Áp lực ngày càng lớn lên nguồn nước

Ngày 16/9, Hội đồng Doanh nghiệp vì sự Phát triển bền vững Việt Nam (VBCSD – VCCI) đã tổ chức chương trình Chia sẻ về phát triển bền vững với các cơ quan truyền thông lần thứ 8, với chủ đề “Tăng cường quản trị, bảo tồn tài nguyên nước vì mục tiêu phát triển bền vững và thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu”.

Theo thống kê, tổng nguồn nước mặt ở Việt Nam đạt khoảng 830–840 tỷ m³/năm, nước ngầm khoảng 47,5–63 tỷ m³/năm. Tuy nhiên, chỉ 37% được tạo ra trong lãnh thổ, còn lại trên 60% phụ thuộc vào nguồn nước từ bên ngoài. Đây là lý do khiến Việt Nam được xếp vào nhóm quốc gia có an ninh nguồn nước thấp, dễ bị tổn thương trước biến đổi khí hậu và các tác động xuyên biên giới.

Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Quang Vinh – Phó Chủ tịch VCCI, Chủ tịch VBCSD nhấn mạnh, quản trị tài nguyên nước là yêu cầu sống còn cho phát triển kinh tế, an ninh năng lượng và ổn định xã hội. Trong bối cảnh đó, vai trò của khối doanh nghiệp trong bảo tồn và sử dụng hiệu quả tài nguyên nước ngày càng quan trọng. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa còn thiếu nguồn lực tài chính, công nghệ và cơ chế hỗ trợ. Do đó, cần sự đồng hành mạnh mẽ từ chính sách, các tổ chức tài chính và đặc biệt là báo chí để lan tỏa và truyền cảm hứng hành động.

Từ tiết kiệm đến tái tạo nước

Tại hội thảo, ông Hoàng Việt – Giám đốc Chương trình Nước, WWF-Việt Nam cảnh báo: “Nước không chỉ là tài nguyên, mà còn là nền tảng cho lương thực, năng lượng và sinh kế của hàng chục triệu người. Trước nguy cơ suy giảm nguồn nước, chúng ta cần cách tiếp cận toàn diện, khoa học và hợp tác đa bên. Các công cụ như Water Risk Filter và khung Water Stewardship đã chứng minh hiệu quả trong việc giúp doanh nghiệp và địa phương chủ động thích ứng và tạo ra giá trị bền vững từ nước, thay vì chỉ coi đó là chi phí.”

Một trong những mô hình tiêu biểu được chia sẻ là chiến lược quản trị nước của Heineken Việt Nam. Ông Nguyễn Hữu Hoàng – Trưởng bộ phận Phát triển bền vững cho biết, bảo tồn nguồn nước và thiên nhiên là trọng tâm hàng đầu trong chiến lược phát triển bền vững của Heineken. Thông qua nhiều sáng kiến, doanh nghiệp đã cân bằng nước sớm hơn 5 năm so với kế hoạch tại lưu vực sông Tiền, góp phần bù hoàn hàng trăm triệu lít nước mỗi năm. Đây là minh chứng cho sức mạnh hợp tác giữa doanh nghiệp, Chính phủ, tổ chức xã hội và cộng đồng.

Ở góc độ doanh nghiệp FDI, Coca-Cola Việt Nam cũng đang thúc đẩy các sáng kiến bảo vệ nguồn nước. Nhà máy mới tại Tây Ninh, với vốn đầu tư 136 triệu USD, được thiết kế để tiết kiệm tối đa tài nguyên và giảm thiểu tác động môi trường. Chỉ riêng năm 2024, Coca-Cola đã chi hơn 1 triệu USD cho các dự án tái tạo nguồn nước, cung cấp nước sạch miễn phí cho cộng đồng và xử lý bao bì. Doanh nghiệp này cũng cam kết đồng hành cùng Chính phủ Việt Nam trong mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.

Ông Nguyễn Minh Khuyến, Phó Cục trưởng Cục Quản lý tài nguyên nước, Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) cho biết, Bộ NN&MT đã trình Chính phủ dự thảo Nghị định quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tài nguyên nước, trong đó có quy định cụ thể: Trong trường hợp khai thác không phép, hoặc khai thác vượt lưu lượng quy định trong giấy phép thì ngoài việc xử lý vi phạm hành chính còn phải truy thu số lợi bất hợp pháp. Trường hợp số lợi bất hợp pháp trên 300 triệu thì chuyển cơ quan điều tra theo quy định tại Điều 227 Luật hình sự.