UBND tỉnh đã giao Sở Kế hoạch và Đầu tư tiến hành rà soát lại dự án và đối chiếu các quy định của pháp luật liên quan đến kiến nghị của nhà đầu tư. "Nếu dự án không đủ điều kiện xem xét gia hạn tiến độ thì tỉnh sẽ cho phép gia hạn tiến độ. Còn nếu không đủ điều kiện thì sẽ tiến hành thu hồi. Tất cả căn cứ vào các quy định pháp luật để thực hiện", ông Tuấn nói.

Bài liên quan

Doanh nghiệp nào 'nhắm đến' dự án sân bay Măng Đen - Kon Tum?

Kon Tum thu hồi đất tại 2 dự án chậm tiến độ tại Măng Đen

Kon Tum hoàn thành dự án nâng cấp Quốc lộ 24 hơn 800 tỷ đồng

Kon Tum đầu tư tuyến giao thông kết nối đường Đông Trường Sơn