Trung Quốc nói 'không ngại' thương chiến, bảo vệ kiểm soát xuất khẩu đất hiếm

Bắc Kinh vừa tuyên bố nước này "không ngại" một cuộc chiến thương mại với Washington, sau khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố sẽ áp đặt các mức thuế cao mới đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc.

Ngày 12/10, một phát ngôn viên Bộ Thương mại Trung Quốc lên tiếng cáo buộc Mỹ áp dụng "tiêu chuẩn kép" sau khi ông Trump đe dọa thuế quan bổ sung 100% đối với các mặt hàng nhập khẩu này sau khi Trung Quốc áp đặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu mới đối với khoáng sản đất hiếm.

Người phát ngôn Bộ Thương mại cho biết, việc đe dọa áp đặt mức thuế quan cao không phải là cách làm đúng đắn để hòa hợp với Trung Quốc.

"Lập trường của Trung Quốc về cuộc chiến thương mại là nhất quán: chúng tôi không muốn, nhưng chúng tôi không ngại", người phát ngôn nhấn mạnh.

Để đáp trả động thái hạn chế xuất khẩu đất hiếm của Bắc Kinh, Tổng thống Trump hôm 10/10 đã công bố trên mạng xã hội Truth Social mức thuế mới 100% đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc, ngoài các mức thuế mà Trung Quốc đang chịu kể từ ngày 1/11.

Ông Trump cũng cho biết, Mỹ cũng sẽ áp đặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đối với "bất kỳ và tất cả các phần mềm quan trọng".

Thông báo này đã làm rung chuyển thị trường chứng khoán Mỹ, khiến vốn hóa thị trường bay hơi 2.000 tỷ USD chỉ trong một ngày và nhà đầu tư tiền kỹ thuật số mất hàng trăm tỷ USD.

Bảo vệ biện pháp kiểm soát xuất khẩu đất hiếm

Người phát ngôn Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết Mỹ "trong một thời gian dài... đã lạm dụng khái niệm an ninh quốc gia, lạm dụng kiểm soát xuất khẩu, có những hành động phân biệt đối xử với Trung Quốc và áp đặt các biện pháp đơn phương có thẩm quyền dài hạn đối với nhiều sản phẩm, bao gồm thiết bị bán dẫn và chip".

Danh sách Kiểm soát thương mại của Mỹ bao gồm hơn 3.000 mặt hàng, gấp hơn ba lần so với khoảng 900 mặt hàng trong Danh sách Kiểm soát xuất khẩu các mặt hàng lưỡng dụng của Trung Quốc, người phát ngôn cho biết. Bộ Thương mại Trung Quốc cũng nêu việc Mỹ thu phí cảng đối với tàu Trung Quốc.

"Các biện pháp này của Mỹ đã gây tổn hại nghiêm trọng đến quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp, tác động nghiêm trọng đến trật tự kinh tế và thương mại quốc tế, và làm suy yếu nghiêm trọng an ninh và ổn định của chuỗi cung ứng toàn cầu", người phát ngôn Trung Quốc khẳng định.

Trung Quốc gọi các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đất hiếm của mình là một biện pháp "hợp pháp" theo luật pháp và quy định nhằm cải thiện hệ thống kiểm soát xuất khẩu, chứ không phải là cưỡng ép kinh tế như cáo buộc của Washington.

Trong bối cảnh toàn cầu bất ổn, với xung đột quân sự, việc Trung Quốc thực hiện kiểm soát xuất khẩu đối với các mặt hàng liên quan "nhằm bảo vệ tốt hơn hòa bình thế giới và ổn định khu vực, đồng thời tuân thủ việc không phổ biến vũ khí hạt nhân và các nghĩa vụ quốc tế khác", người phát ngôn nói.

Người này nói thêm, các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Trung Quốc không cấm xuất khẩu; các đơn xin đáp ứng yêu cầu sẽ được chấp thuận. “Trung Quốc sẵn sàng tăng cường đối thoại và trao đổi về kiểm soát xuất khẩu với tất cả các nước để bảo vệ tốt hơn an ninh và ổn định của chuỗi công nghiệp và chuỗi cung ứng toàn cầu”.

Các biện pháp này, hiện không chỉ bao gồm các vật liệu đất hiếm mà còn cả sở hữu trí tuệ và công nghệ liên quan, được công bố chỉ vài tuần trước khả năng Tổng thống Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình gặp nhau tại Hội nghị APEC tổ chức ở Hàn Quốc.

Các hạn chế mới của Trung Quốc cũng yêu cầu các thực thể nước ngoài phải xin giấy phép để xuất khẩu các sản phẩm chứa hơn 0,1% đất hiếm có nguồn gốc trong nước, hoặc được sản xuất bằng công nghệ khai thác, tinh chế, chế tạo nam châm hoặc tái chế của Trung Quốc.

Chính phủ Trung Quốc sẽ tiến hành rà soát cấp phép theo luật pháp và quy định và cấp phép cho các đơn đăng ký đủ điều kiện, theo người phát ngôn. "Trung Quốc đã đánh giá đầy đủ tác động tiềm tàng của các biện pháp này đối với chuỗi cung ứng và tin tưởng rằng tác động sẽ rất hạn chế", người phát ngôn nói.

Trung Quốc chiếm khoảng 70% nguồn cung đất hiếm toàn cầu, đồng thời kiểm soát khoảng 90% công nghệ tinh chế khoáng sản đất hiếm, vốn được sử dụng rộng rãi trong sản xuất công nghiệp và các ngành công nghệ cao, bao gồm vũ khí và chất bán dẫn.

Trung Quốc hoãn đối thoại

Cũng trong ngày 12/10, Đại diện Thương mại Mỹ Jamison Greer cho biết Mỹ đã không được thông báo trước về các biện pháp kiểm soát xuất khẩu mới, "và ngay khi chúng tôi biết được từ các nguồn công khai, chúng tôi đã nhanh chóng liên hệ với phía Trung Quốc để gọi điện thoại, và họ đã hoãn lại".

Phát biểu trong một chương trình của Fox News, ông Greer gọi động thái của Trung Quốc là "một hành động giành quyền lực".

Ít giờ sau khi tuyên bố thắt chặt kiểm soát xuất khẩu đất hiếm, Bắc Kinh cũng thông báo sẽ bắt đầu thu phí tàu Mỹ cập cảng Trung Quốc từ ngày 14/10, tương tự như mức phí mới của Mỹ đối với tàu Trung Quốc cập cảng Mỹ, dự kiến có hiệu lực cùng ngày.

Nói về biện pháp đáp trả này, Bộ Thương mại Trung Quốc cho rằng đây là "những hành động phòng thủ thụ động cần thiết". "Các hành động của Mỹ đã gây tổn hại nghiêm trọng đến lợi ích của Trung Quốc và làm suy yếu bầu không khí đàm phán kinh tế và thương mại song phương, và Trung Quốc kiên quyết phản đối các hành động này", bộ này nói thêm.

Kể từ khi Tổng thống Trump công bố chính sách thuế quan mới lên hàng loạt nước ngày 2/4, các quan chức cấp cao của Mỹ và Trung Quốc đã vài lần gặp nhau để đàm phán thương mại tại Geneva, London và Stockholm. Lần gần nhất, hai bên gặp nhau Madrid vào tháng trước và đạt được "sự đồng thuận khung cơ bản" về việc thoái vốn khỏi TikTok do Trung Quốc sở hữu.

Ngày 19/9, hai ông Trump và Tập điện đàm nhưng không hoàn tất thỏa thuận về TikTok. Sau cuộc gọi, Trump tuyên bố rằng ông và Tập đã đồng ý gặp nhau bên lề Hội nghị APEC vào cuối tháng này tại Hàn Quốc.

Sau điện đàm, ông Trump cho biết ông sẽ thăm Trung Quốc vào đầu năm tới và Tập có thể sẽ thăm Mỹ sau đó. Tuy nhiên, hôm 10/10, ông Trump đã để ngỏ khả năng hủy bỏ cuộc gặp sắp tới với ông Tập.

Ông Greer bày tỏ tin tưởng rằng thị trường sẽ bình tĩnh lại trong tuần tới khi mọi thứ ổn định trở lại. Ông cho biết cuộc gặp giữa ông Trump và ông Tập bên lề Hội nghị APEC tại Hàn Quốc vẫn có thể diễn ra vào cuối tháng này.