Tìm chim đầu đàn ở đâu?

Đã có một sự chuyển dịch rõ nét trong chính sách kinh tế vĩ mô: từ chỗ dựa vào một số “nắm đấm” là các tập đoàn kinh tế nhà nước làm động lực thúc đẩy kinh tế phát triển, nay kỳ vọng đó đã chuyển sang cho các doanh nghiệp tư nhân lớn với mong muốn chúng sẽ là đầu tàu dẫn dắt các doanh nghiệp khác cùng phát triển.

Sự chuyển dịch này có nhiều điểm tích cực vì như thế nguồn lực nhà nước sẽ không còn phải đổ vào các doanh nghiệp nhà nước làm ăn thua lỗ, ngốn tiền như những chiếc thùng không đáy. Nó cũng cản bớt dòng chảy tín dụng, các ưu đãi đầu tư, các độc quyền trong ngành trước đây chỉ hướng vào các tập đoàn và tổng công ty nhà nước. Tuy nhiên, tư duy hỗ trợ cho một số doanh nghiệp tư nhân lớn để làm các “cách chim đầu đàn” có nhiều rủi ro khác như dễ dẫn đến chủ nghĩa tư bản thân hữu, lợi ích nhóm, thao túng chính sách và đỉnh điểm là hối mại quyền lực như đã từng xảy ra.

Ở đây tạm thời chúng ta giả định nỗ lực chống tham nhũng trong những năm qua đã hạn chế được các khuyết tật trên thì vẫn còn một rủi ro rất lớn, cũng đã từng xảy ra ở các nền kinh tế phát triển, nơi hệ thống luật pháp đã được củng cố hàng trăm năm. Đó là rủi ro triệt tiêu cạnh tranh, tạo ra rào cản gia nhập thị trường quá cao nếu thị trường chỉ còn vài ba tay chơi quá lớn, lấn lướt hết mọi doanh nghiệp khác.

Lấy một địa phương bất kỳ để làm ví dụ: nếu lãnh đạo địa phương tập trung hỗ trợ một doanh nghiệp địa ốc và loại trừ mọi động cơ không trong sáng, việc hỗ trợ này được kỳ vọng sẽ tạo ra bước đột phá, từ đó mọi thuận lợi dành cho doanh nghiệp này, từ ưu đãi thuế, ưu đãi quyền sử dụng đất, ưu đãi thay đổi quy hoạch... Tất nhiên, đột phá cũng sẽ xảy ra, doanh nghiệp sẽ lớn nhanh như thổi. Nhưng rồi, kết cục là gì: không một doanh nghiệp địa ốc nào khác có cơ hội phát triển trong một môi trường gần như độc quyền như thế và vì không có thị trường cạnh tranh, doanh nghiệp được ưu ái dễ dàng rơi vào chỗ thao túng giá cả thị trường, bắt đầu xem nhẹ chất lượng cũng như dịch vụ vì hưởng lợi thế “một mình một chợ”.

Thiết nghĩ, chuyển hướng kỳ vọng từ doanh nghiệp nhà nước sang doanh nghiệp tư nhân là hướng suy nghĩ đúng đắn. Tuy nhiên, cần xác định chính sách nhà nước là hỗ trợ thị trường nói chung, tạo điều kiện phát triển công bằng cho tất cả chứ không phải là sự ưu ái cho một hai doanh nghiệp “con cưng”. Thậm chí ở nhiều nước một khi có doanh nghiệp nào quá mạnh, có nguy cơ bóp nghẹt cạnh tranh, người ta còn tính đến chuyện chẻ nhỏ doanh nghiệp này ra, như thế mới nuôi dưỡng được tính cải cách, sự sáng tạo và luôn cải tiến để vượt lên chính mình.

Một con số thống kê cho thấy khu vực kinh tế ngoài nhà nước có tỷ trọng đóng góp vào GDP cao nhất: 48,3% so với 32,2% của kinh tế nhà nước và 19,5% của khu vực có vốn đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên trong khu vực kinh tế ngoài nhà nước, kinh tế cá thể lại đóng góp nhiều nhất, đến 32,3% so với 10,9% của kinh tế tư nhân. Chính vì vậy chính sách hướng đến doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ sẽ có tác dụng nhanh hơn, hiệu quả hơn so với chỉ hướng đến một hai doanh nghiệp, những doanh nghiệp không dễ gì chịu dẫn dắt lôi kéo doanh nghiệp khác như trông đợi.

Theo TBKTSG

Bài liên quan

'Nhỏ nhưng có võ': Khởi nghiệp 'bé hạt tiêu' của những tập đoàn khổng lồ

Một tập đoàn lớn Nhật Bản muốn đầu tư nhà máy sợi ở Việt Nam quy mô gần 200 triệu USD

Thuế tập đoàn và bác xe ôm

Tập đoàn công nghệ tài chính hàng đầu Nhật Bản xâm nhập thị trường Việt Nam